İslamiyet öncesi Türk Tarihi

  1. İSLAMİYET'TEN ÖNCEKİ TÜRK TARİHİ



    İSLAMİYET'TEN ÖNCEKİ TÜRK TARİHİ

    Türk Adının Anlamı: Yapılan araştırmalar sonucunda Pers, Bizans kaynakları ve eski Türkçe metinlerden anlaşıldığına göre Türk kelimesinin anlamının "güçlü, kuvvetli" anlamına geldiği ifade edilmektedir.

    Türkler tarih boyunca değişik adlarla birçok devlet kurdular. Türk adı ilk defa Göktürkler tarafından devlet adı olarak kullanılmış ve aynı dili konuşan, aynı kültüre sahip olan toplulukların ortak adı olmuştur. 'Türk" adına ilk defa Göktürk Kitabeleri'nde rastlanmaktadır.

    Türkler'in İlk Anayurdu: Türklerin ilk anayurdu Orta Asya'dır. Orta Asya; doğuda Kingan dağlan, batıda Hazar Denizi, güneyde Hindikuş ve Karanlık dağları, kuzeyde ise Altay dağları ve Baykal gölü ile çevrili olan bölgedir.

    Coğrafi şartların elverdiği ölçüde üstün bir medeniyet kuran Türkler'in yaşadığı ilk kültür çevresine "Andro-nova kültürü" denilmektedir. Andronova Kültürü'nde tunçtan ve altından eşya yapımı yaygındır. Bakır eşyaların üzeri altınla kaplanmıştır. Andronova'nın devamı "Karasuk Kültürü"dür. Dünyada demirin işlenerek çeşitli eşyaların yapılması ilk defa bu kültür çevresinde görüldü. Bu maden Hindistan, Avrupa ve Çin'de ancak yüzyıllar sonra kullanılmaya başlanmıştır.

    İklim şartları ve yeryüzü şekillerine uygun olarak Türkler yarı göçebe bir hayat tarzını benimsemişler, daha çok hayvancılık ve tarımla uğraşmışlardır.

    Orta Asya'dan Yapılan Türk Göçlerinin Nedenleri
    - Kuraklık, nüfus artışı, salgın hayvan hastalıkları ve otlakların yetersizliği

    - Dış baskılar, boylar arasında mücadelelerin olması ve bağımsız yaşamak amacıyla Orta Asya'dan göç eden Türkler, Avrupa ve Afrika Kıtalarına yayılmışlardır.

    Bundan dolayı Türk tarihini belirli bir coğrafya kronolojik zaman kesiti içinde bir bütün olarak incelemek zordur. Geçmişte ve günümüzde çeşitli coğrafi bölgelerdeki Türk topluluklarının varlığı bu göçlere dayanmaktadır.

    Orta Asya'dan Yapılan Türk Göçleri'nin Sonuçları

    - Türkler gittikleri yerlerin halklarına Orta Asya kültür ve uygarlığını tanıtmışlardır.

    - Maden işlemeciliğini öğreterek bu toplulukları taş devrinden maden devrine yükseltmişlerdir.

    A) İSKİTLER

    M.Ö. VII. yüzyılda Orta Asya'dan Karadeniz'in kuzey bölgelerine göç eden ve tarihte ilk defa adını duyuran Türk topluluğuna Yunanlılar "İskit", İranlılar ise "Saka" adını vermişlerdir.

    Üstün bir kültüre sahip olan İskitler, doğudan gelen göçlerle daha batıya gitmişler ve böylece İskitler'in kültürü Avrupa'da da yayılmıştır.

    Savaşçı bir topluluk olan İskitler, iyi ata binerler ve iyi silah kullanırlardı, İskitler'in, İranlılarla savaşlarını anlatan Alp Er Tunga (Afrasiyab) destanındaki Alp ErTunga'nın İskit hükümdarı olduğu bilinmektedir. Savaşta kadınlar da erkeklerle birlikte savaşırlardı.

    Gelenekleri, hayat tarzları ve töreleri Hunlar'a benzeyen İskitler, ölülerini atları ve silahlarıyla birlikte gömerlerdi.

    Silahlar, koşum takımları, süs eşyaları, vazolar ve araba süsleri yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkarılmıştır. Süslemelerindeki savaş sahneleri ve mücadele halindeki hayvan figürleri işlemelerinden oluşan sanat anlayışına "Hayvan Üslubu" denir.

    B) BÜYÜK HUN DEVLETİ

    (Asya Hun İmparatorluğu)

    Orta Asya'da bilinen ilk teşkilatlı Türk devletidir. İlkçağ'da kurulan tek Türk devletidir. Türkler tarafından kutsal sayılan Ötügen merkez olmak üzere Orhun ve Selenga ırmakları dolaylarında kurulmuştur. Bilinen ilk hükümdarları Teoman'dan sonra devletin başına oğlu Mete geçmiştir. Mete Orta Asya'da yaşayan bütün Türk boyları ile başta Moğollar olmak üzere diğer kavimleri de hakimiyeti altına almıştır. Bu dönemde Hunlar tarihte ilk defa bütün Türkleri bir bayrak altında toplamıştır. Mete'nin kurduğu devlet ve ordu teşkilatı daha sonra kurulan bütün Türk devletlerine örnek olmuştur.

    M.Ö. 174'de Mete'nin ölümü üzerine yerine oğlu Ki-ok geçmiştir. Ki-ok Cinle ticari ve siyasi ilişkileri dostane bir şekilde geliştirmek için Çinli bir prensesle evlenmiştir. Ancak Çinliler, iyi ilişkilerden yararlanarak Hun ülkesine gönderdikleri casuslarla bozgunculuk faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Türklerle Çinliler arasındaki mücadelelerin en önemli nedeni İpek Yolu'na hakim olmaktır.

    Çin'in yıkıcı faaliyetleri etkisini göstermiş M.Ö. 58'de Hunlar'ın Çin karşısındaki üstünlüğü sona ermiştir ve Çinliler İpek Yolu'nun hakimiyetini ele geçirmişlerdir. Asya Hun Devleti M.Ö. 48'de kuzey ve güney Hunları olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

    Güney Hunları M.S. 220'de Çin hakimiyeti altına girmiştir. Sien-pilerin saldırıları sonucunda zayıflayan Kuzey Hunları başka bir milletin egemenliği altına girmek istememişler ve batıya göç etmişlerdir. Böylece Avrupa'ya kadar göç eden Hunlar, Kavimler Göçü'ne neden olmuşlardır.

    Kavimler Göçü (375)

    Hunlar, Asya Hun Devleti'nin yıkılmasından sonra IV. yüzyılın ortalarından itibaren büyük kitleler halinde batıya göç etmişlerdir. Türkler'in Volga nehrini geçerek Doğu Avrupa içlerinde ilerlemesiyle birlikte bu bölgede yaşayan Ostrogotlar, Vizigotlar, Franklar ve Vandallar daha batıya göç ederek Roma İmparatorluğu sınırlarına girmek zorunda kalmışlardır. İşte bu büyük göç hareketine "Kavimler Göçü" denir.

    Kavimler Göçü'nün Sonuçları

    - Göç eden kavimler, bugünkü İtalya, ispanya, Fransa ve Britanya adalarına yerleşmişlerdir. Böylece günümüz Avrupa’sının etnik yapısı oluşmuştur.

    - Avrupa'da yüzyıl kadar süren karışıklıklar yaşanmıştır.

    - Roma imparatorluğu Doğu (Bizans) ve Batı (Roma) olmak üzere ikiye ayrılmıştır. 476'da ise Batı Roma yıkılmıştır.

    - ilkçağ sona ermiş ve Ortaçağ başlamıştır.

    - Roma dışındaki topluluklar arasında Hıristiyanlık yayılmıştır.

    - Ortaçağ Avrupa’sının siyasi rejimi olan Feodalite (Derebeylik) rejiminin temelleri atılmıştır.

    - Hunların temsil ettiği Bozkır sanatı Avrupa'da da etkili olmuştur. Almanların ünlü Nibelungen destanı ve çeşitli efsaneler ortaya çıkmıştır.

    - Avrupa'da Avrupa Hun imparatorluğu kurulmuştur.

