Sıcak Su Yanık Tedavisi

  1. Sıcak Su Yanık Tedavisi - Yanıklarda ilkyardım yanık tedavisi - Yanıklar - Yanık Nedir - Yanık Tedavisi İlkyardım - Yanmalar ve haşlanmaları tanımak için temel bilgiler - nmalar ve haşlanmalarda alınması gereken önlemler nelerdir - Yanmalar ve haşlanmalarda yapılmaması gerekenler nelerdir



    Isı, kimyasal maddeler, elektrik ve radyasyonun etkisi ile deride olan yaralara yanık denir.

    a) Yanıkların Sebepleri

    Yanıkların sebeplerini şöyle sıralayabiliriz:

    a) Yüksek ısı
    1 .Yaş ısı: Kaynar su, buhar, sıcak yağ.
    2.Kuru ısı: Kızgın maden, güneş, kor ateş, sürtünme, alev vs.

    b) Kimyasal Maddeler
    1 .Asit maddeler (sülfürik asit, hidroklorik asit)
    2.Alkali maddeler (Potasyum hidroksit, sodyum hidroksit, sönmemiş kireç)
    3.Fosfor ve diğer kimyasal maddeler
    4.Harp gazlan. Örneğin; (vezikül) içi su dolu kabarcık yapan gazlarla olan yanıklar.
    Hardal gazı bunların en tipik örneklerdir.

    c) Elektrik
    1. Düşük voltajlı elektrik ile :(1000 volltan düşük) 2.Yüksek voltajlı eletkrik ile : (1000 volttan yüksek)

    d) Radyasyon
    l)Alfapartikülleri
    2)Betapartikülleri
    3) Gamaışını
    4) Nötron ışını,
    5) Röntgen ışını

    b) Yanık Yüzdesi

    Vücut yüzeyi "Dokuzlar Kuralı'na göre hesaplanır. Yetişkin bir kişide kolların her biri vücut düzeyinin %9 olmak üzere %80'ini meydana getirir. Her bir bacak %18'ini, göğüs ve karın birlikte vücudun ön yüzü %18'ini, vücudun arkası %80'ini, baş %9, kasık bölgesi %1'ini teşkil eder. Vücut yüzeyinin %20'inden fazlasını meydana getiren yanıkta hayat tehlikeye girmektedir.

    c) Yanık Çeşitleri, Yanık Dereceleri

    1- Vücut dokularının yanma derecelerine göre yanıklar üç gruba ayrılır.

    a) Birinci derece yanık: Deri yüzeyi kızarmış, hafif şiş, duyarlı ve basmakla ağrılıdır. Güneş yanıkları bu gruba girer.

    b) İkinci derece yanık: Yukarıda belirtilenlere ek olarak deri üzerinde içi su dolu kabarcıklar olur. 5 cm 'den büyük böyle bir yanığı olan kişi kesinlikle hastahaneye gönderilmelidir.

    c) Üçüncü derece yanık: Derinin bütün kalınlığını içine aldığı gibi bazen daha derinlere, kemiğe kadar yanık olabilir. Böyle yanığı olanlar hemen hastahaneye gönderilmelidir.

    2- Yanıkların büyüklüklerine göre:
    a) Küçük yanıklar,
    b) Büyük yanıklar diye ikiye ayırabiliriz.

    a) Küçük yanıklar:
    (1) l'inci dereceden olan yanıklar
    (2) 2'inci dereceden olup ta vücut yüzeyinin yüzde ikisinden az olanlar.

    b) Büyük yanıklar:
    (1) 2'inci dereceden olupta yüzde, eklemler üzerinde, el ve ayaklarda, kalçalarda olan yanıklar.
    (2) Vücut yüzeyinin yüzde ikisinden fazla olan 2'inci derece yanıklar.
    (3) Bütün 3'üncü derece yanıklar, büyük yanıklardır,

