Deniz Ekosistemi

  1. deniz ekosistemleri - deniz ekosistemi



    EKOSİSTEM

    Canlılarla (hayvanlar,bitkiler,mikroorganizmalar) içinde bulundukları maddi ortamı birleştiren fonksiyonel (işlevsel) bütün.
    Yeryüzünde canlı yaratıkların tümü, biyosfer denilen ince bir kabukta yaşar. Biyosferin belirgin özelliği onu oluşturan hayvan ve bitki türlerinin çok çeşitliliği ve yapısındaki düzensizliktir. Bu düzensizlik, canlı yaratıklarla fizik ortam öğelerinin eşitsizlik eşitsiz dağılımında açıkça görülür. Ama bu çeşitliliğe karşın, canlıların biyosferdeki yerleşimi bir kargaşa şeklinde değildir. 1935 yılında ingiliz botanikçisi Arthur C. Tansley’in ekosistem adına verdiği birimler halindedir.
    Belirli bir ortamda yaşayan canlıların tümüne biyosenoz, bunların barındıkları ortama da biyotop denir. Ekosistem bu ikisinin ilişkisi ortak tanımlanabilir ; Biyotop + Biyosentez = Ekosistem

    EKOSİSTEMİN GENEL ÖZELLİKLERİ

    Bir ekosistem biyosferin, bir bölümü ya da parçasıdır ; büyüklüğü ya da genişliği çok değişik olabilir. Bir su birikintisi, bir buğday tarlası birer ekosistemdir. Fakat kurumuş bir ağaç kütüğü gibi son derece belirgin ve dar sınırlı öğeler de birer ekosistem parçası sayılabilir. Ama kısıtlı ekosistemelerin genellikle zaman içinde sınırlı bir yaşamı vardır. Bu yüzden bunlar birer ekosistem parçası sayılır, sinüzi adıyla anılır. Bunun tam tersine Afrika savanaları ya da Avrupa’nın geniş yapraklı ormanları gibi, kimi ekosistemler çok geniş bölgeleri kaplar. İklimin denetimi altında bulunan kutuplardan ekvatora kadar az çok paralel bölgelere yayılan bu öğeler deformasyon (oluşum) veya biyom adıyla anılır. Bunlar, bir genel görünümün kendine özgü bir direy (fauna) ve bitey (flora) içeren karakteristik ana öğeleridir.

    EKOSİSTEM ÇEŞİTLERİ

    Ekosistemelerin incelenmesinde kara ve su olmak üzere başlıca iki büyük sistem ayırt edilebilir.
    Bir su ekosistemi en küçük su birikintisinden okyanusa kadar değişen ortamlardaki karşılıklı ilişkileri kapsar. Ortamların farklılığına karşın, suyun canlılar üzerindeki etkisi bu ekosistemde yaşayan canlılarda benzer özellikler yaratmıştır. Hem su, hem çok daha karmaşık yaşam biçimlerinin gözlendiği kara ekosistemelerini tek tek incelemek olanaksızdır. Bu sistemlerin topluca incelenmesi ise birçok önemli ayrıntının, fiziksel ve kimyasal bileşenlerin canlıların değişik çevrelerin özelliklerine göre geliştirdiği uyum biçimlerinin, enerji akışı ve besin çevriminde ortaya çıkan özelliklerin göz ardı edilmesine yol açar. Bu nedenle canlıların yaşadığı çevreler belli tipler altında toplanarak incelenir. Genellikle su ekosistemleri deniz suyu ve tatlı su (ya da denizler ve iç denizler) olarak ayrılabilir. İç sularda kendi içinde durgun sular (göller) ve akarsular olmak üzere iki alt bölüme ayrılır.
    Kara ekosistemleri yaşama ortamlarına ya da kara çevrelerine göre kutup bölgeleri ve tundra, kuzey ve ılıman bölge ormanları, çayır, otlak, çöl ve yarı çöl alanlar, cangıllar ve yağmur ormanları, savanlar ve öbür astropik ormanlar biçiminde ayrılır. Egemen bitki örtüsü temelinde belirlenen bu tiplerin yanı sıra değişik ölçütlere dayanarak farklı sınıflandırmalar da yapılmaktadır.