    C) AVRUPA HUN DEVLETİ (375 - 469)

    Avrupa'ya göç ederek Kavimler Göçü'ne neden olan Hunlar tarafından kurulmuştur. Avrupa Hunları'nın ilk hükümdarı Balamir'dir.

    Avrupa Hunları'nın en parlak dönemi Atilla dönemidir İyi yetişmiş bir hükümdar olan Atilla devletin başına geçtikten sonra önce Bizans üzerine seferler düzenleyerek Bizans'ı vergiye bağlamıştır. Doğu Roma (Bizans)'dan sonra Batı Roma üzerine sefere çıkan Atilla, Papa'nın Roma imparatoru ve Hıristiyan dünyası adına af dilemesi üzerine geri dönmüştür.

    Atilla'nın ölümünden sona devletin başına geçen oğulları aynı başarılı yönetimi gösterememişler ve devletin yıkılmasını engelleyememişlerdir.

    Hunlar Avrupa'da da göçebe geleneklerini sürdürmüşler ve hakimiyetleri altındaki toplumlarla kültür alışverişinde bulunmuşlardır. Atilla'nın sarayında Hun dilinden başka Latin ve Germen dilleri de konuşulmuştur. IV. yüzyılın başlarından itibaren Hunlar, Hıristiyanlığı kabul etmeye başlamışlar ve zamanla ulusal kimliklerini kaybetmişlerdir.

    D) I. GÖKTÜRK DEVLETİ (552-659)

    Göktürk Devleti Asya Hun Devleti'nden sonra Orta Asya'da kurulan ikinci büyük Türk devletidir. Türk adını ilk defa siyasi manada bir devlet adı olarak kullanmışlardır.Göktürk Devleti 552'de Orta Asya'daki Avar hakimiyetine son veren Bumin Kağan tarafından Ötügen merkez olmak üzere kurulmuştur. Mukan Kağan ve İstemi Kağan dönemlerinde sınırlarını sürekli genişleten Göktürkler, bu dönemde Orta Asya'nın en güçlü devleti olmuşlardır. Tarihte bütün Türklerin bir bayrak etrafında toplandıkları ikinci dönem Göktürkler dönemi olmuştur.

    Göktürkler, ipek Yolu hakimiyeti için Sasani Devleti'ne karşı Bizans, Bizans'a karşı ise Sasanilerle ittifak yaparak hakimiyetini devam ettirmek istemişlerdir.

    İç çekişmeler sonucunda Göktürk Devleti 582'de Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Doğu Göktürkleri 630'da, Batı Göktürkleri ise 659'da Çin hakimiyeti altına girmesiyle I. Göktürk Devleti yıkılmıştır.

    E) II. GÖKTÜRK (KUTLUK) DEVLETİ (681-745)

    l. Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra yaklaşık 50 yıl Çin hakimiyeti altında kalan Türkler, Kutluk İlteriş Kağan önderliğinde II. Göktürk Devleti'ni kurmuşlardır. Vezir Tonyukuk'un çalışmalarıyla devlet kısa sürede toparlanmış ve tekrar Çinlilerle mücadele etmeye başlamıştır. Devlet merkezi Karakurum'a taşınmıştır. Kutluk Kağan'dan sonra devletin başına Kapgan Kağan geçmiş ve bu dönemde Çin ile mücadeleler artmıştır.

    Bilge Kağan ve Kültigin dönemi II. Göktürkler'in en parlak dönemi olmuştur. 731'de Kültigin'in, 734'de de Bilge Kağan'ın ölümüyle devlet taht kavgaları sonucunda zayıflamış ve diğer Türk boylarından olan Basmiller, Karluklar ve Uygurlar tarafından 745'de yıkılmış ve yerine Uygur Devleti kurulmuştur.




    F) UYGURLAR (745 - 840)

    Uygurlar, Karluk ve Basmil Türk boylarının yardımıyla II. Göktürk Devleti'ne son vererek kendi devletlerini kurmuşlardır. Uygur Devleti'nin kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan'dır. Başkenti kutsal merkez Ötügen'den "Ordu Balık" (ordu şehri) Karabalasagun'a taşımışlardır.

    Uygurlar, kendilerinden önceki Türk devletlerinden farklı olarak yerleşik hayata geçmişlerdir. Göktürk-ler'den farklı olarak ise taş üzerine yazılmış belgeler değil, kağıt üzerine yazılmış belgeler bırakmışlardır. Bundan dolayı Uygurlar Türk kültür tarihi açısından önemli bir yere sahiptirler. Uygurlar, askeri ve siyasi başarılarından çok kültürel faaliyetleriyle tanınmışlardır. Yerleşik hayata geçtikleri için Türk şehirciliği ve mimarisine ait ilk eserleriyle daha sonra kurulan Türk devletlerine örnek olmuşlardır.

    751 yılındaki Talaş Savaşı'nda Çinliler'in Araplar'a yenilmesi Uygurlar'ın Çin saldırılarından kurtulmasını sağlamıştır. Cinle gelişen ilişkiler Uygurlar arasında Maniheizm dininin yayılmasına neden olmuştur. Maniheizm'i kabul eden Uygurlar, bu dinin koruyucusu olmuşlar ve bu dine ait tapınaklar yapmışlardır. Başka dinlere de saygı duyan Uygurlar din konusunda hoşgörülü davranmışlardır. Çin entrikaları ve ekonomik zorluklar Uygurlar'ın zayıflamasına neden olmuş ve devlet 840'da Kırgızlar'ın isyanı sonucunda yıkılmıştır.

    G) DİĞER TÜRK DEVLETLERİ VE TOPLULUKLARI

    1. Avarlar:

    Orta Asya'da IV. yüzyılda kurdukları devlet 552'de Göktürkler tarafından yıkıldıktan sonra Avarlar batıya göç etmişlerdir. Önce Kafkaslar'a yerleşen Avarlar oradan Tuna boylarına göç etmişlerdir. Bugünkü Romanya ve Macaristan'a yerleşerek devlet kurmuşlardır. VII. yüzyıl başlarında Bayan Kağan'ın liderliğinde Sasanilerle anlaşarak Bizans üzerine iki sefer düzenlemiş ve Bizans'ı vergiye bağlamışlardır. İstanbul'u kuşatan ilk Türk Devleti olmuşlardır. İstanbul kuşatmaları başarısızlıkla sonuçlanan Avarlar Frank saldırıları sonucunda yıkılmıştır. Macaristan, Romanya ve Bulgaristan'a dağılan Avarlar zamanla yerli topluluklara karışarak ve Hıristiyanlığı kabul ederek milli benliklerini kaybetmişlerdir.

    Balkanlar'da ve Orta Avrupa'da iki asırdan fazla hakimiyet kuran Avarlar yerli halklar üzerinde kültürel izler bırakmıştır. Özellikle, devlet yönetimi ve askerlik alanında bu toplumları etkilemişlerdir. Slav topluluklarının basit kabile hayatından devlet düzenine geçmelerinde etkili olmuşlardır.

    2. Bulgarlar:

    Orta Asya'dan Karadeniz'in kuzeyine göç eden Ogurlar; Bulgarlar olarak anılmaktadır. Bulgarlar idil-Volga ve Tuna Bulgarları olmak üzere iki gruba ayrılmışlardır.

    Bunlardan İdil - Volga Bulgarları'nın kurduğu Bulgar ve Suvar şehirleri Müslümanlarla yapılan ticaret sonucunda çok gelişmiş ve zenginleşmiştir. Müslümanlarla gelişen ilişkiler sonucunda İdil - Volga Bulgarları resmi din olarak İslamiyet'i kabul etmişlerdir. 1237'de Altınorda Devleti'nin hakimiyetine girmişler ve siyasi hakimiyetlerini kaybetmişlerdir.

    Bugünkü Bulgaristan'a yerleşen Bulgarlar İstanbul'u kuşatan Türk devletlerindendir. Daha sonra Bizans'ın sınır muhafızlığını üstlenmişlerdir. Bulgarlar Sofya, Niş ve Belgrad'ı alarak Avrupa'ya giden ticaret yollarını hakimiyetleri altına almışlardır. X. yüzyılda Hıristiyanlığı kabul eden Tuna Bulgarları kalabalık Slav toplulukları arasında asimile olarak milli benliklerini kaybetmişlerdir. Milli benliklerini kaybeden Bulgarlar, önce Bizans ardından Sırp ve Osmanlı hakimiyetinde uzun süre kaldıktan sonra günümüzde bağımsız Bulgaristan Devleti olarak varlığını devam ettirmektedir.