    Yanıkta Acil İlk Yardım

    (1) Parmağınızda olduğu gibi küçük bir yeriniz yanmışsa içinde küçük buz parçalan bulunan su dolu bir bardağa sokunuz ya da soğuk temiz musluk suyu altında 10 dakika tutunuz.
    (2) Eğer yanık ikinci derece yanık ise ve 5 cm'den büyükse ya da üçüncü derece yanıksa mutlaka hastahaneye gönderiniz.
    (3) Yanık yer üzerine yoğurt, salça, diş macunu gibi hiçbir şey sürmeyiniz. Hava ile ilişkisini kestiğinden ağrı azalır. Fakat yanık yerin iyileşmesini, bakımını ve teşhisini zorlaştırır. İltihaplanmasına sebep olur.
    (4) Mikropsuz pansuman varsa onu koyunuz. Eğer yoksa temiz bir mendil ya da çarşafla örtünüz. Aksi durumda açık bırakınız. Yanık yerin hava ile ilişkisinin kesilmesi ile ağrı azalacaktır. Genellikle 5-7 gün açmayınız.
    (5) İçi su dolu kabarcıkları (bül) kesinlikle patlatmayınız. Eğer patlamışsa üzerine temiz bir pansuman, yoksa mendil örtünüz ve üzerinden sarınız.
    (6) Yanıklı hastayı sakin olarak ılık bir yerde dinlendiriniz.
    (7) Şok durumunu önleyiniz. Şuuru yerinde ise ağızdan bol miktarda sulu gıda veriniz.
    (8) Yanık kol ya da bacağı kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız.
    (9) Ağrısını ve rahatsızlığını azaltmak için Aspirin veriniz.
    (10) Yanık koldaki bilezik veya parmaktaki yüzük mutlaka çıkarılmalıdır. Aksi halde kol ya da parmağı sıkarak kangrene sebep olabilir.
    (11) Ateş ve ağrıda artma olursa doktora gönderiniz.
    (12) Büyük yanıklarda yanık üzerine steril (mikropsuz) pansuman koyup hemen hastahaneye gönderiniz.
    (13) Elektrik sonucu olan yanıklar görüldüğünden daha derindir. Aynı zamanda sinirler de yaralanabilir. Aradan geçen günler içinde yanık yerin ne kadar çok derin ve büyük olduğu görülür. Bu bakımdan evde tedavi etmeyiniz. Mutlaka hastahaneye gönderiniz.

    Yanıkta Şunları Yapmayınız

    (1) Büyük yanıklarda kesinlikle yanık pomadı sürmeyiniz. Doktorun yanık yarasına bakarak karar vermesini güçleştirirsiniz.
    (2) Kızgın yağa batmış ellerinize birdenbire çok soğuk su serpmeyiniz. Sıcak buhar daha fazla yanık yapar.
    (3) Deriye yapışmış elbiseyi etrafından keserek çıkarınız.
    (4) Su kabarcığı (bül) varsa delmeyiniz. İltihaplanma (enfeksiyon) tehlikesini arttırmış olursunuz.


    Yanmalar ve haşlanmaları tanımak için temel bilgiler:
    Yanık kendisini meydana getiren fiziksel etkenin adıyla anılır. Yanıkları, sıcak su yanıkları, sıcak buhar yanıkları, sıcak yüzey yanıkları (soba, ütü, ısıtma paneli), alev yanıkları (ocak, soba, mangal), elektrik yanıkları ve kimyasal maddelerin meydana getirdiği yanıklar şeklinde ayırabiliriz.

    Yanığı oluşturan fiziksel etkenin vücutta meydana getirdiği tahribat, deri, deri altı ve daha derindeki kas ve kemiklerin olaydan zarar görmesiyle sonuçlanır. Bu harabiyetin oluş şiddeti, etkenin enerji olarak yoğun oluşuna ve etkenin vücuda temas süresine bağlı olarak değişir.

    Bu bakımdan yanıklar üç gruba ayrılmıştır:
    1. Derecedeki yanıklarda deri yüzeysel olarak etkilenir. Tüm deri katları olaydan zarar görmez. Gözle bakıldığında derinin kızardığı görülebilir. Uzun süre güneşte yatan bir insanın
    derisinin kızarması, birinci derece yanığa örnektir.

    2. Derecedeki yanıklar derinin en üst tabakası olan ve ortalama 1,5 mm. kalınlığındaki epidemis tabakasının tamamen harap olması anlamına gelir. Bu tür yanıklarda, deri yüzeyinin hemen altına toplanan serum sızıntısı içi sıvı dolu kabarcıklar oluşturur. Bu sıvı tabakasının üstünü örten zar, tamamen ölmüş deri tabakasından oluşur.

