Üniter Devlet Nedir- Siyasal Bilim

  1. Üniter Devlet Nedir- Siyasal Bilim - Siyaset Bilimi




    Üniter devlet’e “tek devlet” yada “basit devlet” de denir. Üniter devlet, devletin;ülke, millet ve egemenlik unsurları ve yasama, yürütme ve yargı organları bakımından teklik özelliği gösteren şeklidir. Devletin unsurlarında ve organlarında teklik özelliğiyle tanımlanır.

    1)Devletin Unsurlarında Teklik

    Devlet ;ülke, millet ve egemenlik unsurlarından oluştuğuna göre, üniter devlette tek ülke, tek millet ve tek egemenlik vardır. Bu nedenle üniter devlette devleti oluşturan unsurlar tek ve bölünmez bir bütündür. Şöyle ki:

    a)Üniter devlette devletin ülkesi tek ve bölünmez bir bütündür. Şüphesiz ki, üniter devletin ülkesi de il ve ilçe gibi birtakım bölümlere ayrılabilir. Ancak bunlar, basit idari bölümlemelerdir. Bu birimlerin sadece idari yetkileri vardır. Yasama ve Yargı yetkileri yoktur. Bunların hepsi aynı egemenliğe tabidir ve hepsinde aynı hukuk düzeni uygulanır.

    b) Diğer yandan üniter devlette, millet unsuru da tek ve bölünmez bir bütündür. Milleti teşkil eden insanların millet unsurunu oluşturmalarında din, dil, etnik grup vb. bakımlardan ayrım yapılamaz. Üniter devlette toplumlar ve cemaatler temelinde egemenlik yetkilerinin kullanılmasında farklılık yaratılamazÜniter devlet sadece yer bakımından federalizme değil, cemaatler bakımından federalizmede karşıdır.

    c)Nihayet üniter devlette egemenlik de tek ve bölünmez bir bütündür. Tek olan egemenliğin sahası bütün ülkedir. Bu egemenliğe tabi olan da bütün millettir. Egemenliğin kaynağı bakımından da ayrım yapılamaz.

    2)Devletin Organlarında Teklik

    Üniter devlette, devletin ülke, millet ve egemenlik unsurlarında teklik olduğu gibi, devletin yasama, yürütme ve yargı organları bakımından da teklik söz konusudur.

    a)Üniter devlette tek yasama organı vardır. Ülkenin bütünü için geçerli kanunlar, merkezde bulunan tek bir yasama organı tarafından yapılır.

    b)Üniter devletin yargı organı da üniter niteliktedir. Şüphesiz yargı organı üniter devletlerdede mahiyeti gereği birçok mahkemeden oluşur. Ancak, ülkenin her yerinde aynı tür mahkemeler vardır ve bunların üst mahkemeleri aynıdır. Bir üniter devlette, birden fazla ceza mahkemesi yada idare mahkemesi olabilir.

    c) Üniter devlette, yürütme organı bakımından esas itibariyle bir bütünlük vardır. Yürütme organının tepesinde, parlamenter hükümet sistemlerinde bakanlar kurulu, başkanlık sistemlerinde başkan vardır. Ancak ülke genelindeki tüm yürütme ve idare fonksiyonunun bunlar tarafından yerine getirilmesi mümkün değildir. Yani, üniter devletin yürütme ve idare organlarının mutlak bir şekilde üniter nitelikte olması imkansızdır. Bu nedenle, üniter devletlerde de idare organının tekliği mutlak nitelikte değildir. Bu bakımdan üniter devletler, kendi içinde merkezi üniter devlet ve adem-i merkezi üniter devlet olmak üzere ikiye ayrılır.

    Üniter Devletin Çeşitleri:

    1)Merkezi Üniter Devlet, devletin dışında başka kamu tüzel kişisinin olmadığı ve bütün devlet faaliyetlerinin merkezden yürütüldüğü devlet demektir. Merkezi üniter devlet, merkeziyet ilkesine dayanır. Merkeziyet ilkesi, idari hizmetlerin başkent adı verilen devlet merkezinde toplanması ve bu hizmetlerin merkez ve merkezin hiyerarşisi içinde yer alan teşkilatlarca yürütülmesi anlamına gelir. Bu sistemde idarenin hizmetleri başkentte planlanır ve yürütülür. Bu örgüte “başkent teşkilatı” ismi verilir.

