Güneydoğu Anadolu Bölgesi İklim Ve Bitki Örtüsü

  1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi İklim Ve Bitki Örtüsü - Güneydoğu Anadolu Bölgesi İklim Ve Yer Şekilleri - Güneydoğu Anadolu Bölgesi Yer Altı Zenginlikeri


    Güneydoğu Anadolu Bölgesi

    Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biridir.Güneydoğu Torosların güneyinden Suriye sınırına kadar olan yerleri kaplar. Bölgede etli ve baharatlı yiyeceklere sahip olan zengin bir mutfak kültürüne sahiptir.


    Şehirleri

    Sıra↓ Kent↓ 1990 Sayımı↓ 2000 Sayımı↓ 2008 Sayımı↓ 2010 tahmini↓ Bağlı olduğu il↓
    1 Gaziantep 603.434 853.513 1.175.042 1.640.714 Gaziantep
    2 Diyarbakır 373.810 545.963 678.000 725.000 Diyarbakır
    3 Şanlıurfa 276.528 385.588 472.238 500.000 Şanlıurfa
    4 Batman 147.347 246.678 293.024 301.593 Batman
    5 Adıyaman 100.045 178.538 191.627 197.014 Adıyaman
    6 Midyat 114.040 Mardin
    7 Kızıltepe 60.134 113.143 127.148 138.090 Mardin
    8 Nusaybin 49.671 81.899 94.586 136.784 Mardin
    9 Siverek 63.049 126.820 108.094 110.744 Şanlıurfa
    10 Viranşehir 57.461 121.382 100.929 103.486 Şanlıurfa
    11 Mardin 53.005 65.072 82.134 103.447 Mardin
    12 Nizip 58.604 71.629 91.486 93.420 Gaziantep
    13 Cizre 50.023 69.591 90.477 92.857 Şırnak
    14 Siirt 49.671 74.110 88.296 90.568 Siirt
    15 Silopi 23.430 51.199 70.670 73.449 Şırnak

    Arazi Yapısı

    Bölgenin kuzey kesiminde Toros dağ sırasının güney yamaçları ile birlikte ikinci bir kıvrımlı dağ kuşağı uzanır. Bölgenin ortasında 1938 m yükseltiye sahip sönmüş Karacadağ Volkanı yer alır. Bölgenin batısında ise Gaziantep Platosu üzerinde yükselen Kartal Dağları önemli yükseklik yapar. İç kesimlere gidildikçe iklim karasallaşır.

    Karadağ’ın batısında Harran, Suruç, Ceylanpınar ve Birecik ovaları yer alır. Dicle nehri ve kollarının toplandığı Diyarbakır Havzası geniş olmayan ancak çok verimli bir ovaya sahiptir.

    Karacadağ’ın batısındaki Şanlıurfa, Gaziantep, Adıyaman platoları Fırat ve kolları tarafından derin bir şekilde yarılmıştır. Karacadağ’ın doğusu ise daha engebeli bir yapı gösterir. Bu bölümün güneyinde Mardin-Midyat Eşiği yer alır.

    Bölgenin iki önemli akarsuyundan biri olan Fırat, kaynağını Doğu Anadolu Bölgesi’nden alır. Bölgede ise Toroslar’dan gelen Kahta ve Karadağ’dan gelen küçük akarsularla beslenir. Güneydoğu Toroslar’ın güneye bakan yamaçlarından birçok kol halinde çıkan Dicle Nehri ise bölgenin diğer önemli akarsuyudur. Her iki akarsu da Basra Körfezi’ne sularını boşaltırlar.

    Bölgede doğal oluşumlu göl yoktur. Ancak Fırat ve Dicle üzerinde kurulmuş baraj gölleri bulunmaktadır. Bölgenin ve ülkenin 2. en büyük baraj gölü olan Atatürk Barajı bu bölge sınırları içinde yer alır.

    İklim


    Bu bölümde Akdeniz iklimi görülür. Bölgenin içlerine doğru iklim karasallaşır. Kış sıcaklık ortalaması, Dicle Bölümü'ne göre daha yüksektir. Bölümün kış sıcaklık ortalaması 0 °C'nin altına pek düşmez. Yağış en fazla kış mevsiminde görülür. Yıllık yağış tutarı 700 mm dir. Yaz aylarında yağışların azalması ve sıcaklığın yüksek olması kuraklığı arttırmıştır. İç kesimlerde karasal iklim görülür..

    Dicle Bölümü

    Dicle Bölümü'nde karasal iklim etkilidir. Bölümde yazlar çok sıcak ve kurak, kışlar ise soğuktur. Bölümün yüksek kesimlerinde kar yağışları görülür. Kış mevsiminde sıcaklık 0°C nin altına düşer. Bölümdeki yıllık yağış miktarı 500-600 mm' dir.

