Elfçe - Elfçe Sözlük - Elfçe Nasıl Konuşulur - Elfçe Konuşma - Elfçe Öğrenelim - Elfçe Kelimeler
Elfçe-Türkçe sözlük
Ada (ah-dah)
Baba
Adab (ah-dahb)
Yapı
Adan (ah-dahn)
Adam
Adel (ah-dell)
Arka
Aduial (ah-dwee-ahl)
Akşam
Ae (eye)
Eğer
Aear (eye-are)
Deniz
Aelin (eye-lin)
Göl
Aglar (ah-glar)
Şanlı
Aha (Q, ah-hah)
Öfke
Aina (Q, eye-nah)
Kutsal
Alata (Q, all-ah-tah)
Parlaklık
Alda (Q, all-dah)
Ağaç
Alph (ahlf)
Kuğu
Alqua (Q, ahl-quah)
Kuğu
Aman (Q, ah-mahn)
Kutsal
Amar (ah-mar)
Dünya,ev
Amarth (ah-marth)
Kötü yazgı
Ambar (Q, ahm-bar)
Alın yazısı
Amon (ah-mohn)
Tepe
Ampa (Q, ahm-pah)
Çengel
Anca (Q, ahn-kah)
Jaws
Ando (Q, ahn-doh)
Kapı
Anga (ang-ah)
Demir
Anna (Q, ah-nah)
Armağan
Annabon (ahn-nah-bohn)
Fil
Annon (ahn-non)
Kapı
Anor (ah-nore)
Güneş
Anto (Q, ahn-toe)
Ağız
Ar (are)
Kraliyet,şahane
Aran (ah-rahn)
Kral
Aranel (are-uh-nell)
Prenses
Aras (ah-rahs)
Geyik
Arda (Q, are-dah)
Diyar
Áre (Q, ah-ray)
Güneş Işığı
Asca (ahs-kah)
Rushing
Asëa (Q, ah-say-ah)
Yaprak
Ast (ahst)
Toz
Asta (Q, ah-stah)
Ay
Astaldo (Q, ah-stahl-doh)
Kahraman
Athan (ah-thahn)
Ötesi
Avari (Q, ah-var-ee)
Gönülsüz
Band (bahnd)
Ceza evi
Bar (bahr)
İkametgâh
Barad (bahr-ahd)
Kule
Baran (bahr-ahn)
Altın rengi,Esmer
Bein (bane)
Güzel
Beleg (bell-egg)
Güçlü
Ben (behn)
Onsuz(without)
Bereth (bare-ehth)
Kraliçe
Bragol (brah-goal)
Ani
Brethil (breh-theel)
Vurmak
Brith (breeth)
Çakıl
Cabed (kah-bed)
Sıçramak
Cabor (kah-bore)
Kurbağa
Caer (kire)
On
Calma (Q, kahl-mah)
Lamba
Cam (kahm)
El
Canad (kah-nahd)
Dört
Caran (kah-rahn)
Krmızı
Celeb (kehl-ehb)
Gümüş
Cennan (kehn-nahn)
Çömlekçi
Cír (keer)
Gemi
Cirith (keer-ith)
Geçiş
Condir (kohn-dear)
Başkan
Cor (Q, core)
Halka,yuvarlak
Craban (krah-bahn)
Karga
Crann (krahn)
Sağlıklı
Cú (coo)
Yay
Cugu (koo-goo)
Güvercin
Dad (dahd)
Aşağı
Dae (die)
Gölge
Dagnir (dahg-near)
Felaket
Dagor (dah-gore)
Savaş
Del (dell)
Dehşet
Din (deen)
Sessiz
Dîs (dees)
Köprü
Dol (dole)
Tepe,baş
Dor (door)
Vatan
Doron (dore-on)
Meşe
Draug (drowg)
Kurt
Duin (do-in)
Nehir
Dúlin (doo-leen)
Gece rüzgarı
Dûr (dur)
Karanlık
Dun (dune)
Batı
Ech (ehkh)
Mızrak
Edhel (ethel)
Elf
Eithel (ay-thell)
Pınar
Elen (ell-en)
Yıldız
Emerwen (eh-mare-when)
Çobanlık
En (ehn)
-in-ın
Ened (eh-nehd)
Orta
Eneg (ehn-egg)
Altı
-enna (Q, eh-nah)
-e doğru
Enquië (Q, ehn-quee-ay)
hafta
Ereb (air-ehb)
Kimsesiz
Ereg (air-egg)
Püskül
Erin (air-een)