    KARA EKOSİSTEMİ
    Kara ekosistemlerinin bitki örtüsü, büyük iklim kuşaklarına göre, yerkürenin biyom olarak adlandırılan bitki oluşumlarıysa enlemlere göre dağılır. Mesela Kuzey yarıkürede buzul bölgesini tundra izleri; güneye gidildikçe tayga ve daha sonrada tropikal ormanlar gelir. Bu kuşakların dışında, farklı yüksekliklerde farklı kuşakları barındırır. Yükseldikçe, sınırları bölgelere göre değişiklik gösteren bitki örtüsü katları birbirini izler.
    Kara ekosistemlerinin çalışması büyük ölçüde iklim tarafından yönlendirilir; Zaten iklim bitki örtüsünün yaşam süresini de belirler.Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe birincil ve ikinci üretkenlik düzeylerinde ciddi bir düşüş gözlenir. Tundralarda hüküm süren sert iklim koşulları, toprağın çok uzun süre (9-10 ayı) su dolaşımını engelleyecek biçimde donmasıyla kendini gösterir. Buradaki bitkisel oluşumlar (bodur bitkiler, ağaç yokluğu) donar ve rüzgara uyum sağlamıştır ve bölgenin faunası fakirdir.


    DENİZ EKOSİSTEMİ

    Oşinograflar bu ortamı farklı ekolojik özelliklerine gore ‘Alanlara’ ve
    ‘Bölgelere’ayırarak incelemeyi tercih ederler.

    Ekolojik şartları büyük bir çeşitlilik gösteren deniz ortamı homojen bir bütün olarak ele almak, bilimsel açıdan çok kısıtlı bir bakış açısına neden olur. öncelikle iki büyük okyanus alanı ayırt edilmektedir.bütünüyle denizleri oluşturan “su kütlesi” ve kıyılardan derin abis çukurlarına kadar dipleri kapsayan “dip alanı” ;Dip alanı derinliğine göre üçe ayrılır.
    -0-200 metreler arasında uzanan ve okyanusların tabanının yüzde 7,6 sını oluşturan kıta sahanlığı;
    -200 metreden 2000 metreye kadar uzanan dipteki ani eğim bölgesinden meydana gelen ve tabanın yüzde 8,1 ni oluşturan kıta şevi; ve nihayet okyanusların tabanının yüzde 84,3 ünü meydana getiren abisler. (2000-6000 metre) ve çukurlar (6000 metreden
    bilinen en derin yer olan mariana çukurunda 11.000 metreye kadar) Gelgite maruz kalan ve hatta dalga serpintisiyle ıslanan kıyı şeritleri de okyanus alanına dahil edilmektedir. Gerçekten de bu bölgelerde yaşayan organizmalar, gerek gelgitler sırasında birbirini ardınca su altında ve su üstünde kalarak, gerek ortamın yüksek tuzluluğu sebebiyle, okyanus etkilerine maruz kalmaktadır.

    Okyanusları ve denizleri oluşturan su kütlesi ikiye ayrılan kıta sahanlığını örten yüzey suları ve 200 metrenin altında kalan dip suları bu düzeylerde su kütlesi, güneş ışınlarının nüfuz etmesi derecesine ve mevsimlik sıcaklık değişimlerine bağlı olarak düşey bir ekolojik katmanlaşma gösterir. Işığın ulaştığı epipelojik bölge, ışık miktarının, bitkilerin fotosentez yapabilmesi için yeterli olduğu 0 ila 50-100 metrelik yüzey sularına tekabül eder. Söz konusu bu bölgenin altında dip bitkileri ve fitoplankton yaşayamaz; yanlızca etçiler veya çürükçül beslenen hayvan türleri canlı kalabilir.

    Element Parts per Million
    Chloride 18,980.0
    Sodium 10,560.0
    Sulfate 2,560.0
    Magnesium 1,272.0
    Calcium 400.0
    Potassium 380.0
    Bicarbonate 142.0
    Bromide 65.0
    Strontium 13.0
    Boron 4.6
    Flouride 1.4

    www.main-board.eu

    Okyanus ekosisteminin alt bölümlere ayrılması, karşılaşılan ekolojik şartların çeşitliliğiyle ilişkilidir; organizmaların uyum mekanizması ve üretkenliği bir bölgeden diğerine belirgin farklılıklar gösterir.