    Ancak bütün kamu hizmetlerinin başkentten itibaren tüm ülke düzeyinde yürütülmesi düşünülemeyeceğinden tüm ülkeye yayılmış bir teşkilata da ihtiyaç vardır. İşte bu tüm ülkeye yayılmış başkent dışındaki teşkilata “merkezi idarenin taşra teşkilatı “ denir. Ancak bu taşra teşkilatındaki görevliler başkent teşkilatı tarafından görevlerine atanır ve görevlerinden alınırlar.

    2. Adem-i Merkezi Üniter Devlet

    Adem-i merkezi üniter devlet, bazı devlet faaliyetlerinin devlet dışındaki kamu tüzel kişileri tarafından yürütüldüğü devlet demektir. Adem-i merkezi üniter devlet, adem-i emrkeziyet ilkesine dayanır. Bu ilke, kamu hizmetlerinden bir bölümünün merkezi idare teşkilatı ve hiyerarşisi dışında yer alan kamu tüzel kişileri tarafından yürütülmesini öngörür. Adem-i merkeziyet “yer yönünden” ve “hizmet yönünden” olmak üzere iki çeşittir.

    a)Yer yönünden adem-i merkeziyetler yönünde adem-i merkeziyet’e yer yönünden yerinden yönetim veya yerel yönetimler de denir. Bunlar, belli bir yerde oturanların yerel ve ortak hizmetlerini karşılamak için, merkezi idarenin dışında, devletten ayrı tüzel kişilikleri bulunan, belli bir özerkliğe sahip olan, organalrı mahalli seçimle iş başına gelen kamu kuruluşlarıdır.

    b)Hizmet yönünden adem-i merkeziyet hizmet yönünden adem-i merkeziyet’e hizmet yönünden yerinden yönetim de denir. Hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları, uzmanlık isteyen, merkezi idare tarafından yürütülmesi uygun görülmeyen, bazı kamu hizmetlerini yürüten, devletten ayrı kamu tüzel kişilikleri bulunan, belli bir özerkliğe sahip olan kamu kuruluşlarıdır.

     

     

    sevil1903 - 02.08.2009 - 12:50
  2. tek yapılı devlet - üniter devlet hakkında bilgi


    Devlet yetkilerinin başka devletlerle paylaşılmadığı, ülkenin ve milletin tek bir devlet egemenliği altında olduğu devlet yapısına tek yapılı devlet denir. Türkiye Cumhuriyeti tek yapılı (tekçi, üniter) bir devlettir.

    Tekçi devlet yapısında olmakla birlikte ,çeşitli bölgelerden oluşan devletler de vardır. Bu tür devletler bölgeli devlet olarak adlandırılmaktadırlar. Siyasal bölge, siyasal yetkilere sahip ve genellikle hukuki değer yönünden anayasaya eşit ya da anayasa ile yasa arasında yer alan; yasalarla eşdüzeyde olmakla birlikte hazırlanma, kabul ve değiştirilme yönünden istisnai kurallara bağlı olan statülerle kurulan ve yetkilerini Anayasa, statü ve yasaların belirlediği ve kural olarak organları seçimle oluşan bölge tipidir. Örneğin bizim İngiltere olarak tanıdığımız, Birleşik Krallık dört ayrı bölgeden oluşur: İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda. Ayrıca İtalya ve İspanya da bölgeli devlet türüne örnektir. Ülkemiz için sık sık "Bask modeli" olarak gündeme getirilen siyasal bölgelerin, Anayasa'da yer alan Türkiye Devleti ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür, ilkesine aykırı olduğu için uygulanması mümkün değildir. Nitekim Fransa'da Korsika Adasının statüsünü düzenleyen yasada Korsika halkından söz edilmesi, Cumhuriyetin bölünmezliğine ve Fransız halkının bütünlüğüne aykırı bulunmuştur.

     

     

    Nehir - 09.04.2010 - 09:37



Benzer Konular

  1. Üniter Devlet
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Siyaset bilimi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.04.2012, 09:16
  2. Ulus ve Üniter Devlet
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Siyaset bilimi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 15.11.2011, 18:23
  3. Devlet Şekilleri - Üniter Devlet
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Siyaset bilimi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 28.05.2011, 23:01
  4. Üniter Devlet - Üniter Devletin Çeşitleri
    Konuyu Açan: Leyl-i Lal, Forum: Siyaset bilimi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 20.10.2010, 13:34
  5. Üniter Devlet İlkesi
    Konuyu Açan: AYIŞIĞI, Forum: Siyaset bilimi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 13.09.2010, 09:36

copyright

Soru Cevap

grafimx