Atmosfer ve Özellikleri

  1. İklim

    Geniş bir bölge içinde ve uzun yıllar boyunca değişmeyen ortalama hava koşullarına iklim denir.

    İklim, coğrafi ortamın oluşması ve şekillenmesi ile insanların yaşantı ve etkinlikleri üzerinde önemli rol oynar. Örneğin bir yerdeki doğal bitki örtüsü, akarsuların özellikleri, insanların yaşam tarzları, konut tipleri, ekonomik etkinliklerinin türü, iklimin kontrolü altındadır. İklimi oluşturan çeşitli öğeler vardır. Bunlar sıcaklık, basınç, rüzgarlar, nemlilik ve yağıştır. İklim elemanları adı verilen ve birbirlerini etkileyen bu öğeler arasında ayrılmaz bir ilişki vardır.

    İklim olayları atmosfer içinde gerçekleştiği için öncelikle atmosfer ve özelliklerinin incelenmesi gerekir.
    Atmosfer

    Dünya8217;yı çepeçevre saran gaz örtüsüne atmosfer denir. Atmosferin alt sınırı, kara ve deniz yüzeyleriyle çakışır. Üst sınırını ise yerçekiminin etkisi belirler. Ekvator8217;dan kutuplara doğru yerçekimi arttığı için atmosferin şekli Dünya8217;nın şekli gibi küreseldir.

    Atmosfer8217;in Katları

    Atmosfer kendini oluşturan gazların karışımı ve gidişindeki farklılıklar nedeniyle çeşitli katlara ayrılmıştır. Bu katlar yeryüzünden yukarılara doğru troposfer, stratosfer, semosfer, iyonosfer ve ekzosfer şeklinde sıralanır.

    1) Troposfer:
    * Atmosferin, yeryüzüne temas eden, alt bölümüdür.
    * Tüm gazların % 758217;inin bulunduğu bu katmanda yoğunluk en fazladır.
    * Troposfer, yerden havaya yansıyan ışınlarla alttan yukarıya doğru ısınır. Bu nedenle alt kısımları daha sıcaktır.
    * Yerden yükseldikçe sıcaklık her 100 m8217;de yaklaşık 0,5 °C azalır.
    * Su buharının tamamı troposferde bulunduğu için tüm meteorolojik olaylar burada oluşur.
    * Güçlü yatay ve dikey hava hareketleri görülür.
    * Yerden yüksekliği 6 8211; 16 km arasında değişir.

    2) Stratosfer:
    * Troposferin üstündeki katmandır.
    * Yatay hava hareketleri görülür.
    * Su buharı hemen hemen hiç bulunmadığı için dikey hava hareketleri oluşamaz. Bu nedenle sıcaklık dağılışı oldukça düzgündür.
    * Sıcaklık her yerde yaklaşık 8211;50 °C8217;dir.
    * Üst sınırı yerden 25 8211; 30 km yüksekliktedir.

    3) Semosfer:
    * Stratosfer ile Iyonosfer arasındaki katmandır.
    * Stratosfer ile Semosfer arasındaki 19-45 km.8217;ler arasında oksijen azot haline gelerek ultraviyole ışınlarını tutar.
    * Üst sınırı yerden 80 8211; 90 km yüksekliktedir.

    4) İyonosfer:
    * Mor ötesi (ultraviyole) ışınlarının, molekülleri parçalayarak iyonlar haline getirdiği katmandır.
    * Yerçekimi azaldığı için iklim üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.
    * Radyo dalgalarını yansıtır.
    * Üst sınırı yerden 250 8211; 300 km yüksekliktedir.

    5) Eksosfer (Jeokronyum)
    * En üst tabakadır.
    * Yerçekimi çok azaldığından gazlar çok seyrektir.
    * Hidrojen ve helyum gibi hafif gazlar bulunur.
    * Atmosfer ile uzay arasında geçiş alanıdır.
    * Kesin sınırı bilinmemekle birlikte üst sınırının yerden yaklaşık 10.000 km yükseklikte olduğu kabul edilmiştir.

