REKLAM




+ Konuyu Cevapla

Uzayı İncelemek İçin Hangi Araçlardan Yararlanılır

  1. Yazan: Leyl-i Lal
    Leyl-i Lal - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    REKLAM


    Günümüzde Uzayı İncelemek İçin Hangi Araçlardan Yararlanılır - Uzay aracının özellikleri nedir - Uzayı İncelemek İçin Hangi Araçlardan faydalanılır




    UZAY ARAÇLARI

    Yer Çevresinde Yörüngeye Giren Uydular
    Kutup Yörüngeli Uydular
    Ekvatoral Uydular
    Rastgele Uydular
    İnsanlı Uydular

    Nadir olarak tek süre başlarına kullanılırlar kurum. Mutlaka bir yükü vardır. En azından taşıdığı alet için bir enerji kaynağına ve haberleşme için alıcı ve vericilere ihtiyaç vardır. En basit astronotik roketlerde fırsat yük çok küçüktür. Bunlar genellikle atmosfer dışına çıkmazlar. Kısa süreli astronomik ve dakika meteorolojik gözlemler amacıyla kullanılırlar. Roket atılır, belli bir yüksekliğe çıktıktan sonra roketin içindeki alet gerekli ölçümleri yapar. Daha sonra roket gün belirlenen bir yere düşürülür. Düşen kapsül bulunur kaydedilen bilgiler elde edilir.Sağlık Bu yöntem sonraları terkedildi. Onun yerine roket hedef yükseklikte bilgi topladıktan sonra bilgileri radyo vericisiyle yer istasyonlarına iletir. Düşen kapsül aranmaz. Sağlıklı Bu amaçlı roketler genellikle atmosferin üst tabakalarına ait ölçümlerin yapılmasında, güneş mart gözlemlerinde, uzaydan gelen kısa dalgaboylu çalışmalarda kullanılırlar.
    Uzay araçlarını parlak genelde iki gruba ayırırız:

    1. İnsanlı uzay araçları
    2. İnsansız uzay araçları

    Bunlarda girdikleri yörüngelere renkli göre üçe ayrılırlar:

    1. Yer etrafında yörüngeye girecek olanlar
    2. Ay çevresinde yörüngeye beyaz girecek olanlar ya da Ay’a inecek olanlar
    3. Gezegen yörüngelerine girecek olanlar ya da Güneş çevresinde dolananlar

    İnsansız uzay araçlarının Yer’i terk ettikten sonra geri dönmelerine gerek yoktur. Ancak insanlı olanların yere dönmeleri gerekmektedir. Bu nedenle içlerinde insan metabolizması için gerekli olan donanımın bulunması gerekmektedir.
    Başka bir sınıflama da amaca göre sınıflamadır. Buna göre:

    1. Bilimsel amaçlı uydular (genelde tek bir uydudan oluşurlar)
    2. Hizmet amaçlı uydular (birden fazla uydunun ortak çalışması vardır, örneğin, meteroloji uyduları, haberleşme uyduları bu türdendir)
    3. Askeri amaçlı uydular (erken uyarı sistemleriyle donatılmış aynı zamanda askeri haberleşme amacıyla kullanılırlar)
    4. Casus uyduları, yapıları, amaçları, ömürleri saklı tutulan, düşman topraklarını gözleyen uydular
    5. İmha uyduları, askeri uyduların bir cinsidir. Düşmana ait bir askeri veya casus uyduyu işlemez hale getirmek için fırlatılan uydulardır. Bir bomba olarak düşünülebilir.

