REKLAM




+ Konuyu Cevapla

Etik- Etik kavramı Tanımı Ilkeleri

  1. Yazan: Leyl-i Lal
    Leyl-i Lal - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    REKLAM


    ETİK KAVRAMININ TANIMI

    Etik ( ethics ) sözçüğü ,Yunanca’da gelenek görenek anlamına gelen ethos sözcüğünden gelir .Günümüzde işletmelerinde etik büyük önem kazanmaktadır.Sürekli olarak karşımıza çıkan işletme odaklı rüşvet ,yolsuzluk ,dolandırıcılık,yetkilerin kötüye kullanımı gibi kavramlar kamunun duyarlı olduğu başlıca konulardır.

    Kültür ve etik kavramları belliölcüde birbirleriyle bağlantılıdır.ETİK,insanlar için neyin doğru olduğunu ortaya konmasıdır ve işletme etiği insancıl değerlerin ışığında işletme işlevlerinin doğru yerine getirilmesi çabasıdır.ETİK,genel değer morel değerlerin ve kişilerin birbirleriyle ilişkilerinde ,bu morel değerler içinden benimsedikleri özel değererin incelenmesidir.Geniş anlamda ETİK ,herhangi bir eylemin kabul edilebilir biçimde gerçekleşmesini sağlaya n temel kurallar yada değişkenlerdir.Etik neyin doğru yada yanlış olduğunu ortaya koyan davranışsal kurallar topluluğu ,ilkeler topluluğudur.

    Ayrıca ETİK ahlaki görev ve sorumluluklarıda içerir.Türkçede ETİK kavramı,tek bir sözcükle tam anlamıylakarşılanamamaktadır. Ahlak,dürüstlük ,gibi kavramlar etik kavramının içindedir.Etik kavramını törel kurallar olarakta belirtebiliriz.

    TOPLUMSAL SORUMLULUK VE ETİK

    Toplumsal sorumluluk ve etik kavramı aynı olmamalarına karşın ,birbirlerinin yerine kullanılırlar.Toplumsal sorumluluk bir işletmenin topluma karşı duyması gereken sorumluluklardır.Toplumsal olarak sorumlu olmak toplum üzerinde olumlu etkileri en üst düzeye çıkarıp, olumsuz etkileri en aza indirmektir.İşletmelerin toplumsal sorumluluğu ekonomik, hukuksal ,etik ve gönüllü olmak üzere inceleyebiliriz.

    Ekonomik sorumluluk : Toplumun istediği ve gereksindiği mal ve hizmetleri işletmenin sürekliliğini sağlayacak ve yatırımcılara karşı sorumlulukları yerine getirecek bir fiyatla üretmek.

    Hukuksal sorumluluk : İşletmelerin var olan yasalara uymasıdır.

    Etik sorumluluk : Yasalarla belitilmeyen fakat bir işletmeden toplumun beklediği davranışlardır.

    Gönüllü sorumluluk : Toplumun işletmelerden beklediği çeşitli katkılardır. örnek olarak eğitim, çevreye duyarlı olmak vb gibi davranışlardır.

    Toplumsal sorumluluk : Toplum ile işletmeler arasında bir toplumsal anlaşmadır.Oysaki etik bireysel karar almayı ilgilendiren ahlak kuralları ile ibağlantılıdır.İşletme etiği bireysel kararların ahlaksal kurallar ve ilkeler üzerindeki etkisiyla ilgilenirken ;toplumsal sorumluluk örgütsel kararlar ve bu kararların toplum üzerindeki etkileriyle bağlantılıdır.

    ETİK SORUMLULUK VE İŞLETME KARARLARI

    Yöneticilerin verecekleri kararlar,beş nedenle çok karmaşık bir yapı gösterir :

    1.Etik kararaların sonuçları başkalarınıda ilgilendirmektedir.Bu kararlar dalgalar biçiminda yayılarak ,işletme dışındakileride etkiler.Örnek olarak ,bir işletme ucuz ançak güvenli olmayan hammade kullanarak bir mal ürettiğinde ,hem çalışanlarını hemde bu malı kullananları etkileyecektir.