Gün
Ernil (air-nill)
Prens
Eruanna (Q, air-oo-ahn-nah)
Zerafet
Erulissë (Q, air-oo-lees-ay)
Zerafet
Esgal (ess-gahl)
Dayak
Esse (Q, ess-ay)
İsim
Estë (Q, ess-tay)
Dinlenme
Estel (ehst-ell)
Umut
Falas (fah-lass)
Kıyı,sahil
Falf (fahlf)
Köpük
Faroth (far-oth))
Avlamak
Faun (fown)
Bulut
Fëa (Q, fay-ah)
Ruh,can
Feir (fayr)
Doğru
Fenn (fehn)
Eşik
Fin (finn)
Saç
Fír (fear)
Ölmek
Forod (fore-odd)
Kuzey
Fuin (foo-in)
Karanlık
Galad (gah-lahd)
Işık
Galen (gah-len)
Turuncu
Gannel (gahn-nehl)
Harp
Gaur (gowr)
Kurtadam
Gîl (gill)
Yıldız
Glawar (glah-warr)
Güneş ışığı
Glî (glee)
Bal
Glîn (gleen)
Parıltı
Glor (glore)
Altın
Gloss (gloss)
Kar
Gond (gohnd)
Taş
Goth (goth)
Düşman
Grond (grohnd)
Klüp
Gûl (gool)
Büyü,sihir
Gurth (gerth)
Ölüm
Gwaith (gwithe)
İnsanlar
Gweth (gwehth)
Sürü
Hal (hall)
Uzun
Harad (hah-rahd)
Güney
Hareth (har-ehth)
Hanım
Harma (Q, har-mah)
Hazine
Hathel (hah-thell)
Geniş kılıç
Haudh (howth)
Tümsek
Heir (hayr)
Sol
Heledir (hehl-eh-dear)
İskele kuşu
Heleg (hell-ehg)
Buz
Hen (hehn)
Göz
Henneth (hehn-ehth)
Pencere
Heru (Q, hair-oo)
Efendi,Lord
Herven (hair-vehn)
Koca
Herves (hair-vehss)
Karı
Heryn (hair-in)
Hanım,lady
Him (heem)
Cool
Hîni (heen-ee)
Çocuklar
Hir (here)
Efendi,Lord
Hiril (here-il)
Hanım,Lady
Hith (heeth)
Sis
Hoth (hohth)
Kalabalık
Hû (hoo)
Köpek
Hwesta (Q, hweh-stah)
Esinti
Iâ (ee-ah)
Cehennem çukuru
Iaeth (yithe)
Boyun
Iant (ee-ahnt)
Köprü
Iaur (ee-our)
Eski
Idhrin (ith-reen)
Yıl
Im (eem)
Ben
Imlad (im-lahd)
Vadi
Ithil (ith-ill)
Ay(moon)
Káno (Q, kah-no)
Komutan
Kemen (Q, keh-men)
Toprak
Laer (lyre)
Şarkı
Lain (line)
İplik
Lalaith (lah-lithe)
Kahkaha
Lambe (Q, lahm-bay)
Lisan
Lanc (lahnk)
Gırtlak
Lang (lahng)
Pala
Lass (lahs)
Yaprak
Laurë (Q, lou-ray)
Altın
Laurina (Q, lou-ree-nah)
Altın gibi
Le (lay)
Sen
Lebed (leh-bed)
Parmak
Leben (leh-ben)
Beş
Lenn (lehn)
Seyahat
Lhach (lahkh)
Ateş,alev
Lhaw (law)
Uzak
Lhûg (loog)
Ejderha
Lim (leem)
Balık
Lîn (leen)
Senin
Linnod (leen-odd)
Şarkı
Lith (leeth)
Kum
Loa (Q, loh-ah)
Büyüme
Lómë (Q, loh-may)
Gün batımı
Lond (lohnd)
Sığınak
Lor (lore)
Düş,hayal
Lost (lohst)
Boş
Loth (lohth)
Ağaç çiçeği
Luin (loo-in)
Portakal,turuncu
Lyg (lig)
Yılan
Mae (my)
İyi
Maeg (mige [hard G])
Keskin
Maethor (my-thore)
Savaşçı
Malina (mah-leen-ah)
Sarı
Man (Q, mahn)
İyi,saf,temiz
Megil (meh-gill)
Kılıç
Meleth (mehl)
Sevgi
Mellon (mehl-on)
Dost