    YER ÇEVRESİNDE YÖRÜNGEYE GİREN UYDULAR

    Bu tür uydular genellikle insansızdır. Şu anda yer yörüngesi etrafında binlerce uydu bulunmaktadır. Uydu bir merkezi cisim etrafında (yer, gezegen, güneş gibi) eliptik veya dairesel yörüngeye girmek üzere imal edilmiş araçlardır. İçlerinde ve dışlarında yapacakları işe göre uygun aletlerle donatılmıştır. Kabaca bir uydunun yapısı incelenirse, şu kısımlardan oluştuğu görülür:

    1. Uyduların dışları: Uydunun dış kısımları gümüş veya altın bir baraka ile kaplanmıştır (özellikle tüm haberleşme uyduları, iç gezegenlere gönderilen uydular ve ay modülleri). Bu tabakanın en belirgin özelliği yansıtıcı olmasıdır. Güneş ışınları yansıtılarak uydunun ısınması engellenmiş olur. İkinci neden ise özellikle altının iyi bir iletken olmasıdır. Yer yörüngeli uyduların büyük bir kısmı Van Allen manyetik kuşakları içersinde bulunurlar. Bu kuşaklar güneşten ya da yıldızlar arası ortamdan gelen yüklü parçacıkları hapsederek, kutup ışımasına neden olurlar. Bu parçacıkların oluşturdukları elektrik alan uydudaki elektronik aletlerin çalışmasını engeller. Altın barak oluşan elektriği toplamaya yarar. Özellikle haberleşme uydularının anten bağlantıları bile altın barak ile kaplanmıştır. Üçüncü bir neden ise mikron büyüklüğündeki asteroidlerin uydunun iç kısımlarına zarar vermesini engellemek içindir.
    2. Haberleşme Sistemleri: Eğer uydu ölçüm yapıyorsa, örneğin astronomik amaçlı ise yıldızları, gezegenleri, güneşi ya da derin uzayı inceliyor demektir. Ölçümleri radyo sinyalleri ile yeryüzüne ulaştırıyordur. Uydudaki bilgi yerdeki belli istasyonlara belirli zamanlarda aktarılır. Haberleşme uyduları ise yeryüzünün belli bir bölgesinden gelen sinyalleri diğer tarafa aktarırlar (devletler ve kıtalar arası telefon konuşması, TV yayını vs.). Bu tür uydulara yansıtıcı uydular denir. Bunun dışında uydu ile bizzat haberleşmeyi sağlayan sistemler vardır. Bu sistemler yardımı ile uydunun yeri, enerji durumu, hızı tespit edilir. Ona görede gerekli yörünge düzeltmeleri yapılır.
    3. Bilgisayar ve veri toplama sistemleri: Dedektörler, radyo antenleri, teleskoplar, kameralar vs.
    4. Güç kaynakları: Güç kaynağı bir uydunun en önemli kısmıdır. Uydu üzerindeki elektronik ve mekanik donanımı çalıştırmak için enerjiye ihtiyaç vardır. Bu enerji ya imalat sırasında kendisine yüklenmiş piller (doldurulmuş pil veya atom pilleri) vasıtasıyla karşılanır. Ya da uydu enerjisini dış ortamdan tedarik eder. Dış ortamdan (Güneş’ten) enerji güneş panelleri ya da güneş pilleri yardımıyla sağlanır. Bu tür elde edilen enerji elektronik aksam için gereklidir. Bunun dışında uyduların yörünge düzeltmelerinde belli bir eksoz hızı elde etmek için itme kuvvetine ihtiyaçları vardır. Bu tür enerji ile genellikle imalat sırasında uyduya yüklenir (yanıcı ve yakıcı sıvı yakıtlar) ya da uzay mekikleri vasıtasıyla yörüngede yakıt nakli yapılır.
    5. Pozisyon belirleme ve sabitleme üniteleri: Uydular güneş ışınlarından korunmak için kendi eksenleri etrafında dönerler. Bu dönme düzgün olmak zorundadır ve daima kontrol edilir. Belli bir yıldıza kilitlenme için uydunun pozisyonu çok önemlidir. Ayrıca astroid veya yörüngedeki bir uydu artığı ile çarpışma uydunun kontrolden çıkmasına neden olabilir.