    Bitki örtüsü

    Bölgenin doğal bitki örtüsü bozkırdır. İç Anadolu bozkırlarına göre çok fakirdir. Bölgede antropojen bozkırlarda geniş yer kaplamaktadır. Ormanların en az olarak kapladığı bölge olan Güneydoğu Anadolu`da mevcut ormanların büyük bölümüde tahrip edilmiştir.

    Ekonomi

    Coğrafi yönden GAP'ın (Güneydoğu Anadolu Projesi) giriş kapısı, sanayisi ve ticari hacmi ile de GAP kalkınmasında temel teşkil eden Gaziantep, ekonomik yönden çevresindeki 18 ili etkisi altında tutmaktadır.

    Tarım ve hayvancılık

    Bölge ekonomisi Gaziantep dışında tarım ve hayvancılığa dayanır. Geniş düzlüklerin olması bölgede tarım için büyük bir avantaj iken, yaz kuraklığının şiddetli olması üretimi olumsuz etki en çok ihtiyaç duyan bölge lös adı verilen çok verimli topraklar bulunur.Bölgenin Dünyada en bilinen tarım ürünü antepfıstığıdır.

    Türkiye'de en çok yetişir. Ayrıca buğday, pamuk, keten, susam, nohut, zeytin, incir,karpuz,kırmızı mercimekte yetiştirilir. Bölgede ağırlıklı olarak küçükbaş hayvancılık yapılır. Çok az miktarda sığır da vardır.

    Sanayi

    Tamamen Gaziantep bölgesindedir.Diğer yerlerde sanayi üretimi yoktur.Gaziantep bölgesinde Tekstil,halı,makine,kuruyemiş,sentetik dokuma ve birçok sektör burada gelişmiştir.Pamuk ve elyaf ipliği üretiminde dünya 1.sidir.Ayrıca dünya pamuk piyasasını Gaziantep belirler.Halı üretiminde de dünya 1.sidir.Türkiyede ilk 500 e giren 15 e yakın sanayi kuruluşu vardır ve birçok yerli holding bugün türkiye piyasasında söz sahibidir.

    Yeraltı zenginlikleri

    Bölge yeraltı kaynakları bakımından oldukça zengin sayılabilir. fosfat ve linyitin yanında bölgede petrol de çıkarılır. Batman, Diyarbakır ve Kahta'da Türkiye'nin önemli petrol yatakları bulunur ve Batman rafinerisinin işlediği petrol bölgeden sağlanır.


    Yer şekilleri

    Yer şekilleri sade olan bölgede yükseltisi fazla olmayan ova ve
    platolar geniş yer kaplar.

    Dağlar : Bölgenin kuzey kesiminde Toros dağ sırasının
    güney yamaçları uzanır. Burada asıl Toroslar ile onun önünde
    ikinci bir kıvrımlı dağ kuşağı uzanır. Bölgenin ortasında 1938 m
    yükseltiye sahip sönmüş Karacadağ Volkanı yer alır. Bölgenin
    batısında ise Gaziantep Platosu üzerinde yükselen Kartal Dağları
    önemli yükseklik oluşturur.

    Ovalar : Karadağın batısında Altınbaşak (Harran),
    Ceylanpınar ve Birecik ovaları yer alır. Dicle nehri ve
    kollarının toplandığı Diyarbakır Havzasında fazla geniş olmayan
    ancak çok verimli bir ovaya geçilir.

    Platolar : Karacadağın batısındaki Şanlıurfa, Gaziantep,
    Adıyaman platoları Fırat ve kolları tarafından derin bir şekilde
    yarılmıştır. Karacadağın doğusu ise daha engebeli bir yapı
    gösterir. Bu bölümün güneyinde Mardin-Midyat Eşiği yer alır.



    Akarsular ve Göller

    Akarsular

    Bölgenin iki önemli akarsuyundan biri olan Fırat, kaynağını Doğu
    Anadolu Bölgesinden alır. Bölgede ise Toroslardan gelen Kahta
    ve Karadağdan gelen küçük akarsularla beslenir. Güneydoğu
    Torosların güneye bakan yamaçlarından birçok kol halinde çıkan
    Dicle Nehri ise bölgenin diğer önemli akarsuyudur. Her iki
    akarsu da Basra Körfezine sularını boşaltır.

    Göller

    Bölgede doğal oluşumlu göl yoktur. Ancak Fırat ve Dicle üzerinde
    kurulmuş baraj gölleri bulunmaktadır. Bölgenin ve ülkenin en
    büyük baraj gölü olan Atatürk Barajı bu bölge sınırları
    içindedir.