    3. Hazarlar:

    Hazarlar; Don - Volga nehirleri arasından Kafkaslar'a kadar uzanan bölgede devlet kurmuşlardır. VII. yüzyıl başlarında bağımsız bir devlet kuran Hazarlar X. yüzyılda Peçenekler'in ve Ruslar'ın baskısıyla zayıflamış ve 956'da Rus saldırıları sonucunda yıkılmıştır.

    Hazar Devleti başta bir "Kağan" ile her biri "Bey" olarak bilinen askeri komutanlarca yönetilmiştir. Doğu'da Çin, batıda Bizans, kuzeyde Slav toplulukları ve güneyde Müslümanlar arasındaki ticaret yollarına hakim olmuşlar ve ticari alanda ilerlemişlerdir.

    Yöneticilerinin etkisiyle Museviliği kabul eden Hazarlar'ın bir kısmı, Emeviler döneminde İslamiyet! de kabul etmiştir. Ancak Hazarlar din konusunda oldukça serbest olmuşlar ve yöneticiler Museviliği kabul etmesine rağmen halk arasında İslamiyet'e, Hıristiyanlığa ve Şamanizm'e inananlar da olmuştur.

    Başkent İdil'de cami, kilise ve Sinagogların yan yana bulunması ve halk arasındaki davalara Müslüman, Hıristiyan, Musevi ve Şamanistler'den oluşan bir yargıçlar heyetinin bakması Hazarlar'ın tam bir din serbestliğine sahip olduğunu göstermektedir. Hazarlar'ın farklı dinlerin bir arada yaşamasını sağladığı döneme Pax Hazarika (Hazar Barışı) dönemi denilmektedir.

    4. Macarlar:

    Macarlar Orta Asya'dan Doğu Avrupa'ya göç ederek buraya yerleşmişlerdir. Kuzey Avrupa'yı Kırım'a bağlayan ticaret yolları üzerinde yaşayan Macarlar ekonomik yönden güçlü olmuşlardır. X. yüzyılda Hıristiyanlığı kabul etmelerinin sonucunda Macarlar zamanla milli benliklerini kaybetmiştir. Boy teşkilatından krallık yönetimine geçen Macarlar uzun süre Osmanlı yönetimi ve ardından Avusturya hakimiyetine girmişlerdir. Macarlar, 1. Dünya Savaşı sonrasında bağımsız Macaristan devletini kurmuşlardır.

    5. Peçenekler:

    IX. yüzyıl ortalarında Don ve Dinyester nehirleri arasındaki bölgeye ve Kırım'a göç eden Peçenekler X. yüzyılda devlet kurmuşlardır. Bu bölgeye Türk kültürünü taşıyan Peçenekler, yer adları ve halk efsanelerinde etkilerini göstermişlerdir. Slav topluluklarıyla, Ruslar arasında bir tampon bölge oluşturan Peçenekler, Ruslar'ın Karadeniz kıyılarına inmesini engellemişlerdir. Doğu'dan gelen Uzlar'ın (Oğuzlar'ın) saldırıları karşısında daha batıya göç edip, Bizans topraklarına .yerleşmişlerdir. XI. yüzyılın ortalarında Hıristiyanlığı kabul etmeye başlayan Peçenekler Bizans ordularında görev almışlardır. Malazgirt Savaşı'na Bizans ordusu içinde katılan Peçenekler savaş sırasında Selçuklu saflarına geçmişlerdir. Hiçbir zaman teşkilatlı bir devlet kuramayan Peçenekler, Kumanlar'ın saldırıları sonucu zayıflayıp zamanla milli benliklerini kaybetmişlerdir.

    6. Kumanlar (Kıpçaklar):

    V. ve VII. yüzyıllar arasında Asya'nın doğusunda Uygurlar'ın hakimiyeti altında yaşayan Kumanlar, Uygur Devleti'nin yıkılmasından sonra Karahıtaylar'ın baskısı sonucunda Batıya göç ederek Doğu Avrupa'ya yerleşmişlerdir. Avrupa'ya göç eden diğer Türk boylarından daha uzun süre varlığını devam ettiren Kumanlar, Rus prenslikleriyle mücadele etmişler ve bu mücadeleler Ruslar'ın "İgor Destanı”na konu olmuştur. Yerleştikleri bölgelere kendi adlarını veren Kıpçak yurtlarına "Kıpçak Bozkırı" denilmiştir. XIII. yüzyıl başlarındaki Moğol saldırılarıyla devletleri yıkılan Kıpçaklar'ın bir kısmı Moğol hakimiyeti altına girmiş ve Moğollar'ın Türkleşmesinde etkili olmuşlardır. Moğol Devleti'nin yıkılmsından sonra Altınorda Devleti'nin kurucusu olmuşlardır. Diğer Kıpçak grupları ise daha batıya göç etmişlerdir. Batıya göç edenler Hıristiyanlığı kabul etmişler Bulgaristan ve Romanya'ya yerleşmişlerdir.





    7. Oğuzlar (Uzlar):

    II. Göktürk Devleti'nin hakimiyeti altında yaşayan Oğuzlar (Uzlar) bu devletin yıkılmasından sonra kurulan Uygurlar'ın hakimiyeti altına girmişlerdir. Uygur Devleti'nin Kırgızlar tarafından yıkılmasından sonra Oğuzlar batıya göç ederek Sir Derya boylarına yerleşmişlerdir. X ve XI. yüzyıllarda Hazarlar ve Karluklarla yaptıkları mücadeleyi kaybeden Oğuzlar Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya göç etmişler ve burada Uz adını almışlardır. Uzlar'ın bir bölümü Balkanlar'a göç ederek Vardar Ovası'na yerleşmişlerdir. Bir kısmı ise Kiev şehrinin güney bölgesine yerleşmişlerdir. Romanya'nın kuzeyine yerleşen Uzlar ise bugünkü Gagavuzlar’ın atalarıdır.

    Kiev'in güneyine yerleşen Uzlar ise Karakalpaklar olarak anılmaktadır. Hıristiyanlığı kabul eden Uzlar kısa süre içerisinde milli benliklerini kaybetmişlerdir.

    24 boydan oluşan Oğuzlar'ın Avrupa'ya göç etmeyen toplulukları ise zamanla İslamiyet'i kabul etmişler Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucuları olmuşlardır. Bugünkü Türkiye Türkleri'nin ataları da Oğuzlardır.

    8. Başkırtlar (Başkurtlar):

    Başkurtlar, Güney ve Oral Ural Dağları'nın her iki yanındaki bozkırlarda yaşamışlardır. Moğol Devleti'nin kurulması ve sınırlarını genişletmesiyle Başkurtlar'da Moğollar'ın hakimiyetini kabul etmişlerdir. Bu dönemde İslamiyet'i kabul eden Başkurtlar, Moğol Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulan Altınorda Devleti'nin içerisinde kalmışlardır. Bu devletin de Timur tarafından yıkılmasından sonra Başkurtlar uzun süre Ruslar'a karşı direnmesine rağmen XVII. yüzyılda Rus hakimiyeti altına girmişlerdir. Uzun süre Rusya'nın hakimiyeti altında kalan Başkurtlar 1990'da Sovyet Rusya'nın dağılmasıyla özerk bir yönetime kavuşarak bağımsızlık yolunda önemli bir adım atmışlardır.

    9. Sabanlar (Sihirler):

    Sabarlar, Hun Devleti'ne bağlı Türk boylarından birisidir. Hun Devleti'nin yıkılmasından sonra Avarlar'ın baskısıyla Kafkaslar üzerinden Doğu Avrupa'ya göç etmişlerdir. Sasanilerle anlaşarak Bizans ile savaşmışlardır. Bu savaş sonucunda Orta Anadolu bölgesine kadar gelmişlerdir. Kafkasya'deki Sabar hakimiyetine Bizans tarafından son verilmiştir. Sibirya'ya yerleşen Sabarlar, bu bölgeye adlarını vermişlerdir.