    Uyduların şekilleri, yörünge yükseklikleri yapacakları işe göre seçilir. Eğer yer yörüngeli bir uydu ise, uydunun dolanma peryodu yörüngenin yarı-büyük eksenine bağlıdır.
    H (km) V1(m/sn) T (sn)
    150 7814 87.49
    200 7789 88.34
    300 7726 90.52
    500 7613 94.62
    1000 7350 105.1
    2000 6898 127.2
    5000 5919 201.3
    10000 4933 347.7
    357860 3075 1436=23s 56d
    Yukarıdaki tablo yeryüzünden farklı uzaklıklardaki yörüngelere ait değerlerdir. Eğer yörünge elips ise H uzaklığı uydunun enöte noktasındaki uzaklık ve hızı vermektedir. Bir uydunun yerin çekim etkisinden kurtulabilmesi için kabaca 10 km/sn hız kazanması gerekir. Yer yörüngeli uyduların enberi hızları hiçbir zaman 10 km/sn’ yi aşamaz. Eğer daha büyük yörüngeler (gezegenler arası ya da güneş merkezli yörüngeler) gerekiyorsa, ilk yörüngeden fırlatılış hızları şöyledir:
    H (km) V2(m/sn)
    0 11180
    200 11010
    400 10840
    1000 10390

    Register

    Ancak Güneş merkezli yörünge çizen uydularda hızlar oldukça yüksektir. Örneğin Halley kuyruklu yıldızını incelemek için gönderilen beş uydunun Halley’e göre rölatif hızları şöyledir:
    Sonda 1986 Halley Uz. (km) Hız (Halley’e göre) (km/sn)
    Vega 1 6 mart 8890 79.2
    Vega 2 9 mart 8030 76.8
    Sakigake 11 mart 6 910 000 -
    Suisei 8 mart 151 000 73
    Giotto 14 mart 605 68.4

    KUTUP YÖRÜNGELİ UYDULAR

    Bu tür uydular, yeryüzünün boylam çizgilerine paralel olarak dolanırlar. Yer küresi döndüğü için devamlı olarak yeryüzünün farklı bölgelerini gözlerler. Genelde Yer’in iyonosfer tabakası, kutup bölgeleri, okyanuslardaki akıntılar, erozyon, tarımsal ürünlerin tespiti, yeryüzünün fotoğrafının çekilmesi, askeri bölgelerdeki hareketlilik, maden ve petrol yataklarının tespiti gibi, yer küresine ait bilgi toplama işleri bu tür yörüngeli uydular vasıtasıyla yapılırlar. Bazı meteoroloji uyduları da kutup yörüngeli olarak atılabilmektedir. Alçak yörünge uydularıdır ve dolanma peryotları kısadır.