    İklim

    Denizden uzak olduğu için sıcaklık bakımından karasal iklim
    özellikleri görülür. Kışlar oldukça soğuk olup, en çok yağış bu
    mevsimde düşer. Yaz mevsimi ise enlemin, karasallığın ve
    güneyden esen çöl rüzgarlarının etkisiyle çok sıcak ve kurak
    geçer. Buharlaşma şiddeti çok fazla odluğundan yaz mevsiminin en
    kurak geçtiği bölgedir. Ayrıca batıdaki Gaziantep Yöresinde
    belirgin olarak Akdeniz ikliminin ektileri görülür.



    Doğal Bitki Örtüsü

    Bölgenin doğal bitki örtüsü bozkırdır. İç Anadolu bozkırlarına
    göre çok fakirdir. Bölgede antropojen bozkırlar da geniş yer
    kaplamaktadır. Ormanların en az alan kapladığı bölge olan
    Güneydoğu Anadoluda mevcut ormanların büyük bölümü de tahrip
    edilmiştir. Toros Dağları eteklerinde görülebilen ormanlar ise
    kuraklık nedeniyle çok zayıftır.Dicle Nehri boylarında yer yer
    kavak ve söğüt toplulukları görülür.



    Nüfus ve Yerleşme

    Nüfusu en az olan bölgemizdir.Ancak doğum oranının
    yüksek,yüzölçümünün küçük olması nüfus yoğunluğunun fazla
    olmasına neden olmuştu.Orta Fırat Bölümü ve özellikle Gaziantep
    Yöresi yoğun nüfuslanmıştır.Yağışın azaldığı düzlüklerde nüfus
    azalır.Bölgede ekonomik gelişmenin yavaş olması,terör olayları
    gibi nedenlerden dolayı göç veren bir bölgedir. Ayrıca mevsimlik
    işçi göçleri de olmaktadır.


    Ekonomik Özellikler


    Tarım

    Tarım halkın temel geçim kaynağıdır. Tarım arazisi geniş
    olmasına karşın kuraklık nedeniyle tarımın en önemli sorunu
    sulamadır. Tarım topraklarının çok parçalı, tarım işletmelerinin
    küçük işletmeler şeklinde olması tarımsal verimi düşürmektedir.
    Tarım alanlarının üçte biri nadasa alınmaktadır. G.A.P.
    (Güneydoğu Anadolu Projesi) ile birlikte sulu tarım alanları
    genişlemekte, nadas arazisi azalmakta, tarım ürünü çeşitliliği
    artmaktadır.



    Tarım Ürünleri


    Buğday : Bölgedeki tarım alanlarının yarısından
    fazlasında buğday ekilir. En fazla ekim alanına sahip
    Şanlıurfayı Diyarbakır izler.

    Arpa : Bölgede yetiştirilen diğer önemli tahıl olan arpa, en
    fazla Şanlıurfa, Siirt ve Adıyamanda yetiştirilir.

    Pamuk : Bölgede en fazla ekilen endüstri bitkileri
    arasında yer alan pamuk, halen sulanmakta olan Akçakale ve
    Gaziantepte yetiştirilir.

    Kırmız Mercimek : Kuraklığa dayanıklı bir baklagildir.
    Türkiye üretiminin tamamına yakınını bu bölge sağlar. En çok
    Şanlıurfa ve Gaziantepte yetiştirilir.

    Susam : Az bir alanda ekimi yapılmaktadır. Ancak üretimi
    bölge için önem taşır.

    Çeltik : Siverekte yetiştirilmektedir.

    Antep Fıstığı : Bölgenin karakteristik ürünüdür. Üretimin
    % 90ı bu bölgede gerçekleşir.

    Üzüm : Özellikle Gaziantep çevresinde bağcılık
    gelişmiştir. Üretilen üzüm yaş olarak tüketilmesinin yanı sıra
    pekmez, pestil ya da içki yapımında kullanılır.

    Zeytin : Akdeniz ikliminin etkileri görülen Gaziantep
    yöresinde Kilis ve Islahiye çevresinde yetiştirilir.

    Tütün : Sulama ile birlikte ekim alanları
    genişlemektedir. Üretimde Adıyaman ve Batman önde gelir.

    Sebze : Sulanabilen alanlarda domates, biber, patlıcan
    gibi çeşitli sebzeler yetiştirilmektedir.

    Meyve : Bölgenin karpuz üretiminde ayrı bir yeri vardır.
    Özellikle Diyarbakır çevresinde ağırlığı 20 kgı aşan karpuz
    yetiştirilmektedir.