    2.Etik sorunlara ilişkin alınacak kararlar çok çeşitli seçeneklere sahiptir.Bu kararlar evet- hayır biçiminde oluşmaz .Örnek olarak ,güvenli olmayan ucuz hanmadde kullanan bir başka seceneğide ,çok ucuz ve çok güvensiz hammadde kullanmaktır,Başka deyişle birbirinden çok farklı seçenekler kararın yönünü değiştirir.

    3.Etik sorunlara ilişkin işletme kararları çoğunlukla karmaşık sonuçlar doğurru.Her anan işletme kararında toplumsal çıkarlar ve maliyetler karşılıklı olarak değerlendirilip geirler ve harcamalar açısından irdeleme yapmak gerekmektedir.

    4.Çoğu illetme kararı belirsiz etijk sonuçlar doğurur .Bir kararın gerektirdiği sonuç akılcı görünse de hiçbir zaman tam bir kesinlik taşımaz.Başka bir deyişle ,etik risk olmaksızın bir kararın alınması söz konusu değildir.

    5.Etik konulardaki çoğu işletme kararı kişisel özellik taşır.Bir girişimcinin vereçeği kararda ,o kararın doğuraçağı sonuçları değerlendirmeksizin hareket etmesi söz konusu olamaz.Sonuç işletme çıkarı açısından olumsuza gidecekse ,yönetici kararın yönünü değiştirebilir.Girişimciler tümüyle işletme cıkarlarından soyutlanmış kararlar veremez.

    İşletme kararlarına ilişkin bu beş oluşum ,girişimcilerin işletme kurarken ve işletirken göz önünde tutulması gereken konulardır.Ana kararların herbirinde ,girişimcilerin elsden gelen en çok bilgiyi edinmesi gerekir.

    Etik sorumluluk için işletmelerde stratejilerin belirlenmesi gerekmektedir.Etik kuralların bir bölümü endüstriyle ,bi bölümü doğrudan işletmeyle ilgili olarakdüzenlenir.Bu kurallar pek çok konuyu kapsar.aöarnek olarak işletme varlıklarının yanlış kullanımı ,işletme içi bilgilerin çıkar için kullanımı ,defter kayıtlarının yanlış ve eksik olamsı, tekelci uygulamalar gibi.

    ABD’de yapılan bir araştırmada örgütlerin % 72’si kuralları yazılı olarak belirtmişlerdir.Başka bir araştımada 300 şirketten 227’sinin etik kurallar belirlediğini göstermektedir.

    ETİK ÇATIŞMALARININ NEDENLERİ

    Kişiler5 belirli bir konuda ya da konumda etiğe ilişkin bir boyut algıladıklarında ,etik kararlar verme gereği duyarlar.Bu nedenle ,işletme etiğini anlamanın ilk adımı etikle ilgili konuların farkına varmaktır.Etiğe ilişkin konular ,bir sorun,bir konum ya da fırsat olabilir ve bunların bireyler ya da örgütlarce doğru ya da yanlış,etiğe uygun ya da etik dışı olarak karşılaştırılması gerekir.

    Etiğe ilişkin konuların ortaya çıkmasında yol açan etkenlerin başında ,bireylerin kişisel değer yargıları ile çalışılan işin ve yaşanılan toplumun değer yargıları arasındaki çatışma gelir.

    İşletme çalışanlarının amaçları ile işletmenin örgütsel amaçları arasında bir çelişki doğabilir; bu durum etik konuların ortaya çıkmasına neden olur.Ayrıca,tüketicilerin güvenli ürün istemeleri ile üreticilerin yüksek kar elde etme arzusu etik sorunların çıkmasına neden olabilir.