    Deniz Canlıları; Yüzeyle dip alanı arasında ve hatta jeolojik taban yapısı içinde yaşam, deniz ekosisteminin üç boyutuna da dağılmış durumdadır. Deniz ortamının ekolojik şartlarının çeşitliliği, yaşam şekillerinde ve tarzlarında da büyük değişikliğe neden olmaktadır. Okyanusun büyük bölgeleriyle bağlantılı olarak üç çeşit canlı gurubu ayırt edilir; su kütlesinde yaşan plankton ve nekton ile diğerlerde yaşayan bentos toplulukları.

    PLANKTON ; Yüzeyde veya su kütlesinde asıllı duran, kısıtlı hareket yeteneğiyle su akımlarına karşı koyamayan ve bazıları bu nedenle düşey göçlere maruz kalan organizmalar topluluğudur.

    NEKTON; Açık denizde yaşayabilen ve deniz akıntıları içinde hareket edebilen canlılardan oluşur; açık denizde yaşayan balık türlerinin çoğunu, kafadanbacakları ve deniz memelilerini kapsar.

    BENTOS; Dibe bağlı olarak yaşayan hayvanlar ve bitkiler (bağlı bentos) ile dipte veya dibe yakın bölgelerde hafifçe hareket eden bazı hayvan türlerinden (gezgin bentos) meydana gelir. Bağlı bentos bir çok suyosunu, sünger, yumuşakça, kabuklu (Balanus) ve knildli (Mercan, deniz şakayığı gibi) türlerini kapsar.


    DENİZ EKOSİSTEMLERİNDEKİ BOZULMALAR

    Deniz ekosistemlerindeki bozulma bir bütün olan çevrenin yapı ve işleyişini olumsuz etkiler. Bazı varlıkların azalması diğer bazı varlıkların azalmasına da neden olur. Madde döngülerinin gerçekleşmesi zorlaşır. Sonuçta doğadaki enerji tükenmeye doğru gider.

    1. Dünya Coğrafyasının Değişmesi
    Ekosistemin yapı ve işleyişini oluşturan iklim, toprak, hava, bitki hayvan
    gibi faktörlerin olumsuz yönde değişmesi çevrenin ekolojik özelliklerini de değiştirir.
    - Uzun süren kuraklıklar sonucu bir ekosistemdeki bitki ve hayvan sayısı hızla azalır.
    - Suların kirlenmesi sonucu suya ışık girişi azalır, suyun hava oranı düşer.
    - Toprakta oluşan tahribat ve kirlenmeler önce bitkilerin sonrada diğer canlıların zamanla ölmesine neden olur.
    - Ormanların kesilmesi ve yanması çevrenin çölleşmesine ve sonrasında küresel ısınmaya etkide bulunur.

    2. İklimin Değişmesi
    İklim şartlarının değişmesi , ekosistemdeki canlı yaşam ve dağılışını
    etkiler. İklimi değişen bir bölgede bazı canlılar göç ederken, bazı canlılar ölür veya şartlara uymaya çalışır. Ozon tabakasının incelmesi, ormanların azalması, havanın kirlenmesi, yağışların azalması, çölleşmenin başlaması bir bölgedeki iklimin ve coğrafik yapının değişmesine etkide bulunur.

    3. Erozyonların Oluşması
    Toprağın su ve rüzgar etkisiyle aşınıp , taşınmasına erozyon denir.
    Çevredeki bitki örtüsünün azalması, şiddetli yağmurların yağması, karların kısa sürede erimesi, fırtınaların oluşması, toprağın yanlış sürülmesi, eğimli alanlardaki ormanların yanması gibi etkenler erozyonların oluşmasına neden olur. Erozyonlar sonucu bir bölgenin toprağı tahrip olur. Tarım toprağının ürün verimi azalır. Erozyonu önlemek için en etkili yöntem eğimli ve çorak toprakların ağaçlandırılmasıdır. Çünkü bitki kökleri toprağı tutarak erozyonla sürüklenmesini önler.
    Erozyona uğrayan bir bölgede toprağın yapısı değişeceği için canlıların yaşamı da tehlikeye girer.