    10. Türgişler:

    Batı Göktürk Devleti'nin yıkılması sonucunda kurulmuş ve bu bölgede yaşayan Türk boylarını hakimiyeti altına alarak 750 senesine kadar yönetmişlerdir. Türgiş hükümdarı Bağa Tarkan dönemi en parlak dönemdir. Bu dönemde Çin'in Kuça şehrini alan Türgişler göçebe hayatı terkederek şehir hayatına geçmişlerdir. Bağa Tarkan'ın kendi adına bastırdığı paralarda Çin ve Arap tesiri görülmektedir.

    Emeviler'in Orta Asya'da fetihlerde bulunduğu dönemde Türgişler, İslam orduları ile savaşmışlar ve Orta Asya Türkleri'nin Araplaşmasını engellemişlerdir. 750'lerden sonra iyice zayıflayan Türgişler'in siyasi varlığına Karluklar son vermiştir.

    11. Kırgızlar:

    IV. ve IX. yüzyıllar arasında Yenisey Nehri bölgesinde yaşayan Kırgızlar sırasıyla Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar'ın hakimiyetinde yaşamışlardır. 840'da Uygur Devleti'ni yıkan Kırgızlar siyasi bir güç haline gelerek Uygurlar'ın topraklarını ele geçirmişlerdir. 924'de Moğol kavmi Karahıtaylar'a yenilen Kırgızlar 1207'de Cengiz Han'ın hakimiyetini tanıyan ilk Türk boyu olmuşlardır. XIII. yüzyılın başlarından itibaren siyasi varlığını yitiren Kırgızlar, uzun süre Rus hakimiyetinde kalmalarına rağmen 1990'larda Sovyet Rusya'nın dağılmasıyla birlikte bağımsız Kırgızistan Devleti'ni kurmuşlardır.

    12. Karluklar:

    Uzun zaman Göktürklerle birlikte yaşayan Karluklar'ın ilk yurtları Beşbalık şehrinin Kuzey batısı ile Altay Dağları'nın batı kısımları ve İrtiş ırmağı dolaylarıdır. Göktürkler'den sonra kurulan Uygur Devleti içinde yer almışlardır. 751 Talaş Savaşı'nda Müslüman Araplar'ın yanında yer almışlar ve Çin'in yenilmesini sağlamışlardır. Bu savaş sonrasında islamiyet'i kabul eden Karluklar 840'da Karahanlı Devleti'nin kurulmasında önemli rol oynamışlardır. XII. yüzyılda Karahıtaylar'ın ve Moğollar'ın hakimiyeti altına giren Karlukların torunları bugün Tacikistan'da yaşamaktadır.

    13. Kimekler:

    Göktürk Devleti'nin yıkılmasıyla bağımsızlığını kazanan Kimekler İrtiş nehri dolaylarında geniş bir sahaya hakim olmuşlardır. Devlet idaresinde sürekli eski Türk geleneklerini devam ettiren Kimekler, XII.yüzyılda Harzemşahlar'ın hakimiyetine girmişlerdir.



    H) İLK TÜRK DEVLETLERİ'NDE KÜLTÜR VE MEDENİYET

    1. Devlet Yönetimi

    Bir milletin belli sınırlara sahip bir toprak üzerinde bağımsız ve teşkilatlı bir toplum halinde örgütlenmesine devlet denir. Bir devletin var olabilmesi için halk, toprak, bağımsızlık ve siyasal bir örgütlenmenin olması gerekir. Türk devlet teşkilatının başında Han, Şanyu, Kağan, Hakan veya İdikut adı verilen hükümdarlar bulunurdu. Devlet; aile, oba, oymak ve boyların bira-raya gelmesiyle oluşurdu. Türk devlet teşkilatı Mete Han tarafından kurulmuştur. Ülke, Doğu-batı olmak üzere ikiye ayrılarak yönetilirdi. Buna "İkili Teşkilat" adı verilirdi. Bu teşkilata göre kutsal merkez Ötügen'de, Hakan bulunur ve ülke haneden üyelerinin ortak malı sayılırdı. Ülkenin çeşitli yerlerine hanedan mensubu prensler gönderilirdi. Merkezdeki Hakan'ın ölümü genellikle taht kavgalarına neden olmuştur. Bu geleneğin etkisiyle tarihte bir çok Türk devleti kurulmuş ve kısa sürede yıkılmıştır. Bundan dolayı Osmanlı Devleti'ne kadar hiç bir Türk devleti uzun süre varlığını devam ettirememiştir.

    Türkler, hükümdarlarına bu görevin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanırlardı. Bu inanca "Kut" denirdi. Kut anlayışına göre bu görev kan bağıyla nesilden nesile devam ederdi.

    Devlet yönetiminde hükümdar eşleri olan Hatunlar da görev alır, kurultay toplantılarına katılır ve elçi kabullerinde bulunurdu.

    Devlet yönetiminde hükümdarların yanında boy beylerinden oluşan "Toy" (Kurultay) vardı. Geniş yetkilere sahip olan Kurultay, hükümdara danışmanlık yapardı. Göktürk hükümdarı Bilge Kağan'ın, şehirlerin etrafının surlarla çevrilmesi, Taoizm ve Budizm'in tanıtılması gibi tekliflerinin Kurultay tarafından reddedilmesi Türk hükümdarlarının sınırsız yetkilere sahip olmadıklarının göstergesidir.

    2. Ordu

    Eski Türk devletlerinde "ordu-millet" geleneği vardır. Hakan aynı zamanda ordunun komutanıdır. Askerlik özel bir meslek sayılmaz ve paralı askerler bulunmazdı. Hayat tarzları o zamanın şartlarında Türkler'in asker bir millet olmasını sağlamıştır. Savaş zamanında kadın-erkek eli silah tutan herkes askerdir. Türk ordu teşkilatının temeli olan "Onluk Sistem" Mete Han tarafından kurulmuştur. Bu sistem Türk devlet teşkilatına da etki etmiş ve idarede kolaylık sağlamıştır. Türk orduları çağın tekniğine uygun en etkili silahları kullanmıştır. Türk ordusu atlı birliklerden oluşur ve silah olarak genelde ok ve yay kullanılırdı. Türkler'in en yaygın savaş taktiği ani baskınlar şeklinde gerçekleşen Turan "Hilal taktiği"dir. Türk ordu teşkilatı Çin, Moğol ve Bizans ordularını da etkilemiştir.

    3. Din ve İnanış

    İslamiyet öncesi Türklerde; Dağ, tepe, su, ağaç, orman, güneş, ay, yıldızlar ve gök gürültüsü gibi unsurlar kutsal olarak kabul edilmiştir.

    "Atalar kültürü" denilen, atalarının hatıralarına ve büyüklerine saygıya dayanan bir inanç sistemine sahip olanlar da vardır.

    İslam öncesinde Türkler yaygın olarak Gök - Tanrı dinine inanmışlardır. Bu inanç sistemine göre Gök –Tanrı dinine inanmışlardır. Bu inanç sistemine göre Gök – Tanrı tek yaratıcı olarak görülmüştür. Hükümdarların Gök-Tanrı tarafından görevlendirildiğine inanmışlardır. Gök – Tanrı can veren, yaşatan ve öldürendir. Bir dinden çok sihir karakterine sahip Şamanizm de Türkler arasında yaygındır. Şamanist din adamlarına “Kam” adı verilmektedir. Şamanizm’e göre bütün dünya iyi ve kötü ruhların tesiri altındadır.

    Kurgan denilen Türk mezarlarında ölen kimsenin yanına bazı değerli eşyalarını da gömerlerdi. İnsan şeklinde yapılan mezar taşlarına “Balbal” denirdi. Ayrıca ölünün arkasından "Ölü Aşı" denilen yemek dağıtılırdı. Bu gelenekler eski Türkler'de ahiret inancının varlığının göstergesi olarak kabul edilmektedir.