Menel (meh-nehl)
Cennet,gökyüzü
Mereth (mare-eth)
Şölen
Mesc (mehsk)
Yaş,ıslak
Min (meen)
Bir
Minas (mee-nahs)
Kule
Mîr (meer)
Mücevher
Mith (meeth)
Gri
Moth (moth)
Gün batımı
Mor (more)
Kara,siyah
Nai (Q, nigh)
Belki
Naith (nithe)
Mızrak ucu
Námo (Q, nah-moe)
Bilen,bilirkişi
Nan (nahn)
Vadi
Naneth (nah-nehth)
Ana,anne
Nar (nahr)
Ateş
Nâr (nar)
Sıçan
Narn (narn)
Hikaye
Neder (neh-dare)
Dokuz
Neled (neh-lehd)
Üç
Neleg (neh-lehg)
Diş
Nell (nehll)
Çan
Nem (nehm)
Burun
Nen (nehn)
Su
Neth (nehth)
Genç
Nim (nimm)
Beyaz
Nîn (neen)
Benim,bana
Ninn (nihn)
Narin
Ninniach (neen-ee-akh)
Gökkuşağı
Nogoth (noh-goth)
Cüce
Nor (nore)
Yukarı
Nu (new)
Aşağı
Nuin (new-in)
Altta
Nuquerna (Q, noo-quern-ah)
Ters,zıt
Nwalme (Q, nwahl-may)
Eziyet,büyük acı
Odog (oh-dohg)
Yedi
Ohtar (oh-tar)
Asker
Or (ore)
Gün
Óre (Q, oh-ray)
Kalp
Orna (ore-nah)
Uzun,yüksek
Orne (ore-nay)
Ağaç
Orod (or-ohd)
Dağ
Orodben (ore-odd-behn)
Dağcı
Ost (ohst)
Şehir
Panas (pah-nahs)
Zemin
Parma (Q, par-mah)
Kitap
Paur (powr)
Yumruk
Peich (paykh)
Meyve vb. Suyu
Per (pair)
Yarım
Perian (pair-ee-an)
Hobbit
Pethron (peh-thronn)
Anlatıcı
Quesse (Q, queh-say)
Tüy
Raen (rine)
Eğri
Ram (rahm)
Duvar
Rana (rah-nah)
Avare
Ranc (rahnk)
Kol
Ras (rahs)
Boynuz
Rath (rahth)
Sokak
Raw (rou)
Aslan
Rhun (rune)
Doğu
Riel (Q, ree-ell)
Bakire
Ril (rill)
Işık,parıltı
Rist (rihst)
Satır
Roch (rokh)
At
Rochben (rokh-benn)
Şövalye
Rochir (rokh-ear)
At beyi
Rond (rohnd)
Kubbe
Ros (rohs)
Köpük
Ross (rohss)
Yağmur
Ruin (roo-in)
Kızıl ateş
Ruth (rooth)
Öfke
Salch (sahlkh)
Çim
Sarn (sarn)
Taş
Sein (sayn)
Yeni
Sereg (sare-egg)
Kan
Serindë (Q, sare-een-day)
Broideress
Sigil (see-geel)
Hançer
Silme (Q, seel-may)
Ay ışığı
Sîr (sear)
Dere
Sûl (sool)
Rüzgar
Tad (tahd)
İki
Taer (tire)
Düz,paralel
Tâl (tahl)
Ayak
Talagand (tah-lah-gahnd)
Savaşçı
Talan (tall-ahn)
Düz
Tathar (tah-thar)
Söğüt
Taurë (tow-ray)
Orman
Tavor (tah-vore)
Ağaçkakan
Tehta (Q, teh-tah)
İşaret
Telu (teh-loo)
Kubbe
Téma (Q, tay-mah)
Sıra
Tengwa (Q, tehng-wah)
Harf
Thalion (thahl-ee-on)
Güçlü
Thâm (thahm)
Toplantı salonu
Thavron (thahv-ronn)
Marangoz
Thôl (thole)
Miğfer
Thôn (thohn)
Çam ağacı
Thoron (thore-on)
Kartal
Tinc (tink)
Metal,maden
Tol (toll)
Ada
Toloth (toll-oth)
Sekiz
Torech (tour-ekh)
Hayvan ini
Tri (try)
Sayesinde
Tûg (toog)
Şişman
Tuilinn (too-ee-linn)
Kırlangıç
Tumba (toom-bah)
Derin vadi