    4. Su Kaynaklarının Azalması
    Suların kirlenmesi ve kuruması sonucu çevredeki kullanılabilir su oranı
    azalır. Çevredeki su kaynaklarının azalmasına, yağışların düşmesine, tarımsal verimin düşmesine ve hidroelektrik santrallerdeki enerji üretiminin kısılmasına neden olur. Bu durum canlıların beslenmesini olumsuz olarak etkiler.
    Su oranı azlan topraklarda daha az sayıda bitki yaşar. Ortama uyan bazı hayvanlar bu topraklarda barınır. Kısacası çevre zamanla çölleşir. Doğal özelliklerini de zamanla kaybeder.

    5. Enerji Kıtlığının Başlaması
    Madenlerin azalması sonucu termik santraller, su kaynaklarının azalması
    sonucu hidroelektrik santralleri, petrolün azalması sonucuda ulaştırma araçlarının kullanım oran ve verimi azalır. Enerji kıtlığının başlaması durumunda insanların sosyal yaşamı felç olur.
    Besin zincirinin oluşumunu sağlayan enerji nakli gerçekleşemez. Ortamın biyolojik dengesi bozulur.

    6. Canlı Çeşitliliğinin Azalması
    Ekosistemdeki fiziksel ve kimyasal şartların değişmesi canlıların yaşama,
    yayılış ve üramesini etkiler. Bozulan şartlara uyanlar yaşarken diğerleri yok olur. Çevredeki bitki sayısının azalması besin zincirindeki canlı tür ve sayısının azalmasına neden olur.
    Örneğin, ormanların yanma ve kesilmesi sonucu buralarda barınan tüketici canlıların büyük kısmı ölür.

    DENİZ EKOSİSTEMLERİNİN KONTROLÜ

    Rüzgar ve akımlarla gelen etkenler, bununla birlikte besin çeşitleri (katmanları) (bunlara artıklardan gelen nitrojen ve fosfor dahil), endüstriyel artıklar yosunların büyümesine elverişli koşullar oluşturur. Yosunlar deniz hayatına zararlıdır ve belli başlı hastalıklarda kaynak teşkil ederler.
    Tonik planktonların ortada bulunmalarının kontrolü üzerinde iki belirgin metod vardır. Bunlar , lokal örnekleme ve biyolojik örneklemedir. Her control deniz canlılarının zehirlenmelerinin etkilerinin önlenmesinde gelişmiş kentlerde etki sağlamıştır ve bu kontroller daha az gelişmiş ülkelerde de yapılmalıdır.
    Global çevre koruyucuları tarafından geniş deniz ekosistemlerinin kontrolü ilk olarak Gine Körfezi’nde programlanmış, sonra da Sarı Deniz’re geçmiş, daha sonra da dünyanın diğer 49 kıyısal deniz ekosistemleri ile devam etmiştir.

    İÇME SUYU

    İnsanın gelişmesi ile birlikte içme suyu da sınırlı bir kaynak haline gelmiştir. Güvenilir su kaynakları sürekli kullanım ile tükenmeye başlamıştır. Nehirlerin, göllerin, yeraltı kaynak sularının gün boyunca tükenişi artmıştır. 26 ülkede kendi su kaynakları kişi başına 1000 metreküpte azdır ve daha da azalmaktadır. Buna karşılık dünya nüfusunda % 1.7’lik artış bulunmaktadır. Şunu unutmamak gerekir ki su kaynakları tam olarak kontrol edilememektedir.