    İslamiyet’ten önceki Türkler'de yukarıdaki inanç sistemlerinin haricinde Uygurlar döneminde Maniheizm, Hazarlar'da Musevilik, Avrupa'ya göç eden Türkler arasında ise Hıristiyanlık yayılmıştır. Bu dinler özellikle kültürel alanda etkisini göstermiştir. Mani dini Uygurlar'ın yerleşik hayata geçmesi, şehirler kurması, bilim, edebiyat ve sanat alanında ilerlemesinde etkili olmuştur. Mani dini Türk yaşam tarzına uygun olmadığı için halk arasında fazla yaygınlaşmamış, hükümdar ailesi ve yakın çevresi ile sınırlı kalmıştır. Bu dindeki bazı terimlerin Türkçeleştirildiği görülmüştür. Bu durum Uygurlar'ın milli bilince sahip olduğunun göstergesidir.

    Türkler, genel olarak din konusunda serbest olmuşlardır. Uygurlar döneminde Maniheist ve Budist tapınaklarının yanyana bulunması Türkler'deki din serbestliğinin ve hoşgörünün göstergesidir.

    İslam dini Türkler'in eski inanç sistemleri ve karakterlerine uyduğu için, Türkler arasında hızlı bir şekilde yayılmıştır, İslamiyet’i kabul eden Türkler milli benliklerini korurken diğer dinlere inananlar milli benliklerini kaybetmiştir. Türkler, eski ve köklü bir kültüre sahip oldukları için İslamlaşma, Arap kültürünü kabul etme şeklinde gerçekleşmemiştir.

     

     

    Nehir - 26.04.2009 - 17:04
  2. emeğine saglık canım

     

     

    sevgi - 27.04.2009 - 13:33
  3. ya bilgiler güzelde araya çok gereksiz şeyler sıkıştırılmış hepsinin bi kere daa gözden geçirilmesi gerekir emeğine sağlık

     

     

    dfdfwqe - 18.08.2009 - 16:46
  4. TEK YOL EVRİM(DEVRİMCİ)
    ASDASFWDFS
    SFDSDFSF
    SDFSDFSDF

     

     

    dfdfwqe - 18.08.2009 - 16:48
  5. teşekkürLer kardeşim

     

     

    CoCuqibi - 24.08.2009 - 12:19
  6. 1)- DEVLET YÖNETİMİ
    A) DEVLET: İslamiyetten önce Türkler devlete İL veya EL demişlerdir.
    Hükümdarların Ünvanları: Türkler Hükümdarlarına Şanyü,Tanhu, Hakan, Han, Yabgu, İlteber, İdi-kut,
    Erkin gibi ünvanlar vermişledir.

    Türk Hükümdarlarının Tahta Çıkışı Tarih Boyunca Kaç Değişik Şekilde Meydana Gelmiştir?
    1- Hanedan üyeleri arasında siyasi ve askeri mücadeleyi kazanan hükümdar olarak tahta
    çıkıyordu. (En sık rastlanan durum)
    2- Hükümdarın rakipsiz aday olması(Bu durumda taht kavgası olmadan başa geçiyordu.)
    3- Seçim Usulü (Kengeş, toy veya kurultay denilen devletin ileri gelenlerinden oluşan meclisin
    toplanarak hanedan üyelerinden birini tahta geçirmesi.
    4)-Ekber ve Erşed(En yaşlı ve Olgun) olanın başa geçmesi. (Bu yöntem III. Ahmet zamanından
    itibaren sadece Osmanlı Devletinde uygulanmıştır.

    Kimler Türk Devletlerinde Hükümdar Olabilirdi?
    Hanedandan olan bütün erkeklerin hükümdar olma hakları vardı. (Kardeşler, kardeş çocukları, amca,
    amca çocukları ve diğer hanedan üyeleri.)

    Kut Anlayışı Nedir?
    Türkler devleti yönetme yetkisinin TANRI tarafından verildiğine inanıyorlardı. Tanrı tarafından
    verilen bu yönetme hakkına KUT diyorlardı.KUT’un kan yoluyla hükümdarın tüm erkek çocuklarına
    geçtiğine inanıyorlardı.

    Kut Anlayışı Türk Devletlerini Nasıl Etkilemiştir?
    Bütün hanedan üyelerinde KUT olduğundan kendine siyasi ve askeri bakımdan güvenen kişi TAHT
    KAVGASINA girebiliyordu. Bu durum Türk devletlerini ya iç savaş sonucu istkrarsızlığa, yada
    bölünmeye götürüyordu.

    NOT: Türk töresinde ana-babaya itaat esas olmasına rağmen, hükümdar bunun dışında tutulmuştur.
    Devletin devamı için baba-oğul veya kardeşlerin birbirleriyle mücadelesi normal karşılanmıştır.
    Çünkü bu sayede en güçlü ve en yetenekli kişi devletin başına geçecektir.

    İkili Yönetim(Çifte Krallık) Nedir?
    Türk Devletlerinde hükümdar yönetimi kolaylaştırmak için ülkeyi SOL(Doğu) ve SAĞ(Batı) olmak
    üzere ikiye ayırırdı. Ortada (Merkezde) ise asıl hükümdar bulunurdu. Sağ ve Solda ise Hanedan
    üyelerinden YABGU’lar bulunurdu.

    B) MECLİS VE HÜKÜMET: Türk Meclislerine TOY, KURULTAY veya KENGEŞ denilirdi.
    Kurultay’da devletin ana meseleleri görüşülür, hükümdarın ölümü, savaş veya milli felaketlerde
    kurultay toplanırdı.
    AYGUCI : Hükümet başkanı(başbakan)
    BUYRUK : Bakan
    TAMGACI: Dış siyaset işlerini yürüten görevliler
    Eski Türk Devletlerinde diğer devlet görevlileri şunlardı:
    TİGİN: Hükümdar çocukları (Tekin)
    ŞAD : Diğer Hanedan mensupları
    Bunların dışında İnal, inanç, tarkan, bağa, tudun, çor, külüğ, apa, ataman gibi devlet görevlileri de vardı.

    2)- TOPLUM TAPISI:
    Türk toplumu; Oguş : Aile
    Urug :Soy=Aileler birliği
    Bod(Boy) :Kabileler
    Budun : Millet denilen birimlerden oluşuyordu.
    Boyların başında bulunan BEY’ler, töreye göre boyu idare ederlerdi. Boyların bir araya gelmesiyle
    Devlet(İL) kurulurdu.

    Türk Toplumunun Özellikleri:
    Halk hürdü. Herkes aynı işi yaptığından(hayvancılık) aralarında kesin
    olarak SINIF’ların ortaya çıkması imkansızdı. Yaşam biçimleri GÖÇEBE
    olduğundan savaşta elde ettikleri esirleri çalıştırmaya elverişli değildi.
    Bu yüzden Türk toplumunda KÖLE sınıfı yoktu. Din adamları
    diğer toplumlarda olduğu gibi imtiyazlı değillerdi.

    3)- ORDU:
    Türk Ordusunun başlıca özellikleri şunlardı:
    a)- Türk ordusu ücretli değildi.
    b)- Türk Ordusu daimiydi. (Kadın-erkek her an savaşa hazırdı.)
    c)- Türk Ordusunun temeli ATLI askerlerden meydana geliyordu.

    NOT: Türk ordu teşkilatını ilk kuran METE HAN olmuştur. Mete Orduyu 10′luk sisteme göre
    teşkilatlandırmıştı. Onluk sistem daha sonra tüm Türk devletlerinde kullanılmıştır.
    (Türk ordusu; Çin, Roma,Bizans, Rus ve Moğol Ordu teşkilatı üzerinde etkili olmuştur.)

    Türk Ordusunu Silahları: Ok, yay, kement, kılıç, kargı, süngü, kalkan vb…

    4)- HUKUK:
    Türklerde yazılı olmamakla beraber, gelişmiş bir hukuk anlayışı vardı. Bu hukuk kurallarına
    TÖRE(Türe) denilirdi.
    Hükümdarın başkanlık ettiği ve siyasi suçlara bakan yüksek mahkemeye YARGU adı verilirdi.
    YARGANLAR(Yargucu) idaresindeki mahkemeler ise adi suçlara bakarlardı.