Tûr (toor)
Efendi
Tyuru (Q, tee-oo-roo)
Peynir
Ungol (un-goal)
Örümcek
Unque (Q, un-quay)
Oyuk,boş
Úr (Q, oor)
Isı
Van (vahn)
Dürüst
Vanwa (Q, vahn-wah)
Yitik,kayıp
Wen (wehn)
Hanım,bakire
Wilwarin (Q, will-wahr-in)
Kelebek
Wing (wihng)
Serpinti
Yanta (Q, yahn-tah)
Köprü
Yén (yayn)
Yıl
Kullanışlı elfçe Kalıplar
Selamlaşmalar
Mae govannen
My go-VAH-nen
Merhaba
Suilaid
Soo-ih-lied
Selamlar
Elen síla lumenn' omentielvo
Q, ELL-ehn SEE-lah LOO-men oh-men-tee-el-voh [the tee-el is slurred together]
Karşılaştığımızda bir yıldız parlasın.
Gîl síla na lû govaded
Gil SEE-la nah loo go-VAH-dead
Karşılaştığımız zaman bir yıldız parlar.
Im gelir ceni ad lín
Eem geh-leer keh-nee ahd leen
Seni tekrar gördüğüme sevindim.
Le suilon
Lay swee-lonn
Seni selamlıyorum.
Mára aurë
Q, Mah-rah ow-ray
Selam
Sorular
Pedich Edhellen?
PEH-deekh eth-ell-ehn?
Elfçe konuşur musun?
Iston le?
EE-stohn lay?
Seni tanıyor muyum?
Heniach nin?
Hen-ee-akh neen?
Beni anladın mı?
Man eneth lín?
Mahn eh-nehth leen?
Adın nedir?
O man dôr túliel le?
Oh mahn dore tool-ee-ell lay?
Hangi diyardan geliyorsun?
Man carel le?
Mahn kah-rell lay?
Ne yapıyorsun?
Man anírach cerin an le?
Mahn ah-NEAR-ahkh care-een ahn lay?
Senin için ne yapabilirim?
Le no an-uir nîn?
Lay no ahn-oo-ear neen?
Sonsuza kadar benim olacak mısın?
Aníral toled na gar nîn?
Ah-NEAR-ahl tole-ehd nah gahr neen?
Evime gelmek ister misin?
Aníral maded?
Ah-NEAR-ahl mah-dead?
Bir şeyler yemek ister misin?
Aníral sogad?
Ah-NEAR-ahl soe-gahd
Bir şeyler içmek ister misin?
Sen tîr?
Sehn teer?
Bu doğru mu?
Man tolthant i 'waew?
Mahn tole-thahnt ee wye?
Hava nasıl?
Man sad Imladris?
Mahn sahd Eem-lahd-rees?
Ayrıkvadi nerede?
Man ceril?
Mahn kare-eel?
Ne yapıyorsun?
Man lû nostor lîn?
Mahn loo nohs-tore leen?
Doğum günün ne zaman?
Le gwennen?
Lay gwehn-nehn?
Evli misin?
Man sâd telil?
Mahn sahd tehl-eel?
Nerelisin?
Man lû vin achenitham?
Mahn loo veen ah-khehn-ee-thahm?
Seni bir daha ne zaman göreceğim?
Man mathach?
Mahn mah-thakh?
Kendini nasıl hissediyorsun?
Manen orchal le?
Mah-nehn ore-khahl lay?
Boyun ne kadar?
Manen nalyë?
Q, Mah-nehn nahl-yay?
Nasılsın?
Emirler
Tiro!
TEAR-oh!
Bak!
Bado na Ennorath!
BAH-doh nah enn-ore-ahth
Orta Dünya'ya git!
Gwanno ereb nin!
GWAH-no air-ehb neen!
Beni yalnız bırak!
Daro i!
DAR-oh ee!
Kes şunu!
Sedho!
SEH-tho!
Sessiz!
Edro!
ED-ro!
Açıl!
Lasto!
