Ehec Nədir

  1. ehec nə deməkdir - ehecden qorunma yolları - ehec bakteriyası haqqında


    Keçdiyimiz günlərdə Avropa ölkələrində bir çox adamın ölümünə səbəb olduğu üçün və salatalıkta olduğu iddialarından görə çox danışılan EHEC bakteriyası haralarda tapılar? Bu bakteriyadan necə korunulur? Pudra.com səhifələrində mütəxəssis məlumatlarıyla EHEC bakteriyasına yer veririk.

    Memorial Şişli Xəstəxanası Klinika laboratoriyaları koordinatoru Dos. Dr. Kenan Kəskin, EHEC'in su və qidalar ilə bulaşan bir bakteriya olduğuna diqqət çəkərək, xəstəlikdən qorunma yolları haqqında bu məlumatları verir:

    Bağırsaq infeksiyası şəklində başlayır

    İnsanlar və istiqanlı heyvanların bağırsaqlarında yaşayan və adına "Normal bağırsaq florası bakteriyaları" adı verilən bakteriyalar olur. Bunların ən çox bilinəni isə Escherichia coli'dir (E.coli). Bu bakteriya, bağırsaqda xəstəlik meydana gətirmədən törəyib çoxalar.

    Buna qarşılıq E.coli 'nin bəzi tipləri vardır ki, onlar indiki vaxtda Almaniya və digər bəzi Avropa ölkələrində ölümlərlə seyr edən və bu səbəblə qısa müddətdə dünya gündəminə oturan epidemiya xəstəliyə gətirib çıxarmaqdadır. E.coli bakterici 5-50 dərəcə arası istilikdə törəyə bilər. Bu qədər geniş bir istilik aralığında üreyebilmesi faktor lehinə bir vəziyyət meydana gətirər.

    Bu xəstəlik ilk etapda qanlı ishal ilə seyr edən bir bağırsaq infeksiyası şəklində başlamaqla birlikdə bir qisim xəstədə böyrək çatmazlığı və qanın qırmızı qan hüceyrəsi adını verdiyimiz hüceyrələrində dağıtmala seyr edən və ölümlə ölümcül ola bilən, adına "Hemolytic uremic syndrome" (Huş) deyilən bir xəstəliyə doğru irəliləyə bilər. Mövzunun dünya gündəminə oturmasının əsas səbəbi faktor bakteriyanın və səbəb olduğu xəstəliyin bu xüsusiyyətidir.

    Bu tiplərin başında isə O157 H7 tipi gəlməklə birlikdə bu xəstəliyə gətirib çıxardığı bilinən başqa tiplər də vardır. Necə ki Almaniyada tanı qoyulan bəzi xəstələrdən O104 tipinin müəyyən olunduğu bildirilir. Əsas olaraq salgınlarda O157 H7 tipinin faktor olduğu, sporadik (fərdi) hadisələrdə isə digər tiplərin faktor olduğu deyilməkdə ancaq bu epidemiyada hələ dəqiq bir şey söyləmək mümkün deyil. Bu mövzuda araşdırmalar davam edir.

    Bakteriya zəhər çıxarır

    Bu ölümcül xəstəliyə səbəb olan E.coli tiplərini digərlərindən fərqli edən ən əhəmiyyətli xüsusiyyətləri, bunların, "verotoksin" və ya "shigatoksin" adını verdiyimiz, çox qüvvətli bir zəhər çıxara bilir olmalarıdır. Xəstəlik bu qüvvətli zəhərin təsiriylə meydana gələr. Bu zəhər çıxaran və çıxardığı zəhər sayəsində insanlarda ölümcül xəstəliyə gətirib çıxaran E. Colin tiplərinə bağırsaqda qanama quruluşçu E.coli mənasını verən Entero-Hemorajik E.coli (EHEC) adı verilər.

    Qidalara diqqət!

    Bu bakteriyalar insanlara tez-tez yeyib içdiyimiz qidalarla bulaşır. Son epidemiyada Almaniyanın İspaniyadan idxal etdiyi Xiyarların bulaşmadan məsul tutulmuş olmasından ötəri xalq arasında "xiyar virusu" olaraq da xatırlanır. Hərçənd daha sonra bu təsbitin doğru olmadığı və Xiyarın qaynaq olmadığı açıklanmışsa da bu ad hələ də istifadə edilməyə davam edir.

    Əgər qaynaq xiyar olsaydı belə yenə də bu adlandırma doğru olmazdı, çünki xəstəliyin faktoru olan E.coli, virus deyil bakteriyadır. Bu bakteriya insanlara, yedikləri çiy tərəvəz və meyvələr vasitəsilə bulaşabildiği kimi bunun yanında yaxşı pişirilmemiş ət, toyuq və süd məhsulları ilə və ya bakteriyanı daşıyan heyvan və insanlarla birbaşa təmas yoluyla da bulaşa bilər. Bu səbəbdən bu xəstəliyin və onun etkeninin salatalıkla məhdudlaşdırılması mövzunun əhəmiyyətini azalda bilər və səhvlərə səbəb ola bilər.

    Bu ilk deyil

    EHEC dediyimiz bakteriyalarla ibarət olan və qeydlərə keçmiş ilk epidemiya xəstəlik 1982-ci ildə ABŞ-da reallaşmışdır. EHEC və xəstəlik quruluşçu təsirləri bu tarixdən sonra tibb ədəbiyyatına girmişdir. Daha sonra bu mövzuda başqa nümunələr də müşahidə edilmişdir. 1996-cı ildə Yaponiyada, bir məktəb yeməyindən yeyən uşaqlar arasında ortaya çıxan epidemiyada 9451 uşaq xəstələnmiş və bu epidemiyada qaynağın o yeməkdə yenilən turp salatı olduğu təsbit edilmişdir.