    Atmosferde Bulunan Gazlar

    Atmosferde bulunan gazların % 758217;i ve su buharının tamamı troposferde bulunur. İklim yönünden daha çok atmosferin alt katları önemli olduğundan burada troposfer ve stratosferin alt katlarının bileşimi incelenecektir.

    * Her zaman bulunan ve oranı değişmeyen gazlar; % 78 oranında azot, % 21 oranında oksijen, %1 oranında asal gazlar (Hidrojen, Helyum, Argon, Kripton, Ksenon, Neon) dır.
    * Her zaman bulunan ve oranı değişen gazlar; su buharı ve karbondioksittir.
    * Her zaman bulunmayan gazlar; ozon ve tozlardır.

    Su buharı: Yere ve zaman göre oranı en çok değişen gazdır. Yeryüzünün aşırı ısınıp, soğumasını engeller. Yağış, bulut, sis gibi hava olaylarının doğuşunu sağlar.

    Karbondioksit: Atmosferin güneş ışınlarını emme ve saklama yeteneğini artırır. Havada karbondioksit (CO2) miktarının artması sıcaklığı artırıcı, azalması ise sıcaklığı düşürücü etki yapar.

    Ozon: Hava içindeki oksijen (O2) mor ötesi (ultraviyole) ışınlarının etkisi altında ozon (O3) haline geçer. Ozon gazı, içinde hayatın gelişmesine olanak vermez ancak atmosferin üst katmanlarında ultraviyole ışınlarını emerek yeryüzündeki yaşam üzerinde olumlu bir etki yapar. Yeryüzünden 19 8211; 45 kilometre yükseklikler arasında bulunan ozon katının son yıllarda inceldiği hatta yer yer delindiği belirlenmiştir. Özellikle buzdolabı, soğutucu, araba ve spreylerden çıkan gazların (kloroflorokarbon) neden olduğu anlaşılmış ve bu gazların kullanımına kısıtlamalar getirilmiştir. Yeryüzüne ulaşan mor ötesi ışınlardaki artış, sıcaklıkların artmasına, buna bağlı olarak buzulların erimesine, bitki örtülerinde değişimlere neden olabilecektir.

     

     

    elma kurdu - 19.12.2007 - 21:15
  2. REİS CEVAPLA

     

     

    TONER - 24.05.2008 - 21:43
  3. Dünya ikliminin ılık kalmasında atmosferin etkisi nedir?
    Sera etkisi denilen bir sistem var ve bizler bu sistem sayesinde dünya üzerinde yaşayabiliyoruz.Bu sistem sayesinde dünyamızın ortalama yeryüzü sıcaklığı +15 santigrat civarındadır.Eğer bu sistem olmasaydı dünyamızın ortalama sıcaklığı -18 santigrat olacaktı.Sistem ise kısaca dünya yüzeyine gelen güneş ışınlarının bir kısmının uzaya gitmesini engelleyerek atmosferde tutulmasını sağlamasıdır.

    Dünya atmosferi çeşitli gazlardan oluşur ve bu gazlardan özellikle CO2 ve su buharı güneşin yeryüzünden yansıyan kızılötesi ışınımlarını soğurarak dünya yüzeyinin aşırı soğumasını önler! Ayrıca güneşten gelen zararlı mor ötesi ışınları da yansıtır ozon tabakası sayesinde! Böylece hem aşırı ısınmayı, hem de soğumayı önler!Örnek olarak verecek olursak aynen bir termostat sistemi gibi!

     

     

    1639 - 03.04.2012 - 13:24



Benzer Konular

  1. Atmosfer
    Konuyu Açan: Kayıtsız Üye, Forum: Soru - Cevap.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 12.12.2012, 21:15
  2. Atmosfer Basıncı
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 26.11.2012, 22:07
  3. Atmosfer - Fettah Can
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Yerli Şarkı Sözleri.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 25.03.2012, 00:08
  4. Atmosfer Hala Çok İyi
    Konuyu Açan: selcukbrs, Forum: Diğer Takımlarımız.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 03.11.2010, 22:18
  5. Atmosfer
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Çocukça.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 03.04.2010, 13:13

copyright

Soru Cevap