    5)- DİN VE İNANIŞ:
    İslam öncesi Türklerin din ve inanışlarını şu 4 grupta toplayabiliriz:
    1- Tabiat Kuvvetlerine İnanma: Dağ,ağaç, göl, kaya gibi varlıkların gizi güçlere sahip olduklarına
    inanırlardı.
    2- Atalar Kültü: Ölmüş büyüklere ve atalara ait hatıralar kutsal sayılır ve saygı gösterilirdi.
    3- Şamanizm: Kam veya Şaman adı verilen kişilerin, kötü veya iyi ruhlarla temas sağladıklarını
    inanılarak, bunların büyücülük ve sihir özelliklerine başvururlardı. Şaman inançları
    Anadolu’da hala varlığını sürdürmektedir. Örneğin; Gelinlerin üzerine buğday veya para
    atmak, Eşikten atlamanın uğursuz kabul edilmesi, kurşun dökmek gibi…
    4- Göktanrı Dini: Türklerin İslamiyetten önceki dini Göktanrı diniydi. Bu dine göre Türkler;
    * Tek bir Tanrının evreni yarattığına ve gökte oturduğuna inanıyorlardı.
    * Öldükten sonra dirileceklerine inandıklarından, ölülerini atı,eşyaları ve silahıyla birlikte
    gömüyorlardı.
    * Cennet’e UÇMAĞ, cehenneme ise TAMU diyorlardı.
    * Mezarlara ölünün,sağlığında öldürdüğü düşman sayısı kadar BALBAL adı verilen küçük heykeller
    dikerlerdi. İnanışa göre, yeniden dirilecek kişi atıyla cennete gidecek, ve öldürdüğü
    düşmanlar sonraki yaşamında ona hizmet edeceklerdir.
    * Ölüleri içöin YOĞ adı verilen cenaze törenleri yapar, ve ardından yas tutarlardı.

    Türkler arasında ayrıca Maniheizm(Mani dini), Budizm, Musevilik, Hırıstiyanlık gibi dinlerde
    yayılmıştı.

    6)- EKONOMİK HAYAT:
    Göçebe bir hayat yaşayan Türkler belirli iki merkez arasında (yaylak-kışlak)
    hayatlarını sürdürürlerdi.
    * Hayvancılık temel geçim kaynağıydı. Koyun, keçi, at en çok beslenen hayvanlardı. Bunun dışında
    sığır, katır ve deve de yetiştirilirdi. Beslenme ve giyimde hayvan ürünlerinden yararlanır ve
    bunları satarak geçimlerini sağlarlardı.
    * Tarım da gelişmişti. Arpa, buğday, darı gibi tahılları yetiştiriyorlardı.
    * Savaşlarda elde edilen ganimetler ve devletlerden alınan vergiler gelir kaynaklarıydı.
    * Ticaret önemli bir gelir kaynağıydı. Türk ülkeleri İPEK YOLU üzerindeydi.

    NOT: Çin-Türk mücadelesinin temel nedeni İpek Yoluna hakim olmaktı.
    * Ayrıca Hazar ve Bulgar ülkelerinden başlayıp, Ural, Sibirya ve Altaylar üzerinden Çin’e giden yola
    KÜRK YOLU deniliyordu. Türkler bu yolun üzerinde de olduklarından sanar, samur, kunduz, vaşak gibi
    av hayvanlarının kürklerinin ticaretini yapıyorlardı.

    7)- YAZI, DİL VE EDEBİYAT:
    Türkler tarih boyunca Göktürk, Uygur, Soğd, Brahmi, Süryani, Arap, Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır.
    Göktürk (Orhun) Alfabesi: 38 harften meydana gelir. Göktürk yazısına ilk defa Orhun Nehri
    kıyısındaki kitabelerde rastlandığı için ORHUN ALFABESİ de denir.
    Uygur Alfabesi: 18 harften meydana gelir. Uygurlar bu alfabeyi Soğd alfabesinden yararlanarak
    hazırlamışlardır.
    Başlıca Türk Destanları:
    Hunların(Oğuzların)–> Oğuz Kağan Destanı
    İskitlerin (Saka)——> Alper Tunga Destanı
    Göktürklerin———-> Ergenekon Destanı
    Uygurların————> Göç ve Türeyiş Destanları
    Kırgızların————-> Manas Destanı

    Orhun Yazıtları (Göktürk Kitabeleri):
    Türklerin en eski kitabeleri VI. yüzyıla ait YENİSEY kitabeleri ile, VIII. yüzyıla ait ORHUN
    KİTABELERİ’dir. Yenisey kitabeleri Kırgızlar’ın mezar taşlarına yazdıkları yazılardı. Orhun
    Kitabeleri II. Göktürk Devleti zamanında Bilge Kağan, Kültigin ve vezir Tonyukuk adlarına
    dikilmişlerdir. YOLLUĞ TİGİN isimli bir Türk prensi tarafından yazılmışlardır. Bu yazılar 1893
    yılında Danimarkalı Bilgin THOMSEN tarafından okunmuştur.
    Orhun Yazıtlarının Önemi:
    a)- Türk Tarihinin ve Türk Edebiyatının ilk yazılı belgeleri olmaları bakımından önemlidir.
    b)- Bu kitabelerden Türklerin o günkü yaşayışlarını, inançlarını öğreniyoruz. Ayrıca kitabeler
    gelecekteki Türk Milleti içinde çarpıcı öğütler vermesi bakımından önemlidirler.
    8)- BİLİM VE SANAT:
    * Türkler 1 yılı 365 gün 6 saat olarak hesaplayarak, 12 hayvanlı Türk Takvimini oluşturmuşlardır.
    * Uygurlar tahta harflerden matbaayı ve pamuktan kağıdı yapmışlardır.
    * Madencilikte özellikle de demircilikte ileri gitmişlerdir. (Kazakistan’ın başkenti Alma Ata
    yakınlarında bir kurgandan çıkarılan “Altın Adam Heykeli” Türk maden sanatının ne kadar
    geliştiğini gösterir.)
    * Eşya ve binalarda HAYVAN USLUBÜ denilen, hayvan figürlerini kullanmışlardır.
    * HALI Türklerin Dünya medeniyetine bir katkısıdır. (Altaylarda Pazırık Kurganı’nda bulunan halı
    dünyanın en eski halısıdır.)

    TÜRK KÜLTÜRÜNÜN ÇEVRE KÜLTÜRLERLE MÜNASEBETLERİ:
    1)- Türklerin Çin Kültürüne Katkıları:
    a)- Askerlik alanında
    b)- Devlet Teşkilatında
    c)- At kültüründe(Atı evcilleştirmede)
    d)- Gök Tanrı inancıyla… Çinlileri etkilemişlerdir.
    2)- Çinlilerin Türkleri Etkilediği Alanlar:
    a)- Tarım ve yerleşik kültür
    b)- Felsefe( Taoizm, Konfiçyüs ve Budizm)
    c)- Giyim … konularında Çinliler Türkleri etkilemişlerdir.
    3)- Türklerin Moğol Kültürüne Katkıları:
    Askerlik alanında, Devlet teşkilatında , Dil ve Alfabede (Uygurca ve Uygur Alfabesini
    kullandılar.), Kımız yapmayı öğrettiler, Türk Töresi ve geleneklerinden, Göktanrı dininden….
    etkilendiler.