    Birçok ülke kendi sınırları içinde nehir akışlarını ve seviyelerini kontrol etmektedirler. Bununla birlikte Global Rount Data Center, WMO’nun bir kolu olarak yüzlerce ülkedeki akış diyagramlarını ve göl seviyelerinin bilgilerini oralardaki istasyonlardan almaktadır. Ayrıca uydulardan ve hava istasyonlarından gelen bilgiler de kullanılmaktadır. Hidrolojik çevrim iklim değişikliklerinde hassas bir göstergedir. Değişiklikler hakkındaki bilgiler global iklim modelleri üzerinde kullanılabilmektedir.
    Global kontrol GEMS ‘in sorumluluğundadır. 50 değişik veriyi inceler ve birkaç yüz istasyondan bilgi alır. Seviyelerin kontrolünde yer altı ve yer üstü sularındaki bakteri oranı endüstriyel kirlenmeleri baz alır. Okyanuslardaki yosun kirlenmesini, nehir ve göllerdeki klorofil seviyelerini ölçer ve tehlike olup olmadığını araştırır. Büyük kütleler halinde yüzen bakteriler veya mavi-yeşil algler daha fazla gözlenmektedir. Bunlar toksinlerdir ve göz hastalıkları, kas ağrıları, mide bulantılarına yol açmaktadırlar. Bu yosunların olduğu yerlerde yüzenler bu hastalıklara kolaylıkla yakalanabilirler. Yosunlar nemli zamanlarda artmaktadırlar, boğazlar ve dar alanlarda bollaşmaktadırlar.



    İNSANDAN GELEN TEHLİKELER

    Ortamın kimyasal yapısının değiştirilmesi ve kaynakların aşırı kullanılması gibi her darbe çok sayıda sonuçlar doğurur.

    İnsan etkinlikleriyle, deniz ekosistemlerinin çalışmasına hatta bir bütün olarak biyosferin düzenine korkunç zararlar verebilir. Türler ve ekosistemleri ortadan kaldırdığı, fosil kaynaklarını tükettiği ve sonuçta önemli düzeyde kirlilik yarattığı için bu zararların çok yönlü bir etkisi vardır.

    SU KAYNAKLI HASTALIKLAR
    KOLERA

    Kolera, insanlara su ve besinlerle sindirim kanalından bulaşan; kusma ile başlayıp, şiddetli diyare ile seyreden ince barsak enfeksiyonudur. Yaptığı büyük salgınlar ve bu salgınlarda görülen yüksek ölüm oranları ile eski çağlardan beri tanınan bir hastalıktır. 2000 yılında 140.000 vaka ve 5000 ölüm (WHO). Bu vakaların %87 si Afrika kıtasındandır.
    Kolera hastalığının etkeni Vibrio cholerae’dır. Vibriyonların dış etkilere karşı direnci azdır. Vibriyon 55oC’de 10-15 dakikada, kaynama derecesinde ise 1-2 dakikada ölür. Kuruluğa, güneş ışığına ve asitlere hiç dayanamaz. Mide asiditesi, vibrioları kısa sürede inaktive eder; bu durum birçok insanı kolera olmaktan kurtarır.
    Vibriolar çeşitli eşya ve besinler üzerinde birkaç saat ile birkaç gün arasında canlı kalabilirler. Temiz çeşme, nehir ve göl sularında haftalarca canlı kalabilmelerine karşılık; bakterilerden zengin nehir, deniz ya da kanalizasyon suları içinde birkaç günden fazla yaşayamazlar.
    TRAHOM
    Trahom, bir göz enfeksiyonudur. Tekrarlayan enfeksiyonlar körlüğe yol açar.
    Hastalık; su kaynaklarının sınırlı, sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu yerlerde, kalabalık yerleşim birimlerinde ortaya çıkar. Aile içerisinde bulaşmalara sık rastlanır. Yaklaşık 6 milyon insan trahom nedeniyle kör olmuştur.
    SITMA
    Dünyadaki en önemli paraziter infeksiyon hastalığıdır. İnsanlara genellikle anofel türü dişi sivrisineklerle bulaşır. 45o kuzey ve 40o güney enlemleri arasında kalan, tropikal ve subtropikal bölgelerde; bataklıklara komşu alanlarda sık görülür. Yaygınlaşması su kaynakları ile yakından ilişkilidir.
    TİFO ve PARATİFO
    Tifo, Salmonella typhi bakterisinin sebep olduğu yüksek ateş, baş ağrısı, karın ağrısı, şuur bulanıklığı gibi belirtilerle karakterize, insanlara özgü, sistemik bir enfeksiyon hastalığıdır.
    Paratifo ise S. partyphi A, B ve C gibi bakterilerin yol açtığı, semptomların tifoya benzer ancak daha hafif olduğu klinik tablodur.
    Hastalık enfekte insanların idrar ve dışkıları ile kontamine olmuş gıda ve suların alınması ile bulaşır. Kanalizasyon sularının, içme ve kullanma sularına karışması sonucunda tifo salgınları görülür. Dünya çapında yılda 17 milyon insanın enfekte olduğu sanılmaktadır.