    Nə yeyib içdiyiniz çox əhəmiyyətli

    İndiyə qədər müşahidə salgınlarda ən sıx məsul olan qaynaqlar bunlardır:

    Az bişmiş hamburger
    Təzə alma püresi (pasterizə edilməmiş)
    Süd, qatıq və pendir (Pasterizə edilməmiş)
    Et növləri (Yaxşı pişirilmemiş və ya pasterizə edilmədən hazırlanmış olanlar)
    Meyvə və tərəvəzlər
    Içmə və istifadə etmə suları
    İnsandan insana birbaşa təmas ilə
    Heyvanlarla birbaşa təmas ilə bulaşma reallaşar.

    Uşaqlar və yaşlılara xüsusilə diqqət yetirilməli

    Xəstəliyin inkubasion müddəti 3-8 gün dəyişməkdə, hadisələrin çoxunda 3-4 gün arasında olmaqdadır. Xəstəliyə ən sıx tutulanların kiçik uşaqlar və yaşlılar olduğu bilinməklə birlikdə hələ də davam edən epidemiyada bilinənin əksinə xəstələrin böyük bir əksəriyyətini 18 yaş üstü fərdlər meydana gətirməkdədir.

    Bəlkə də bu epidemiyada faktor olan tipin O157H7 xaricində bir alt tip olması bu vəziyyətdən məsuldur. Epidemiya zamanı xaricində xəstəliyə tutulanların% 3-7 qədər bir qisimində ölümcül olan Huş gelişmekteyken epidemiya zamanlarında xəstələrin 20% ində Huş inkişaf etməkdədir. Huş inkişaf edən xəstələrin isə% 5 qədər bir qisimin inkişaf də yaxşılaşan xəstələrin təxminən% 50ində qalıcı böyrək ziyanı olmaqdadır. Edilən araşdırmalar, xroniki böyrək çatmazlığı olan uşaqların əhəmiyyətli bir qisimində bunun daha əvvəldən keçirilmiş HUS'a bağlı olduğunu göstərir. Mövzunun bu yönü də ən az aktuallığı qədər əhəmiyyətlidir.

    Qarın ağrısı, qusma və atəş görülə bilər

    Xəstəliyin başlanğıc əlamətləri, kramp tərzində qarın ağrısı və qanlı ishal. Bu əlamətlər bulanma və qusma və atəşdə yoldaşlıq edə bilər. Xəstəlik 10 gün içərisində yaxşılaşar amma Huş inkişaf edən xəstələrdə cədvəl gedərək ağırlaşar, böyrək çatmazlığı və qan hüceyrələrində dağıtma meydana gəlir. Bu xəstələrin mütləq xəstəxanada və vəziyyətin ciddiliyini görə reanimasiya xidmətində müalicə edilmələri lazımdır. Şüursuz və həkim nəzarəti xaricində antibiotik istifadəsi, xəstəliyin gedişini mənfi təsir bundan qaçınılması lazımdır.

    Fərdi təmizlik qaydalarına tabe olun

    Bu xəstəlikdən qorunmaq üçün edilməsi lazım olan ən əhəmiyyətli şey qida sanitasyonun yaxşı edilməsi və şəxsi gigiyena qaydalarına çox yaxşı riayət. Sanitariya mövzusunda əsas işi qida sənayesinə düşməkdə, tənzimləyici və nəzarət edici olaraq da müvafiq dövlət qurumlarının üzərinə əhəmiyyətli vəzifələr düşməkdədir.

    Hər yeməkdən əvvəl və tualetdən çıxdıqdan sonra əllərin mütləq sabunlu su ilə gözəlcə yuyulması alına biləcək fərdi tədbirləri ən asan, ən ucuz və ən təsirli olanıdır. Bununla birlikdə çiy məğlub edəcək qidaların çox yaxşı yuyulması, epidemiya təhlükəsi olduqda uyğun üsullar istifadə edilərək dezinfeksiya edildikdən sonra istehlak edilməsi, bişirilərək yenilən yeməkləri isə yaxşı bişirilməsi, yeməyin hər yerinin ən az 70 dərəcə və ya üzərində istiliyə çatmasının təmin edilməsi lazımdır. Kiçik uşaqlara irəli yaşlılara və immunitet sistemi pozulmuş olan xəstələrə qulluq edən baxıcıları bu tədbirləri çox diqqətli şəkildə tətbiqləri çox əhəmiyyətlidir.

     

     

    Nerissa-Su - 13.03.2012 - 14:37



Benzer Konular

  1. Ehec Nedir
    Konuyu Açan: AYIŞIĞI, Forum: Sağlık Genel.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 12.06.2011, 00:54
  2. Ehec Hastalığı Nedir
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Hastalıklar.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 02.06.2011, 14:52
  3. Ehec Bakterisi
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Hastalıklar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 02.06.2011, 14:03
  4. Ehec Hastalığı Nedir
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Hastalıklar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 02.06.2011, 12:12
  5. Ehec Bakterisi Nedir - Korkutan Salgın Ehec
    Konuyu Açan: ZELAL, Forum: Hastalıklar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 28.05.2011, 16:17

copyright

Soru Cevap

grafimx