    Yöneticiler belirli bi kişiyi işe almak isterken ,örgütün en nitelikli personeli işe alma amaçıyla çelişebilir.Ayrıca,toplumda kadınlara ,belli kümelere de eşit iş fırsatı verme amacı ile bir çelişki yaşanabilir.

    İşin özellikleri ile örgütün kültürü arasında çelişki etik sorunlar yaratabilir.

    Örgütler ve bireyler herhangi bir etik sorunla karşılaştıklarında bunları nasıl çözeçeklerini kararlaştırmak zorundadırlar.İşletmelerin sık sık karşılaştıkları sorunlar ise ,bunlar ortaya çıkar çıkmaz çözmeleri gerekmektedir.


    Etik konuların çatışmalarından doğması nedeniyle ,bu çatışmaların neden doğduğunu incelemek gerekir.İşletme yöneticileri ve çalışanlar görevlerini yerine getirirken kendi etik inançları ve sorumlulukları ile işletmeninkiler arasında uyumsuzluklart yaşarlar.


    ETİK KONULARIN SINIFLANDIRILMASI

    Belli başlı olanlar

    Çıkar çatışması : Kişiler kendi kişisel çıkarlarını ,örgütlerin ya da çeşitli grupların önünde tuttuğuda çıkar çatışması daoğar.Bu çatışmanın olmaması için kişiler kendi çıkarları ile işletme çıkarlarını birbirinden ayırmalıdır.

    İçtenlik ve Doğruluktan sapma : İşletmeler,tüm yasalara uymak zorundadırlar.Ayrıca işletmeler tüketicilere ,müşterilere ,çalışanlara ve rakiplerine karşı bilerek yanıltıcı ,aldatıcı olmamalıdır.Alıcılar satıcılara ,borç verenlar borç alanlara güvenmelidir.Eğer işletme piyasadaki içtenliğini ve doğruluğunu koruyamazsa işletmenin inanırlığı kalmaz.

    İletişim : İletişim bilginin akışı ve paylaşımıdır.İletişimde ortaya çıkan etik sorunlar reklam mesajları,ürün güvenliğine ilişkin bilgiler ,çevre kirliliği,çalışma koşulları gibi birçok konuyu kapsar.Yanlış ya da aldatıcı iletişim bir örgüte karşı müşterinin güvenini yaok eder.

    İletişimde yalana yer verilmesi en önemli etik sornlardandır.Yalan söylemek hem iç hemde dış iletişimde güveni yok ettiği için etik sorunlar yaratmaktadır.

    Örgütsel ilişkiler : Örgüt üyelerinin tüketicilere ,girdi verenlere ,astlara ,üstlere ve çeşitli kişilere karşı davranışlarından doğan etik sorunlar ortaya çıkarabilir.Örnek olarak ,bir işletme farklı formüllerden ürettiği aynı ürüne farlı fiyat politikası uygulaması gibi.

    ETİK SORUNLARDA TARAFLAR VE İŞLETMENİN İŞLEVSEL ALANLARI

    Etik sorunların ortaya çıkabileçeği işletme işlevleri ve bu sorularla karşılaşacak tarflar durmak gerekir.

    İşletmede etik sorunlarla karşılaşacak tarflar işletme sahiplari,işletme çalışanları ve müşterilerdir.Sorunların çıkabileçeği işletme işlevleri ise yönetim, pazarlama, muhasebe ve finanstır.

    İşletme Sahiplari : İşletmelerin çoğu ,kaynaklarını mal yada hizmet üretmek için aktaran bir kişi ya da bir kümeden oluşur.İşletme sahipleri yada pay sahiplari ,kaynakları para ya da kredi biçiminde sağlayarak işletmenin gelişmesini hedefler.Yöneticiler ya kendileri yönetimi üstlenirler ya da profosyonel yöneticilerden yararlanırlar.Bir işletme yöneticisi ,işletme sahiplaerinin çıkarlarını doğrultusunda işletmeyi yönetirken hem etik hemde yasal sorumluluk taşır.Öte yandan yöneticilerin topluma karşıda sorumlulukları vardır ,çevra sorunları ile ilgilenmesi gibi.