    Register
    EKVATORAL UYDULAR

    Yer’in ekvator düzlemine paralel ve o düzlem içinde dolanan uydulardır. Yörüngelerinin en öte noktası yaklaşık olarak 36000 km, peryodları da 24 saat civarındadır. Bu nedenle yeryüzünden bakıldıklarında sabit görünürler ve ampul uydu diye adlandırılırlar. Göz ile bakıldığında yıldız sanılabilirler. Haberleşme amacıyla atılan uydular, erken uyarı askeri uyduları, meteoroloji uyduları bu tür uydulardır. Yaşam süreleri daha uzundur.RASGELE UYDULAR
    Genellikle yörüngeleri yer ekvatoruyla belli bir açı yapan uydulardır. Çoğunlukla haberleşme ve meteoroloji uydularıdırlar.İNSANLI UYDULAR
    İlk insan taşıyan uydu Sovyetler Birliği’nin 12 Nisan 1961 de fırlattığı Vostok-1 uydusudur. Böylece Sovyetler Birliği içinde insan bulunan bir uyduya tam bir dönüş yaptırmayı başarmışlardır. Uzaya çıkan bu ilk insanın adı Yuri Gagarin idi. Sovyetler daha sonraları da uzaya gönderdikleri uyduları karaya indirmeyi başarmışlardır. İnme olayı, uydu atmosfere girdikten sonra, atmosferin alt kademelerinde paraşüt açarak sağlanmıştır. Halbuki bugün bile ABD paraşütle karaya uydu dönüşü yapamamaktadır. Bunun için uzay mekiği teknolojisini geliştirmiştir. Sovyetler Birliği’nin Vostok, Salyut, Soyuz serileri ile ABD’nin Mercury ve Gemini serilerine ait uydular insanlı ya da canlı yük (deney hayvanları) serilerdir. Uydunun yeryüzüne dönen canlı taşıyan kapsül kısmı son derece ısıya dayanıklı bir koruyucu ile kaplanmıştır. Bunun nedeni atmosfere girdiğinde sürtünmeden dolayı kapsülün erimesini önlemektir (yıldız kayması olayını düşününüz).
    Atılış Tarihi Adı Ağırlık (kg) Ömür (km) Uzaklık Özellik
    12 Nisan 1961 Vostok-1 4725 0g 01s 18d 181-327 İlk insanlı uçuş
    6 Ağustos 1961 Vostok-2 4722 1g 01s 18d 183-244 İki insanlı
    16 Haziran 1963 Vostok-6 4713 4g 23s 06d 181-231 İlk kadın kozmonot
    6 Ekim 1964 Cosmos-47 5300 1g 00s 00d 177-418 Test amaçlı
    14 Ekim 1964 Voskhod-1 5320 1g00s 08d 177-408 Üç insanlı
    22 Şubat 1965 Cosmos-57 5600 Yörüngeye girmedi 175-512 -
    18 Mart 1965 Voskhod-2 5682 1g 02s 02d 173-498 İki insanlı
    2 Temmuz 1965 Cosmos-? 5700 - - Köpek taşıyordu
    22 Şubat 1966 Cosmos-10 5700 22g 00s 00d 187-904 2 köpek, biolo araştırması
    Tablo: Sovyetler Birliği’ne ait ilk uyduların bazı özellikleri
    1985 yıllarından sonra uydular tek amaçlı olarak fırlatılmıyorlar. Bir uydunun üzerine farklı amaçlı aletler yerleştirilerek daha çok bilgi toplama yoluna gidiliyor. Ayrıca yörüngeye bir uzay laboratuarı görevi gören ve içinde insanların yaşayabileceği kabinler bırakılıyor. Bunlara genellikle uzay laboratuarları deniyor. Buralara malzemeler ve insanlar belirli dönemlerde gidiyorlar. Ancak bu tür incelemeler büyük maliyet gerektirdiğinden birçok ülke birleşerek böyle büyük projeleri gerçekleştirebiliyorlar. Örneğin European Space Agency (ESA) tarafından 1982 yılında ERS (Remote Sensing Satellite) adı verilen bir proje başlatıldı ve ERS1 (1991) ve ERS2 (1993) uyduları yeryüzünden yaklaşık olarak 777 km yükseklikte bir yörüngeye oturtuldular. BU uydular kutup yörüngeli uydular olup Yer’in belirli bir noktasından 15.3 günde bir geçecek şekilde yörüngelerinde dolanıyorlardı. Spektral bandı 5.3 GHz ve 3.7, 11, 12 mikronda yeryüzünü taramaktaydı. Ticari amaçlı uydular olup çözünürlüklerine göre elde ettikleri haritalar satılmaktadır. Ayrıca Japonlar 1987 de MOS (Maritime Observation Satellite) adını verdikleri bir proje başlattılar ve 19 Şubat 1987 de MOS1 uydusunu 908 km yükseklikte bir yörüngeye oturttular. Gerek Avrupalıların gerekse de Japonların uyduları aynı amaçlıydı. Bu uydular özellikle infrared, görsel ve mikrodalga boyunda gözlemler yapıyorlardı. Aynı yıllarda yani 1987′li yıllarda Ruslar Cosmos serisi uydularla, uzayda laboratuar kurup deney ve gözlem yapma yollarını arıyorlardı.