    VİRAL HEPATİT
    Işık mikroskobu ile görülemeyecek kadar küçük, türüne göre değişen ve birkaç 10 nm irilikte, VİRÜS dediğimiz minicanlıların insan karaciğerinde oluşturdukları yaygın iltihaplanmaya VİRAL HEPATİT diyoruz.
    Normalde her insanda meydana gelmekte olan bilirubin, çalışma düzeni bozulan karaciğer hücreleri tarafından gereğince kandan alınıp safraya atılamaz ve sarılık oluşur.
    İSHAL
    İshalin etkeni bakteriyel, viral ya da paraziter olabilir. Bunların da çoğunluğu kontamine sularla bulaşır. Kızamık, sıtma gibi hastalıkların seyri esnasında da ishal görülebilir. Ayrıca kimyasal ilaçların barsakları irrite etmesi sonucu da ishal gelişebilir. Ciddi ishaller; sıvı-elektrolit kaybının derecesine, kişinin immün sisteminin durumuna, beslenme özelliklerine göre hayatı tehdit edici olabilmektedir.

    kaynaklar:
    mbgnet.mobot.org
    kimyaevi.org
    denizce.com
    saglık.gov.tr

     

     

    LEVIS-501 - 15.05.2008 - 01:12
  2. merhaba ödev bulmak için gezinirken bu sitede buldum
    emeğinize sağlık
    teşekkürler

     

     

    deryamotel - 15.05.2008 - 16:25
  3. çok saol abi çok işime yaradı

     

     

    ademhotman - 21.05.2008 - 18:41
  4. cok saolun bi saattir aradıgım seyi buldum meginize teşekkürler..

     

     

    ozgur__ - 21.05.2008 - 19:15
  5. yalnız ben videıyu bulamıyorum.

     

     

    paoxd - 22.05.2008 - 18:34
  6. BEN HARMANTEPE İLKÖĞRETİM OKULUNDA OKUYORUM ÖĞRETMENİM EKOSİSTEM HAKIKINDA PERFORMANS ÖDEVİ VERDİ BENDE BU ÖDEVİMİ HAZIRLARKEN SİTENİZDEN ÇOK FAYDALANDIM TEŞEKKÜR EDERİM

     

     

    yusuf950 - 29.05.2008 - 19:12
  7. bende yararlanmak istıyorum

     

     

    diyare - 04.06.2008 - 21:20
  8. teşkkürler...hazırlayanların ellerine
    sağlık..

     

     

    emoe - 04.11.2008 - 00:27
  9. ya benimde konum deniz ve deniz canlılklarııı ?? arkadaşlar bu konuda da yardımlarınızı bekliyorum...

     

     

    dammla - 11.02.2009 - 15:03



Benzer Konular

  1. Marmara deniz ekosistemi
    Konuyu Açan: Kayıtsız Üye, Forum: Soru - Cevap.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 02.05.2012, 04:20
  2. Göl Ekosistemi Nedir - Durgun Su Ekosistemi
    Konuyu Açan: ZELAL, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 25.04.2012, 23:53
  3. Türkiye'nin Deniz Ekosistemi Nedir
    Konuyu Açan: ZELAL, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 23.04.2011, 15:28
  4. Deniz Ekosistemi - Denizin Bölümlere Ayrılması
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Lise.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 15.04.2011, 00:54
  5. Deniz Ekosistemi
    Konuyu Açan: dumanalti, Forum: Üniversite.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 13.03.2010, 17:26

copyright

Soru Cevap

grafimx