LAHS-toe!
Dinle!
Anno nin ---
Ahn-no neen ---
--- ver
No diriel!
No dear-ee-ell!
Dikaktli ol!
No veren!
No vare-ehn!
Cesur ol!
Drego!
Dreh-go!
Kaç!
Ceno!
Keh-no!
Bak!
Alae!
Ah-lye!
Farket!
Tolo hi!
Toe-loe hee!
Şimdi, gel!
No dhínen!
No thee-nehn!
Sessiz ol!
Bertho!
Bare-tho!
Cesaret et!
Avo 'osto!
Ah-voe ohs-toe!
Korku yok!
Avo acheno
Ah-voe ah-kheh-no
Arkaya bakma!
Hebo estel
Heh-bo ehs-tell
Umutlu ol
Aşağılamalar
Nostach be Orch gaer
NOST-akh bay orkh gire
On tane ork kadar pis kokuyorsun
Garich i dhôl goll o Orch
Gahr-eekh ee thole goal oh orkh
Ork gibi sesin var
Lasto lalaith nîn
Lah-stoh lah-LITHE neen
Kahkahalarımı dinle
Rhachon le!
Rahkh-on lay!
Seni Lanetliyorum!
Dôl lost lîn
Dole lohst leen
Boş kafalı
Nai Ungoliant meditha le
Nie un-GOAL-ee-ahnt meh-DEETH-ah lay
Ungoliant yesin seni
Labo vi Orodruin
Lah-boe vee Ore-oh-DROO-inn
Hüküm Dağı'na düş
Ti tállbe Orch
Tee tahl-bay Orkh
Bir orku öpesi
Tevenyel
Q, Teh-vehn-yell
Senden nefret ediyorum
Nai Valaraukar tye-mátar
Q, nye Vahl-are-ow-kahr too-ay-mah-tahr
Balroglarım seni yiye!
Teşekkürler
Hannon le
HAH-non lay
Teşekkür ederim
Rim hennaid
Reem hen-ide
Çok teşekkürler
Hantale
Q, Hahn-TAH-lay
Teşekkürler
Gen hannon
Gehn hahn-nohn
Teşekkür ederim
Le hannon a tholel
Lay hahn-nohn ah thole-ehll
Geldiğin için sağol
Diğer sözler/ünlemler
Ai!
Eye!
Ah!
Le melon
Lay mell-on
Seni seviyorum
Tancave
Q, tahn-KAH-vay
Evet(Elbette)
Lau
Q, Lou [as in loud]
Hayır
Mae
My
Evet(iyi)
Baw
Bow [rhymes with cow]
Hayır(inkar etme)
Law
Low [as in loud]
Hayır(doğrulama)
Aur Onnad Meren!
Our oh-nahd mare-ehn!
Mutlu yıllar!
Garo arad-o-onnad 'elir!
Gah-roe ah-rahd-oh-on-nahd eh-leer!
Doğum günü kutlu olsun!
--- eneth nîn
--- eh-nehth neen
Benim adım ---
Im ---
Eem ---
Ben ---
Estannen ---
Ehs-tahn-nehn ---
--- 'a seslendim
Nin estar ---
Neen ehs-tahr ---
--- beni çağırdılar
Findesselya vanya
Q, feen-dess-ell-yah vahn-yah
Saçların çok hoş.
Tiro na i ninniach vanui
Tear-oh nah ee neen-nee-ahkh vah-noo-ee.
Look at the beautiful rainbow
I Anor hílol
Ee Ah-nore hee-lole
Güneş parlıyor
Hû nîn mant han
Hoo neen mahnt hahn
Köpeğim yedi
Aníron gwanna
Ah-NEAR-on gwahn-nah
Senden ayrılmak istiyorum
Ae anírach
Eye ah-NEAR-ahkh
Eğer istiyorsan
Rhaich!
Rike!
Lanetler!
Im ruthui!
Eem roo-thoo-ee!
Sinirliyim!
Edro gûr lín
Eh-droe goor leen
Yüreğini aç
Melin ceni hin lîn síla i 'eladhach
Meh-leen keh-nee heen leen see-lah ee eh-lahth-ahkh
Güldüğün zamanki gözlerinin parıltısına aşığım.
Im gelir an le
Eem geh-leer ahn lay
Senin için mutluyum
Hebin anim
Heh-bean ahn-eem
Onu kendime saklayacağım
Glassen
Glahs-sehn
Keyfim
Im harnannen!