    Finans : İşletme sahiplari işletmeya finansal kaynak sağlamak ile yükümlü olmaları nedeniyle çevrelerinden ya da finansal kurumlardan borç olarak alabilirler kimi zamanda ortak alırlar.

    Finansal kaynakların nasıl sağlandiğı kimi zaman etik ve yasal sorunlar yaratabilir. Örnek olarak halka açılmada pay değerlerinin belirlenmesi.Ayrıca, işletmenin finansal durumunu var olan ortaklara alası ortaklara ve kamuya eksik ya da yanlış aktarılması durumunda etik sorunlar doğabileçeği gibi yasal tedbirlerde getirebilir.

    İşletme Çalışanları :
    Çalışanların üstlerine durum iyi gitmediği zaman verilen raporlar üstler tarafından hoş karşılanmamakt olup bu durumda paporlar işlerin iyi gitmesi durumunda verilmesi gibi bir durum yaratnaktadır bu da çalışanların etik açmazla karşı karşıya kalmasına neden olamktadır.İşverenler kimi zaman çalışanlarını yalana zorladıkları,tacizde bulunmaları bir etik sorun ile karşı karşıya kalmalarına sebeb olamktadır.

    Yönetim İşlevi : Yönetimin temel amacı çalışanları örgütleyerek güdüleyerek ve denetleyerek örgüt amaçları doğrultusunda yönlendirmektir.Yöneticiler bir örgütde ortaya çıkan etik sorunları doğrudan etkiler.Töneticiler çalışanlarının disiplini,sağlık ve güvenliği işyerinde davranışları alkol ve diğer davranışları gibi ortaya çıkacak etik sorunlarlada ilgilenirler.Öte yandan çalışanlara ait özel bilgilerin kişilere ve kurumlara aktarılmaması durumuda yöneticilerin sorumluluğundadır.

    Tüketiciler :
    Hiç bir işletme tüketici olmadan varlığını sürdüremez,bu amaç ile tüketicilerin isteği doğrultusunda işletmeler tüketicilerin isteklerine cevap vermek zorundadırlar, fakt bu istekleri yerine getirmeye çalışan işletmeler ucuz mal elde etmek için kaliteden taviz verdiğindeyada gerekli sağlık koşullarını yerine getirmdiği zaman tüketicilerin davranışları etik açıdan sorunlar oluşturabilir.
    Pazarlama İşlevi : Pazarlama tüketicilerden aldığı bilgiler ışığında piyasaya süreçeği ürün hakkında tüketicileri yanlış bilgilendirmesi ( reklam ) durumunda yada yanlış yönlendirmesi durumunda tüketicilerin tepkisi ile karşı karşıya kalabilmektedir,bu yüzden pazarlam eylemi yapılırken fiyat , ürün tanıtımı gibi konuların sağlıklı bir şekilde yapılması gerekmektedir.

    GENEL İLKELER

    ·İşletmelerin Sorumlulukları : Bir işletmenin toplum için değeri ; o işletmenin yarttığı değerve sağladığı işgücü ile tüketicilere sunduğu mal ve hizmetlerin nitelikleriyla ve fiyatlarıyla ilişkilidir.Böyle bir değer yaratmak için işletmeler sağlıklarını ve canlılıklarını korumak zorundadırlar.İşletmeler yarattıkları serveti müşterileri, çalışanları ve pay sahiplari ile bölüşerek bunların yaşamlarını gelişmesinde rol oynamalıdırlar.İşletmeye girdi verenlerve rakipler de işletmenin yükümlülüklerini dürüstlük ve güvenirlik içinde yerine getirmesinibeklerler.