    Bu arada ABD ve Fransa ayrı ayrı projeler geliştiriyorlardı. Birden fazla uydu aynı amaçla çalışarak, yeryüzündeki değişiklikleri tespit edecekti. Bu amaçla ABD 27 Eylül 1985 de LANSAT projesini, Nisan 1986 da Fransa’da SPOT (Satellite Pour Observation de la Terre) projesini başlattılar. LANSAT uyduları 700 km yükseklikte, SPOT uyduları 832 km yükseklikte yörüngelere oturtuldular. Yörüngede 7 LANSAT ve 4 SPOT uydusu vardır. Bunlardan bazıları ömürlerini doldurmuştur. Bu uydular çeşitli dalgaboylarında yeryüzünün detaylı haritasını çıkararak madencilik, orman sanayi, tarım ve askeri sektörlerde hizmet vermektedir. SPOT4 uydusunda 10 m çözünürlüğe kadar inilmiştir. Bugün LANSAT verileri, içinde Türkiye’ninde bulunduğu birçok ülkenin bilimsel merkezleri tarafından incelenmektedir.
    Bunların dışında Yer dışı bilimsel araştırmalar için (astronomik amaçlı) bazı uydularda Yer çevresinde yörüngeye oturtulmuştur. Örneğin Haubble Uzay Teleskobu.
    Uydu Adet Atılış Tarihi Ağırlık (kg) Yer’den Uzaklığı (km)
    TIROS Serisi 10 1960-63 717-854 837-1119
    ESSA Serisi 9 1966-69 131-159 1561-1637
    NIMBUS Serisi 3-7 1969-78 545-1092 1700
    NOAA Serisi 11 1970-88 1030 875
    Tablo: ABD’nin kutup yörüngeli meteoroloji uyduları
    Rusya’nın ise,
    30 adet Meteor I serisi 1969-78
    4 adet Meteor II serisi 1975-89
    2 adet Meteor III serisi 1985-88
    meteoroloji uyduları vardır. Ağırlıkları bilinmemektedir, yerden ortalama uzaklıkları 980 km dir. Çin Cumhuriyeti ise 1988-90 arasında Fengyun1 ve 2 uydularını 904 km yükseklikte bir yörüngeye oturtmuştur. Bunlardan başka peryodu 24 saat yüksekliği 36000 km olan ekvatoral uydularda vardır. Bunlara ampul uydular denir. Genellikle haberleşme ve radyo, TV yayını için kullanılırlar. Bu uyduların ağırlıkları 293 kg ile 834 kg arasında değişir. Aşağıda bu amaçla atılmış uyduların adları vardır.
    ABD Avrupa Japon Hindistan
    SMS1,2 Meteosat1-5 GMSF1,2 Insat 1A ve 1B
    GOES1-7 GMS3 Insat 1C ve 2


    Facebook




    Üyelik

  2. Yazan: AYIŞIĞI
    AYIŞIĞI - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Aslında incelemek lazım tabii , ben zaten yakınım o tarafa size bilgi veririm Register

    teşekkürler Leylim paylaşımın içinRegister


  1. Yazan:
    no avatar


    REKLAM



Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 07.03.2012, 13:00
  2. Uzayı incelemek için Hangi Araçlar Kullanılır
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 06.03.2012, 23:46
  3. Hangi Durumda Ne İçin Hangi Bitki V - Y - Z
    Konuyu Açan: NarCicegi, Forum: Alternatif Tıp.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.05.2009, 07:16
  4. Hangi Durumda Ne İçin Hangi Bitki T - U - Ü
    Konuyu Açan: NarCicegi, Forum: Alternatif Tıp.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.05.2009, 07:13
  5. Hangi Durumda Ne İçin Hangi Bitki C - Ç
    Konuyu Açan: NarCicegi, Forum: Alternatif Tıp.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.05.2009, 06:56

copyright

Soru Cevap

grafimx