    Sponsorlu Bağlantılar
    Etiketler: islamiyet, İslamiyet Öncesi Türk Devletleri, Tarih, türk devletleri
    Diğer Yazılar

    Gebelikte Yüksek Tansiyon
    Sertap Erener Kimdir Sertap Erener Hayatı
    Hücrede Madde Alışverişi
    Kilo Verdiren içeçekler
    Umman ve Ummannın Tarihi

    Yorum Yaz
    Adınız: *
    E-Mail Adresini: *
    Mesajınız:
    Güvenlik Kodunun Resmi
    Yeni Resim Göster
    CAPTCHA Code *
    #
    Kalça Ağrısı ve Kalça Ağrısı Tedavisi Videosu
    #
    Kadın Sağlığı videosu
    #
    Göz Hastalıkları Tedavisi ve Katarakt
    #
    Psikoloji ve Psikiyatri Arasındaki Fark
    zayıflama ve diyet

    Giriş yap

    Kullanıcı Adı:

    Parola:

    Beni hatırla

    Kayıt ol
    Parolanızı mı unuttunuz?

    zayıflama ve diyet

    Kalça Ağrısı ve Kalça Ağrısı Tedavisi Videosu
    Kadın Sağlığı videosu
    Göz Hastalıkları Tedavisi ve Katarakt
    Psikoloji ve Psikiyatri Arasındaki Fark
    Reflü Hastaları Hangi Yemekleri Yememeli

    Kamuoyu Nedir
    Kütle Nedir
    Dörtgenler Nedir
    Hücre çekirdeğinin kısımları
    Grup Nedir

    Sağlık Bilgisi

    şuan Sitede
    Kişi var

    Alexa Certified Site Stats for www.yararlibilgiler.net Site Haritasıvideo Site Haritası

     

     

    ahmet ruh - 20.02.2012 - 16:51
  7. 1)- DEVLET YÖNETİMİ
    A) DEVLET: İslamiyetten önce Türkler devlete İL veya EL demişlerdir.
    Hükümdarların Ünvanları: Türkler Hükümdarlarına Şanyü,Tanhu, Hakan, Han, Yabgu, İlteber, İdi-kut,
    Erkin gibi ünvanlar vermişledir.

    Türk Hükümdarlarının Tahta Çıkışı Tarih Boyunca Kaç Değişik Şekilde Meydana Gelmiştir?
    1- Hanedan üyeleri arasında siyasi ve askeri mücadeleyi kazanan hükümdar olarak tahta
    çıkıyordu. (En sık rastlanan durum)
    2- Hükümdarın rakipsiz aday olması(Bu durumda taht kavgası olmadan başa geçiyordu.)
    3- Seçim Usulü (Kengeş, toy veya kurultay denilen devletin ileri gelenlerinden oluşan meclisin
    toplanarak hanedan üyelerinden birini tahta geçirmesi.
    4)-Ekber ve Erşed(En yaşlı ve Olgun) olanın başa geçmesi. (Bu yöntem III. Ahmet zamanından
    itibaren sadece Osmanlı Devletinde uygulanmıştır.

    Kimler Türk Devletlerinde Hükümdar Olabilirdi?
    Hanedandan olan bütün erkeklerin hükümdar olma hakları vardı. (Kardeşler, kardeş çocukları, amca,
    amca çocukları ve diğer hanedan üyeleri.)

    Kut Anlayışı Nedir?
    Türkler devleti yönetme yetkisinin TANRI tarafından verildiğine inanıyorlardı. Tanrı tarafından
    verilen bu yönetme hakkına KUT diyorlardı.KUT’un kan yoluyla hükümdarın tüm erkek çocuklarına
    geçtiğine inanıyorlardı.

    Kut Anlayışı Türk Devletlerini Nasıl Etkilemiştir?
    Bütün hanedan üyelerinde KUT olduğundan kendine siyasi ve askeri bakımdan güvenen kişi TAHT
    KAVGASINA girebiliyordu. Bu durum Türk devletlerini ya iç savaş sonucu istkrarsızlığa, yada
    bölünmeye götürüyordu.

    NOT: Türk töresinde ana-babaya itaat esas olmasına rağmen, hükümdar bunun dışında tutulmuştur.
    Devletin devamı için baba-oğul veya kardeşlerin birbirleriyle mücadelesi normal karşılanmıştır.
    Çünkü bu sayede en güçlü ve en yetenekli kişi devletin başına geçecektir.

    İkili Yönetim(Çifte Krallık) Nedir?
    Türk Devletlerinde hükümdar yönetimi kolaylaştırmak için ülkeyi SOL(Doğu) ve SAĞ(Batı) olmak
    üzere ikiye ayırırdı. Ortada (Merkezde) ise asıl hükümdar bulunurdu. Sağ ve Solda ise Hanedan
    üyelerinden YABGU’lar bulunurdu.

    B) MECLİS VE HÜKÜMET: Türk Meclislerine TOY, KURULTAY veya KENGEŞ denilirdi.
    Kurultay’da devletin ana meseleleri görüşülür, hükümdarın ölümü, savaş veya milli felaketlerde
    kurultay toplanırdı.
    AYGUCI : Hükümet başkanı(başbakan)
    BUYRUK : Bakan
    TAMGACI: Dış siyaset işlerini yürüten görevliler
    Eski Türk Devletlerinde diğer devlet görevlileri şunlardı:
    TİGİN: Hükümdar çocukları (Tekin)
    ŞAD : Diğer Hanedan mensupları
    Bunların dışında İnal, inanç, tarkan, bağa, tudun, çor, külüğ, apa, ataman gibi devlet görevlileri de vardı.

    2)- TOPLUM TAPISI:
    Türk toplumu; Oguş : Aile
    Urug :Soy=Aileler birliği
    Bod(Boy) :Kabileler
    Budun : Millet denilen birimlerden oluşuyordu.
    Boyların başında bulunan BEY’ler, töreye göre boyu idare ederlerdi. Boyların bir araya gelmesiyle
    Devlet(İL) kurulurdu.

    Türk Toplumunun Özellikleri:
    Halk hürdü. Herkes aynı işi yaptığından(hayvancılık) aralarında kesin
    olarak SINIF’ların ortaya çıkması imkansızdı. Yaşam biçimleri GÖÇEBE
    olduğundan savaşta elde ettikleri esirleri çalıştırmaya elverişli değildi.
    Bu yüzden Türk toplumunda KÖLE sınıfı yoktu. Din adamları
    diğer toplumlarda olduğu gibi imtiyazlı değillerdi.

    3)- ORDU:
    Türk Ordusunun başlıca özellikleri şunlardı:
    a)- Türk ordusu ücretli değildi.
    b)- Türk Ordusu daimiydi. (Kadın-erkek her an savaşa hazırdı.)
    c)- Türk Ordusunun temeli ATLI askerlerden meydana geliyordu.

    NOT: Türk ordu teşkilatını ilk kuran METE HAN olmuştur. Mete Orduyu 10′luk sisteme göre
    teşkilatlandırmıştı. Onluk sistem daha sonra tüm Türk devletlerinde kullanılmıştır.
    (Türk ordusu; Çin, Roma,Bizans, Rus ve Moğol Ordu teşkilatı üzerinde etkili olmuştur.)

    Türk Ordusunu Silahları: Ok, yay, kement, kılıç, kargı, süngü, kalkan vb…

    4)- HUKUK:
    Türklerde yazılı olmamakla beraber, gelişmiş bir hukuk anlayışı vardı. Bu hukuk kurallarına
    TÖRE(Türe) denilirdi.
    Hükümdarın başkanlık ettiği ve siyasi suçlara bakan yüksek mahkemeye YARGU adı verilirdi.
    YARGANLAR(Yargucu) idaresindeki mahkemeler ise adi suçlara bakarlardı.

    5)- DİN VE İNANIŞ:
    İslam öncesi Türklerin din ve inanışlarını şu 4 grupta toplayabiliriz:
    1- Tabiat Kuvvetlerine İnanma: Dağ,ağaç, göl, kaya gibi varlıkların gizi güçlere sahip olduklarına
    inanırlardı.
    2- Atalar Kültü: Ölmüş büyüklere ve atalara ait hatıralar kutsal sayılır ve saygı gösterilirdi.
    3- Şamanizm: Kam veya Şaman adı verilen kişilerin, kötü veya iyi ruhlarla temas sağladıklarını
    inanılarak, bunların büyücülük ve sihir özelliklerine başvururlardı. Şaman inançları
    Anadolu’da hala varlığını sürdürmektedir. Örneğin; Gelinlerin üzerine buğday veya para
    atmak, Eşikten atlamanın uğursuz kabul edilmesi, kurşun dökmek gibi…
    4- Göktanrı Dini: Türklerin İslamiyetten önceki dini Göktanrı diniydi. Bu dine göre Türkler;
    * Tek bir Tanrının evreni yarattığına ve gökte oturduğuna inanıyorlardı.
    * Öldükten sonra dirileceklerine inandıklarından, ölülerini atı,eşyaları ve silahıyla birlikte
    gömüyorlardı.
    * Cennet’e UÇMAĞ, cehenneme ise TAMU diyorlardı.
    * Mezarlara ölünün,sağlığında öldürdüğü düşman sayısı kadar BALBAL adı verilen küçük heykeller
    dikerlerdi. İnanışa göre, yeniden dirilecek kişi atıyla cennete gidecek, ve öldürdüğü
    düşmanlar sonraki yaşamında ona hizmet edeceklerdir.
    * Ölüleri içöin YOĞ adı verilen cenaze törenleri yapar, ve ardından yas tutarlardı.