    Hayvancılık

    Bölgede hayvancılık önemli bir ekonomik faaliyettir. Bölgenin
    doğal özellikleri ve gelenekleri hayvancılığın gelişmesine zemin
    hazırlamıştır. Bitki örtüsünün bozkır olması nedeniyle küçükbaş
    hayvancılık yaygındır. Bölgede en çok koyun yetiştirilir.
    Koyundan sonra en fazla yetiştirilen kıl keçisidir ve Toros
    Dağları eteklerinde otlatılır. Ayrıca Toros Dağlarında
    arıcılık yapılmaktadır.

    Ormancılık

    Kuraklık nedeniyle ormanların en az bulunduğu bölgedir.
    Torosların eteklerinde bulunan ormanlar da çok zayıftır. Bu
    nedenle bölgede ormancılık gelişmemiştir.



    Madenler ve Enerji Kaynakları

    Madenler : Bölge maden bakımından zengin değildir.
    Gaziantep, Islahiye ve Kiliste krom ve bakır yatakları bulunur.
    Kilis-Gölbaşında fosfat çıkartılır. Ayrıca Toros Dağlarında
    krom ve çinko yatakları vardır.

    Enerji Kaynakları : Petrolün çıkarıldığı tek bölgedir.
    Diyarbakır Havzasında Raman, Garzan, Şelmon yatakları ile
    Adıyamanda Yanarsu Havzasında çıkartılır. Türkiyenin petrol
    boru hatları bu bölge topraklarından geçer. Ayrıca Cizrede
    önemli bir enerji kaynağı olan linyit çıkarılır.

    Enerji Üretim Tesisleri : Bölge enerji üretiminde giderek
    önem kazanmaktadır. G.A.P. kapsamında 22 hidroelektrik santral
    kurulması planlanmıştır. Önemli barajları Atatürk, Kralkızı ve
    Deve Geçididir.



    Endüstri

    Başlıca endüstri tesisleri şunlardır

    Besin : Diyarbakır, Şanlıurfa

    İçki : Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır

    Pamuklu Dokuma : Gaziantep, Adıyaman, Diyarbakır

    Battaniye, Kilim, Halı : Siirt, Gaziantep

    Petrol Rafinerisi : Batman



    Ulaşım

    Bölgede önemli dağ sıralarının olmaması ulaşımı
    kolaylaştırmıştır. Ancak Güneydoğu Toroslar, İç ve Doğu Anadolu
    ile olan ulaşıma engel olmaktadır. Irak ve Suriyeye bağlanan
    önemli yollar da bölgeden geçmektedir. Bölgede iki ana demiryolu
    hattı vardır. Bunlardan biri Kurtalan-Diyabakır-Gaziantep
    üzerinden Doğu ve İç Anadolu ile bağlantıyı sağlar. Diğeri
    Adana-Gaziantep üzerinden geçerek Nusaybine ulaşır. Güneydoğu
    Anadoludaki demiryolu hattında çoğunlukla tarımsal ürün ve
    maden taşınır.



    Turizm

    Doğal güzellikleri ve tarihi zenginliğine karşın bölge turizm
    açısından yeterince gelişememiştir. Adıyamandaki Nemrut
    Dağında bulunan Komagene krallığına ait mezarlar ve çeşitli
    anıtlar adeta açık hava müzesi durumundadır. Şanlıurfadaki
    Balıklı Göl halk tarafından kutsal sayılmakta, dinsel turizm
    için potansiyel oluşturmaktadır. Diyarbakırda bulunan Orta
    Çağa ait surlar, kuleler bölgedeki diğer turistik
    zenginliklerdir. Ayrıca Gaziantep Yöresindeki Karkamış ve Roma
    dönemine ait kalıntılar çok fazla turist çekmektedir.



    Bölgenin Ülke Ekonomisindeki Yeri

    Bölgenin Türkiye ekonomisine katkısı çok azdır. Doğu Anadolu
    Bölgesinden sonra geri kalmış ikinci bölgemizdir. Aşağıda bölge
    ekonomisinde önemli yer tutan ürün ve ekonomik faaliyet
    türlerinin listesi verilmiştir.


     

     

    Nerissa-Su - 13.05.2010 - 12:21



Benzer Konular

  1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi İklim Ve Bitki Örtüsü
    Konuyu Açan: Kayıtsız Üye, Forum: Soru - Cevap.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 12.12.2012, 18:40
  2. Karadeniz Bölgesi İklim Ve Bitki Örtüsü
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.01.2011, 03:26
  3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi İklimi Ve Bitki Örtüsü
    Konuyu Açan: Nerissa-Su, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 20.10.2010, 19:23
  4. Ege Bölgesi İklim ve Bitki Örtüsü Hakkinda
    Konuyu Açan: Leyl-i Lal, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 11.05.2010, 19:41
  5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Bitki Örtüsü
    Konuyu Açan: Leyl-i Lal, Forum: Genel Coğrafya.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 13.12.2009, 14:57

copyright

Soru Cevap