    3. Derecedeki yanıklar derinin tüm katlarını ısıl etken nedeniyle tamamen tahrip olması demektir. Yanığı doğuran etkenin deriye temas süresinin uzun olduğu anlaşılır. Bölge bu nedenle tamamen kömürleşir. Yara içine bakıldığında kasların ortay çıktığı, bazen kemiklerin bile kömürleştiği görülebilir.

    Yanığın derinliği yanında yanık yüzeyin genişliği de çok önemlidir. Gerek birinci, gerekse ikinci ve üçüncü derece yanıklarda yanık yüzeyinin genişliği kazazedenin hayatta kalma şansıyla doğrudan bağlantılıdır.
    Bebeklerde yüzde 10, erişkinlerde yüzde 20’den geniş yanıklar muhakkak yataklı kurumlarda tedavi edilmelidir.

    Yanık, insanı dış etkenlerden ve bakterilerden koruyan bir organ olan deriyi devre dışı bıraktığı için hastalar kolayca enfeksiyon tehlikesiyle karşı karşıya kalırlar. Yanık olan yüzey bakteriler tarafından kısa süre içinde işgal edilerek bölge iltihaplanır. Bu bölgede mikroplardan açığa çıkan zehirli maddeler (toksinler) tüm vücuda yayılarak hastaların vücut direncinin kırılmasına ve ağır bir sistemik iltihap tablosunun ortay çıkmasına sebep olur. Diğer taraftan bu açık yüzeyden dışarı sızan serum, vücut sıvılarının süratle azalmasına yol açar.
    Vücutta kaybolan gündelik sıvı miktarı yanık yüzeyinin genişliğine bağlıdır ve 1 - 9 litre arasında değişir. Bu açığın kapatılmaması dolaşımın zayıflamasına ve böbreklerin iflasına giderek ölüme sebep olur.

    Güneş Yanıkları
    Güneş yanıkları yalnız ışınları nedeniyle değil bazı güzellik salonlarında cildi esmerleştirmek için yapılan UV radyasyonlarıyla (solaryum) da oluşturulabilir. Bu konuda bilinmesi gereken bazı olgular vardır:
    - Derinin kısa süreli olarak güneş ışınlarına maruz kalması bazı vitaminlerin oluşmasına ve kemiklerin sağlıklı büyümesine yarar.
    - Ancak uzun süreli güneş ışınına maruz kalmak deri kanserine, derinin erken yaşlanmasına neden olur.
    - Güneş ışınlarına ultraviyole ışınları denir.

    İki Tür UV Işını Vardır.
    - UVA denen ışın, güzellik salonlarında esmerleştirme için kullanılır. Ancak bu ışınlar diğerlerinden daha derin katlara nüfuz eden deri kanserine, deri yaşlanmasına gözlerin zedelenmesine ve derinin bağışıklık direncinin azalmasına sebep olur.
    - UBV denen ışın deri kanseri yapan ve deriyi yakın ışın türüdür.

    Yanmalar ve haşlanmalarda alınması gereken önlemler nelerdir?
    - Kibrit, çakmak ve ateş yakma gereçlerini ortalıkta bırakmayın.
    - Devamlı sıcak suyunuz varsa derecesini 50 dereceden yukarıya ayarlamayın.
    - ısıtıcıların etrafına direkt teması engelleyen barikatlar koyun.
    - Sıcak sıvıları çocuklardan uzak tutun.
    - Bebeğe mama verirken yemeğin, yıkarken de suyun ısısını bilen.
    - Ocak üstündeki tava saplarını, çocukların erişemeyeceği şekilde yerleştirin.
    - Yatakta sigara içmeyin.
    - Sıcak tencere ve su kaplarını tezgahların kenarına yakın koymayın.
    - Kullandığınız güneş yağının UVA ve UVB ışınlarını tamamen engellediğinden emin olur.
    - Satın aldığınız güneş gözlüğünün UV ışınlarını engellediğine emin olun.
    - Evde daima dolu bir yangın söndürücü bulundurun.

    Yanmalar ve haşlanmalarda yapılması gerekenler nelerdir?
    - Yanığa elle dokunmamaya çalışın.
    - Yanığın derecesini saptayın.
    - Yanık bölgesini derhal musluk suyuyla soğutun.
    - Yanık bölgesini steril olduğunu bildiğiniz pansuman malzemesiyle örtün.
    - Sadece kızarıklık varsa yanığı bol su ve sabunla yıkayın.
    - Evde tedavi etmekten kaçının.
    - Tam teşekküllü bir hastanenin acil merkezlerine başvurun.
    - Şehir dışı yörelerde sağlık ocaklarına başvurun.
    - Acil ambulans isteyin.
    - Kazaya uğrayan kişiyi aşırı sıcak ve aşırı soğuk ortamda tutmayın.
    - Tetanoz aşısı olmayı / yaptırmayı unutmayın.