    Türkler arasında ayrıca Maniheizm(Mani dini), Budizm, Musevilik, Hırıstiyanlık gibi dinlerde
    yayılmıştı.

    6)- EKONOMİK HAYAT:
    Göçebe bir hayat yaşayan Türkler belirli iki merkez arasında (yaylak-kışlak)
    hayatlarını sürdürürlerdi.
    * Hayvancılık temel geçim kaynağıydı. Koyun, keçi, at en çok beslenen hayvanlardı. Bunun dışında
    sığır, katır ve deve de yetiştirilirdi. Beslenme ve giyimde hayvan ürünlerinden yararlanır ve
    bunları satarak geçimlerini sağlarlardı.
    * Tarım da gelişmişti. Arpa, buğday, darı gibi tahılları yetiştiriyorlardı.
    * Savaşlarda elde edilen ganimetler ve devletlerden alınan vergiler gelir kaynaklarıydı.
    * Ticaret önemli bir gelir kaynağıydı. Türk ülkeleri İPEK YOLU üzerindeydi.

    NOT: Çin-Türk mücadelesinin temel nedeni İpek Yoluna hakim olmaktı.
    * Ayrıca Hazar ve Bulgar ülkelerinden başlayıp, Ural, Sibirya ve Altaylar üzerinden Çin’e giden yola
    KÜRK YOLU deniliyordu. Türkler bu yolun üzerinde de olduklarından sanar, samur, kunduz, vaşak gibi
    av hayvanlarının kürklerinin ticaretini yapıyorlardı.

    7)- YAZI, DİL VE EDEBİYAT:
    Türkler tarih boyunca Göktürk, Uygur, Soğd, Brahmi, Süryani, Arap, Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır.
    Göktürk (Orhun) Alfabesi: 38 harften meydana gelir. Göktürk yazısına ilk defa Orhun Nehri
    kıyısındaki kitabelerde rastlandığı için ORHUN ALFABESİ de denir.
    Uygur Alfabesi: 18 harften meydana gelir. Uygurlar bu alfabeyi Soğd alfabesinden yararlanarak
    hazırlamışlardır.
    Başlıca Türk Destanları:
    Hunların(Oğuzların)–> Oğuz Kağan Destanı
    İskitlerin (Saka)——> Alper Tunga Destanı
    Göktürklerin———-> Ergenekon Destanı
    Uygurların————> Göç ve Türeyiş Destanları
    Kırgızların————-> Manas Destanı

    Orhun Yazıtları (Göktürk Kitabeleri):
    Türklerin en eski kitabeleri VI. yüzyıla ait YENİSEY kitabeleri ile, VIII. yüzyıla ait ORHUN
    KİTABELERİ’dir. Yenisey kitabeleri Kırgızlar’ın mezar taşlarına yazdıkları yazılardı. Orhun
    Kitabeleri II. Göktürk Devleti zamanında Bilge Kağan, Kültigin ve vezir Tonyukuk adlarına
    dikilmişlerdir. YOLLUĞ TİGİN isimli bir Türk prensi tarafından yazılmışlardır. Bu yazılar 1893
    yılında Danimarkalı Bilgin THOMSEN tarafından okunmuştur.
    Orhun Yazıtlarının Önemi:
    a)- Türk Tarihinin ve Türk Edebiyatının ilk yazılı belgeleri olmaları bakımından önemlidir.
    b)- Bu kitabelerden Türklerin o günkü yaşayışlarını, inançlarını öğreniyoruz. Ayrıca kitabeler
    gelecekteki Türk Milleti içinde çarpıcı öğütler vermesi bakımından önemlidirler.
    8)- BİLİM VE SANAT:
    * Türkler 1 yılı 365 gün 6 saat olarak hesaplayarak, 12 hayvanlı Türk Takvimini oluşturmuşlardır.
    * Uygurlar tahta harflerden matbaayı ve pamuktan kağıdı yapmışlardır.
    * Madencilikte özellikle de demircilikte ileri gitmişlerdir. (Kazakistan’ın başkenti Alma Ata
    yakınlarında bir kurgandan çıkarılan “Altın Adam Heykeli” Türk maden sanatının ne kadar
    geliştiğini gösterir.)
    * Eşya ve binalarda HAYVAN USLUBÜ denilen, hayvan figürlerini kullanmışlardır.
    * HALI Türklerin Dünya medeniyetine bir katkısıdır. (Altaylarda Pazırık Kurganı’nda bulunan halı
    dünyanın en eski halısıdır.)

    TÜRK KÜLTÜRÜNÜN ÇEVRE KÜLTÜRLERLE MÜNASEBETLERİ:
    1)- Türklerin Çin Kültürüne Katkıları:
    a)- Askerlik alanında
    b)- Devlet Teşkilatında
    c)- At kültüründe(Atı evcilleştirmede)
    d)- Gök Tanrı inancıyla… Çinlileri etkilemişlerdir.
    2)- Çinlilerin Türkleri Etkilediği Alanlar:
    a)- Tarım ve yerleşik kültür
    b)- Felsefe( Taoizm, Konfiçyüs ve Budizm)
    c)- Giyim … konularında Çinliler Türkleri etkilemişlerdir.
    3)- Türklerin Moğol Kültürüne Katkıları:
    Askerlik alanında, Devlet teşkilatında , Dil ve Alfabede (Uygurca ve Uygur Alfabesini
    kullandılar.), Kımız yapmayı öğrettiler, Türk Töresi ve geleneklerinden, Göktanrı dininden….
    etkilendiler.


    Sponsorlu Bağlantılar
    Etiketler: islamiyet, İslamiyet Öncesi Türk Devletleri, Tarih, türk devletleri
    Diğer Yazılar

    Gebelikte Yüksek Tansiyon
    Sertap Erener Kimdir Sertap Erener Hayatı
    Hücrede Madde Alışverişi
    Kilo Verdiren içeçekler
    Umman ve Ummannın Tarihi

    Yorum Yaz
    Adınız: *
    E-Mail Adresini: *
    Mesajınız:
    Güvenlik Kodunun Resmi
    Yeni Resim Göster
    CAPTCHA Code *
    #
    Kalça Ağrısı ve Kalça Ağrısı Tedavisi Videosu
    #
    Kadın Sağlığı videosu
    #
    Göz Hastalıkları Tedavisi ve Katarakt
    #
    Psikoloji ve Psikiyatri Arasındaki Fark
    zayıflama ve diyet

    Giriş yap

    Kullanıcı Adı:

    Parola:

    Beni hatırla

    Kayıt ol
    Parolanızı mı unuttunuz?

    zayıflama ve diyet

    Kalça Ağrısı ve Kalça Ağrısı Tedavisi Videosu
    Kadın Sağlığı videosu
    Göz Hastalıkları Tedavisi ve Katarakt
    Psikoloji ve Psikiyatri Arasındaki Fark
    Reflü Hastaları Hangi Yemekleri Yememeli

    Kamuoyu Nedir
    Kütle Nedir
    Dörtgenler Nedir
    Hücre çekirdeğinin kısımları
    Grup Nedir

    Sağlık Bilgisi

    şuan Sitede
    Kişi var

    Alexa Certified Site Stats for www.yararlibilgiler.net Site Haritasıvideo Site Haritası

     

     

    ahmet ruh - 20.02.2012 - 16:52



Benzer Konular

  1. KPSS - İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Test 2
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Sınavlar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 22.03.2013, 00:50
  2. KPSS - İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Test 1
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Sınavlar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 22.03.2013, 00:45
  3. İslamiyet Öncesi İlk Türk Devletlerinde Enler Ve İlkler
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Tarih Genel.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 13.08.2011, 00:13
  4. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Edebiyat.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 02.06.2010, 16:35
  5. İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Edebiyat.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 27.01.2010, 20:50

copyright

Soru Cevap

grafimx