Eem hahr-nahn-nehn!
Yaralıyım
Gurth 'ni yrch!
Goorth nee oorkh!
Orklara ölüm!
Telin o Imladris
Teh-leen oh Eem-lahd-rees
Ayrıkvadi'den geliyorum
Nostor nî ned ---
Nohs-tore nee nehd ---
Doğumgünüm ---
Gwedhithon na ---
Gweh-thee-thohn nah ---
--- ile nişanlıyım
Im gwennen na ---
Eem gweh-nehn nah ---
--- ile evliyim
Aiya!
Q, Eye-ah!
Selam olsun
Im maer
Eem myre.
İyiyim
Aníron gladhad
Ah-NEAR-on glah-thahd
Gülmek istiyorum
Im gruitheb na ---
Eem grwee-thehb nah ---
--- 'a sinirliyim
Im lhaew
Eem lye
Hastayım
No ce ammaer ab lû thent
No kay ahm-myre ahb loo thehnt
Yakında iyi olacaksın
Im gosta
Eem gohs-tah
Korkuyorum
Hain ú-'rogon
Hyne oo-roe-gohn
Onlardan korkmuyorum
Linnon am meleth vîn
Leen-non ahm meh-lehth veen
Aşkımıza şarkı söylüyorum
Sa farn palan
Sah fahrn pah-lahn
Çok yeterli
Pelin pedi i lam edhellen
Peh-leen peh-dee ee lahm eh-thehl-lehn
Elf dilinde konuşabilirim
Idhrin-eden 'elir
Ee-threen-ehd-ehn ehl-eer
Mutlu yıllar
Goheno nin
Go-hay-no neen
Unut beni
Ni quorya
Q, Nee quore-yah
Boğuluyorum
Ayrılışlar
Namárië
Nah-MAR-ee-ay
Elveda
Navaer
Nah-VIRE
Elveda
Belain na le
Beh-LINE nah lay
Valalar seninle olsun
Calo anor na ven
KAH-loh AH-nore nah vehn
Yolunun üstüne güneş parlasın
Garo arad vaer
GAH-roh ARE-ahd vire
İyi günler
Nai haryuvalyë melwa rë
Q, Nye hahr-YOO-vah-lee-ay MELL-wah ray
Güzel bir gün geçir
Noro go hûl, bado go Eru
Nore-oh go hool, BAH-doe go air-OO
Rüzgarla koş,tanrıya git
Ná Elbereth veria le, ná elenath dín síla erin rád o chuil lín.
Nah Ell-bare-ehth vare-ee-ah lay, nah ELL-ehn-ahth deen see-lah air-een rahd oh hweel leen.
Elbereth seni korusun, yıldızlar hayatını aydınlatsın
I Melain berio le
Ee meh-LINE bare-ee-oh lay
Valalar seni korusun
Cuio vae!
Kwee-oh vye!
Hoşça kal!
No galu govad gen
No gah-loo go-vahd gehn
Dualarım seninle
Quenya Diline Giriş
Ai!
Her Tolkien meraklısı Elfçe’yi, öğrenmek ister. Öğrenmesi en kolay mı bilmem ama elimizde en çok materyal olan elf dili Quenya’dır. Burada Quenya’yı size Yüzüklerin Efendisi kitabında kullanılan aksana göre yani üçüncü çağ aksanı ile öğretmek için derslere başladık…
Hepinizin bildiği gibi Quenya gerçek bir dil değildir. Yazılmış bir dildir. Dolayısıyla bu dil konuşmaktan çok yazışmanıza yarayacak. Neden mi? Çünkü çevrenizde bu dili konuşan pek az ve belki de hiç kimse yok, ama internette bunun için, pek çok sitede özel forumlar var.
Quenya öğrenmesi kolay bir dil mi?
Hayır, kesinlikle değil. Gerek konuşma gerek kelime gerek cümle yapısı gerekse pratik yapma konusundaki olanaksızlıklardan dolayı belki de öğrenmesi en zor dillerden biri. Ama bu sizi yıldırmasın.
Peki Quenya neye benziyor?
Türkçe’ye… Tabii tam olarak değil ama bir takım benzerlikler var. Aslında Fince’ye daha çok benziyor.