    ·İşletmelerin Ekonomik ve Toplumsal etkileri : Yabancı ülkelerde mal ve hizmet üretmek ,geliştirmek yada satmak için kurulan işletmeler ,bu ülkenin toplumsal gelişmelerine verimli bir istihtam yaratarak ve halkın satın alma gücünü artırarak katkıda bulunmalıdırlar.Ayrıca,işletmeler bulundukları ülkelerde insen haklarına,eğitime ,rafah düzeyine ve yaşam koşullarınada katkıda bulunalıdırlar.İşletmeler sadece bulundukları ülkede değil tüm dünya toplumuna katkıda bulunmalıdırlar.

    ·İşletme davranışları :İşletmeler uymak zorunda olduğu yasalar ötesinde ,bir takım ilkelerede bağlı olaçaklardır.İçtenlik, dürüstlük , gerçekçilik ,sözünü tutma ,saydamlık yanlızca

    işletmelere katkıda bulunmayacak ,bunun yanında uluslararası düzeyde gerçekleştirilen işletmelerde etkinlik ve süreklilik sağlayacaktır.

    ·Kurallara Uyum : Ticarikısıtlamalardan kaçınmak ve daha özgür bir ticareti gerçekleştirmek ,rekabette eşit koşullar sağlamak için işletmeler ,ulusal ve uluslar arası kurallara uymak zorundadırlar.

    ·Ticari Anlaşmaları Desteklemek : İşletmeler, GATT, Dünya Ticaret örgütü ve bunlar gibi uluslararası anlaşmaları desteklemelidirler.Küresel ticaretin gelişmesi için işletmeler işbirliğine gitmesi gerekmektedir.


    ·Çevreye Saygı : İşletmeler çevrelerini koruyup ve ellerinde geldiğince çevre düzenlemeleri yapmalı ve dağal kaynakları israfını önlemelidirler.

    ·Yasal Olmayan İşlerden Kaçınmak : İşletmeler ,rüşvet , dolandırıcılık ve benzeri davranışlardan kaçmalı bu hareketleri gerçekleştirenleri yok etmek için çalışmalıdır.

    İŞBİRLİĞİ İLKELERİ

    ·Müşterilerle İlgili İlkeler : İşletmelerin üretkleri mal ve hizmetleri doğrudan işletmeden ya da başka aracıdan alınmasına bakılmaksızın ,tüm tüketicilere aynı değerlerin verilmesi gerekmektedir.İşletmelerin şu sorumluluklarıda vardır : Müşterilerinin istedikleri mal ve hizmeti en yüksek nitelikte sunmak,üretilen mal ve hizmetlerin tiüketici sağlığı için zarar teşkikl etmemesi, müşteri kültürü ile çelişkide kalmamak.


    ·İşletme Çalışanları ile İlgili İlkeler : Tüm çalı şanlar değerlidir ve çalışanların çıkarlarıkorunması önemlidir.çalışma şartlarının düzgünlüğü ,bilgi paylaşımını açmak ,çalışanları dinlemek ,cinsiyet , din ,dil ırk ayrımı gözetmeden değerlendirme yapmak işletmelerin çalışanlara karşı sorumluluklarındandır.


    ·İşletme Sahipleri ve Pay Sahipleri ile İlgili İlkeler : İşletme yatırımcılarının güvenini sağlamak temel ilkelerden biridir.Yatırımcıların yatırımları karşılığını almaları için profesyonel ve özenli yönetim politikaları uygulanması ; yasal kısıtlamalar dışında işletme sahiplerine ve pay sahiplerine gerekli bilginin aktarılması ; yatırımcıların varlıklarını koruması ve değerlerini artırması ; yatırımcı isteklerinin , önerilerinin , yakınmalarının ve çözümlerinin göz önünde tutulması yatırımcı güvenini sağlamaya yönelik davranışlardır.