    Yanmalar ve haşlanmalarda yapılmaması gerekenler nelerdir?
    - Yanık yüzeyini direkt buzla temas ettirerek soğutmaya kalkışmayan.
    - 2. derece yanığı dezenfektanla temizlemeye çalışmayın (alkol, tentürdiyot, savlon).
    - Yoğurt, yağ, sabun, diş macunu, yağlı kremler vb. yabancı maddeler sürmeyin.
    - İçi sıvı dolu su kabarcıklarını patlatmayın.
    - Eczane veya pansumancıya gitmeyin, doktora gidin.
    - Yanık yüzeyine hava üflemeyin.
    - Yanık yüzeyine çıplak el, parmak gibi mikropsuz olduğundan emin olmadığınız şeyleri temas ettirmeyin.
    - Yanık yüzeyine yapışan kumaş vb. şeyleri kazıyıp kaldırmaya çalışmayın.
    - Evde tedavi yapmaya kalkışmayın.

    Yanıklarda ilkyardım yanık tedavisi

    Yanık nedir?
    Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit/alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi yada radyasyon nedeni ile de oluşabilir.

    Kaç çeşit yanık vardır?
    Fiziksel yanıklar:
    • Isı ile oluşan yanıklar
    • Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar
    • Işın ile oluşan yanıklar
    • Sürtünme ile oluşan yanıklar
    • Donma sonucu oluşan yanıklar
    Kimyasal yanıklar:
    • Asit alkali madde ile oluşan yanıklar

    Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir?
    • Derinlik
    • Yaygınlık
    • Bölge
    • Enfeksiyon riski
    • Yaş
    • Solunum yoluyla görülen zarar
    • Önceden var olan hastalıklar

    Yanıklar nasıl derecelendirilir?
    1. derece yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır. Yaklaşık 48 saatte iyileşir.
    2. derece yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır. Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşir.
    3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özellikle de kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamaları vardır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur.

    Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir?
    Yanık, derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir. Hasta/yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.

    Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nedir?
    • Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir,
    • Hasta/yaralının üzeri battaniye yada bir örtü ile kapatılır ve yuvarlanması sağlanır,
    • Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC),
    • Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir,
    • Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez),
    • Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır,
    • Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır,
    • Takılan yerler varsa kesilir,
    • Hijyen ve temizliğe dikkat edilir,
    • Su toplamış yerler patlatılmaz,
    • Yanık üzerine ilaç yada yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir,
    • Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür,
    • Hasta/yaralı battaniye ile örtülür,
    • Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır,
    • Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının kusması yoksa bilinçliyse ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir,
    • Tıbbi yardım istenir (112).

    Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır?
    • Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir,
    • Bölge bol tazyiksiz suyla, en az 15-20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır,
    • Giysiler çıkarılmalıdır,
    • Hasta/yaralı örtülmelidir,
    • Tıbbi yardım istenmelidir (112).

    Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır?
    • Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır,
    • Hasta/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir, akımı kesme imkanı yoksa tahta çubuk yada ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir,
    • Hasta/yaralının ABCsi değerlendirilmelidir,
    • Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir,
    • Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir,
    • Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir,
    • Tıbbi yardım istenmelidir (112).

     

     

    sevgi - 23.08.2009 - 14:04



Benzer Konular

  1. Yanık Türleri - Yanık Tedavisi
    Konuyu Açan: AYIŞIĞI, Forum: İlk Yardım.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 23.10.2011, 15:42
  2. Yanık Tedavisi
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Sağlık Genel.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 19.03.2011, 11:22
  3. Yanık Doğal Tedavisi
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Alternatif Tıp.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 05.01.2011, 01:10
  4. Çocuklarda Yanık Tedavisi
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Çocuk Sağlığı.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 24.04.2010, 12:52
  5. Yanık, Donma Ve Sıcak Çarpmasında İlkyardım
    Konuyu Açan: XMaSteR, Forum: İlk Yardım.
    Cevaplar: 8
    Son Mesaj : 27.01.2006, 15:04

copyright

Soru Cevap

grafimx