Örneğin Quenya’da ekler sözcüğü sonuna ekleniyor.
Ör: Anar caluva tielyanna
Burada “Güneş yolunuzun üzerinde parlasın” deniyor. Tielyanna “yolunuzun üzeri” demek. Gördüğünüz gibi –lya “nuzun” –nna ise “üzeri” anlmlarını taşıyor.
Alfabe
Quenya alfabesi şu şekilde yazılabilir:
c (= k), d, f, g (türkçe c), gw, h, hy, hw, l, ly, m, n, nw, ny, p, qu, r, ry, s, t, ty, v, y ve w
Quenya’nın sesli harfleri a, e, i, o, u dır.; uzun sesler ‘ ise işaretlenir ör:: á, é. Kimi ünlüler kapalı kimileri ise açıktır. Bundan kastım; aaaaa deyin ve oooooooo deyin. Ağzınızın aldığı durumları karşılaştırın. "a" en açık seslidir ve Türkçe'deki gibi okunur. "u" ise en kapalı seslidir ve o da Türkçe'deki gibi okunur.
Harfler genel olarak , İtalyanca’daki şekilleri ile okunmalıdır ve sesli harfler çoğunlukla Türkçe'deki okunuşlarına benzerler; uzun sesler á ve é belirgin biçimde normal a, e seslerine, kısalarından daha yakındır. Bazı sesler üzerlerinde çift nokta ile yazılır(ë, ä etc.), ama bu onların okunuşlarını etkilemez. Bu tür harflerin okunuşları tıpkı İngilizce’deki gibidir. “ai, au, eu, oi, ui, ve iu” gibi iki ünlüler vardır. Ünsüzlerden c mutlaka k; l ise bildiğimiz L olarak okunmalıdır; r titrek okunur; s okunmaz; y sessiz kullanılır(İngilizce’deki you gibi). İdeal olarak, t, p, c sessizleri güçsüz okunur. Süreksiz sessizler -y (ty, ny gibi.) ile biter; sürekli sessizler ise genellikle -w (ör: nw, ama cw yerine qu[Q] okunur). H,
(Almancada ki ich-Laut gibi) t’den önceki ses gibi okunur, tabii eğer ht kombinasyonunda e ya da i harflerinden biri gelmemişse, h Almanca’daki ich-Laut gibi okunur. Öbür türlü, h İngilizce’deki gibi okunur. h; ne kadar hy ve hw ile simgelense de sırasıyla ich-Laut ve sessiz wh (Amerikan İngilizcesindeki gibi bir wh), ile okunurlar. hl ve hr kombinasyonlarında orijinal olarak sessiz olarak tanımlanır l ve r, ama üçüncü çağda bu iki ses normal l ve r olarak okunmaya başlanmıştır. Kimi uzun sözcüklerde, vurgu ikinci heceden sondaki uzun heceye düşer. Eğer sonuncu hece kısaysa, vurgu üçüncü heceye düşer (sözcük iki hecen uzun değilse, ilk hece uzun da olsa kısa da olsa vurguyu alır).
Qu yalnızca Q anlamı taşır, yukarıda da bahsettiğim gibi cw da aynı şekilde q anlamı taşır.
Kimi "a"lar tam okunurken kimi "a"lar yok sayılır. Örneğin Quenya kelimesinde "a" okunurken "anna" kelimesinde (anlamı hediye) tıpkı İngilizce'deki Anna isminin okunması gibi okunur. (ann)
Notlar:
Ünlü harfler:
"i" harfi de tıpkı Türkçe'deki gibi kullanılan bir harfdir. ô harfi TR o, ú harfi TR ü gibi okunur.
"ai" harfi "ey" gibi değil de "ay" gibi kullanılır. (İngilizce kaynaklardan örnek: "fail" gibi değil "aisle" gibi)
"au" harfi bir yerimiz acıdığında verdiğimiz tepki sesi "ov" olarak okunur.
"eu" Türkçe'deki e harfi gibi okunur.
"iu" harfi "yu" gibi okunabilir.
Ünsüz harfler:
C her zaman k'dir
hw, hy, hl, hr harflerinde h okunmaz ve ikinci harf İngilizcedeki hali ile okunur. hl ve hr nefes sesi, ıslık gibi çıkarlar.
hw İngilizcedeki wh gibidir.
h bunlarınn dışında kullanıldığı zaman Türkçe'dekinden daha sert bir sestir. "Hey" kelimesindeki gibi. (İngilizce örnek: Breath)
"l" Türkçedeki "gel, al" deki l gibi kullanılır.