    ·Girdi sağlayanlarla ilgili İlkeler : İşletmelerin girdi sağladığı ve parça ürettikleri yansanayi ile ilişkileri güvene dayanmalıdır. bu konudaki sorumluluklar şöyle sıralanabilir :

    Fiyatlamada , lisans kullanımında ve satışla ilgili haklar ve benzer konudaki dürüstlük ve gerçekçilik temeline dayandırmak ; ilişkide baskı ve yaptırımda kaçınmak ; ilişkilerin değer, nitelik açısından uzun döneme yayılması , bilgilerin paylaşılması

    ·Rakiplerle ilgili İlkeler : Ulusların refahı ve mal ve hizmetlerin dağru ve yerinde dağıtımı için gerçek bir ekonomik rekabetin gerekliliği kabul edilmelidir.bunun için : Ticaret ve açık pazarların desteklenmesi ; rekabeti özendirmek ; gizli ödemelerden kaçınmak ; endüstri casusluluğu gibi konuları desteklememek .

    Toplum ile ilgili İlkeler : İşletmeler , bulundukları toplumda insan hakları ve formlarının gelişmesinde katkı sağlamaya özen göstermelidirler .bunun için : insan hakları ve demokratik kuruluşlara önem vermek ; hükümetin topluma karşı yasal sorumluluklarını desteklemek ; toplumun standartlarının yükselmesi için çalışmalar yapılması ; toplumun eğitim düzeyi için eğitim kuruluşlarını desteklemek ; çalışanların iş güvenliği vs gibi konularda yanında olmak ; yerel kültürün korunmasına önem vermek ; sivil toplum etkinliklerini destekleme gibi konular işletmelerin topluma karşı yükümlülüklerindendir.

    Etik , insanlar için neyin doğru ve iyi olduğunu ortaya konmasıdır .G eniş anlamda etik herhengi bir eylemin kabul edilebilir biçimde gerçekleşmesini sağlayan temel kurallardır.

    Etik ve yasalar herzaman örtüşmez .Kimi konularda etik ve yasalar arasında tam bir uyum vardır .Kimi konularda ise etik ve yasalar arasında farklılıklar ortaya çıkar .İşletme kararları , kimi zaman etik olmayan ama yasal bir yaıya sahip ,kimi zaman etik olan fakat yasal olamayan bir yapıda kimi zamanda hem etik olmayan hemde yasal olmayan bir yapıya dönüşebilmektedir.

    İşletmelerde etik açısından sorgulanacak davranışları ; denetim dışı ,görevde hatalı davranma , görevi kötüye kullanma. Bu davranışların herbirini işletme için olumlu ya da olumsuz sonuçlara yol açar.

    Toplumsal sorumluluk , toplum ile işletmeler arasındaki bir toplumsal anlaşmadır .

    Buna karşılık etik bireysel karar almayı ilgilendiren ahlak kuralları ile ilgilidir. İşletme etiği bireysel kararların ahlaki kurallar ve ilkeler üzerindeki etkisiyle ilgiliyken ; toplumsal sorumluluk ,örgütsel kararları ve bu kararların toplum üzerindeki etkileriyle bağlantılıdır.

    İşletmnin temel etik sorunları ;çıkar çatışması ,içtenlik ve doğruluk ,iletişim örgütsel ilişkiler konularında ortaya çıkar .Kişiler kendi kişisel çıkarlarını ,örgütlerin önünde tuttuğunda çıkar çatışması ve etik sorunlar doğar. İşletmenin yönetminde doğruluk ve konusundan sapmada etik sorunları doğurur.

    Alinti


    Facebook




    Üyelik



  1. Yazan:
    no avatar


    REKLAM



Benzer Konular

  1. Etik Felsefesi
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 03.09.2011, 13:50
  2. Etik Kavramı - Aöf Sosyal Hizmetler Dersleri
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 05.06.2011, 16:19
  3. Etik Değerler
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Üniversite.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 27.05.2011, 17:20
  4. Etik Nedir
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Üniversite.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 26.05.2011, 13:44
  5. Etik
    Konuyu Açan: Leyl-i Lal, Forum: Lise.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 03.12.2009, 23:24

copyright

Soru Cevap

grafimx