"n" Türkçedekinden biraz daha kalın İngilizcedeki n gibi kullanılır.
"r" ise Türkçedeki esrar kelimesine yakın bir okunuştadır.
"s", z gibi okunmaz. Daha çok nefes verme sesi gibi okunmayan bir sestir.
v ve w arasındaki fark şudur: v daha açık ve w daha kapalı bir sestir.
y harfi ise "yavru" kelimesindeki y gibi okunur.(İngilizce örnek: "yes")
Çift nokta kullanımı:
Yukarıda belirrtiğim gibi çift noktanın okunuşa hiçbir etkisi olmaz, lakin yazıda kullanılmaktadır. Tolkien bunu bir çok yerde kullanmıştır. ä, ö, ë. Aslında bunlar tam olarak gerekli değildirler. Yalnızca İngilizce okumadan ayrı oldukları belirtmek için kullanımışlardır. Bunları kullanma kuralları vardır ama ben gerekli görmediğimden onları burada yazmayacağım…
Ne kadar hızlı konuşmalıyız?
Konuşma hızına gelince, eğer Quenya konuşursanız çok hızlı konuşmalısınız. Daha önce belirttiğim gibi İtalyanca ile benzerlikleri var dilin, ayrıca Tolkien İtalyanca dilini severmiş. Dolayısıyla Quenya hızlı bir dil ve bu dili hızlı ve doğru konuşmak bu dili iyi konuşmak anlamına geliyor.
KELİME BİLGİSİ
Bu kadar kuramsal bilgiden sonra hoşunuza gideceğini düşündüğüm genel kalıplar:
Selam!: Ai!
Benim adım...: .... nîn ess veya essen .....
kim? ne? : man?
senin adın .....: .... cin ess veya esseg ...
sin : bu
tan: şu
ent: oradaki
im veya ni :ben
em: biz
eg: sen
ech: siz (çoğul anlamda)
edh veya el: siz (saygı)
e: o (insanlar için [ve elfler tabii])
San: o ( cansız varlıklar ve hayvanlar)
sain: onlar
nin : bana
men : bize
cen: sana
chen:size (çoğul)
den veya len :size (saygı)
sen : ona
ten: onlara
nin: benim
cin:senin
din:sizin
tinnun
min: bizim
chin: sizin
lin: sizin
tin: onların
SIFATLAR
Tüm dillerde kelimeler, konuşmanın parçası olan sözcük çeşitlerine bölünebilir. Tolkien elfçeyi bir avrupa dilinin tarzında ve biçiminde hazırlamıştır. (Mektuplar:175), yani sözcük çeşitleri çok farklı şeyler değildir -bir ilköğretim çocuğunun dahi bileceği birşeydir.. Daha önce isimleri incelemiştik, onlar nesneleri isimlendiriyordu. Şimdiyse sıfatlara geçeceğiz.
Sıfat nedir?
Dünyada her varlığın bir ismi vardır. İsimler varlıkları tanımamıza, birbirinden ayırmamıza yarar. Ancak sadece isimlerle maksadımızı anlatamayız. Çünkü birbirine benzeyen, aynı türden olan varlıklar bile nitelikleri ile ayrılırlar. Mesela yanyana duran iki elma birbirinden farklı olabilir. Bu yüzden, büyük, küçük, mavi, sarı, ince, uzun, geniş, dar, harika, muhteşem gibi sıfatları kullanırız. Yani sıfatlar varlıkları nitelememizde bize yardımcı olur.
Bir sıfatı iki şekilde kullanabiliriz.
1- Sıfatı kelimenin başına koyarak bir tamlama oluştururuz. Örneğin "uzun adam" gibi ve bunu cümle içinde kullanırken "Uzun adam yürüyordu" şeklinde kullanırız.
2- Ama yalnızca adamın boyunu vurgulamak istiyorsak, "Adam uzundur" diyebiliriz. Burada sıfat yüklem olarak kullanılır.Fakat burada "uzun adam"da olduğu gibi yalnızca adı ve sıfatı değil, "-dır" ekini (veya herhangi bir zaman ekini) de kullandık. Örneğin, Altın güzeldir, ben zekiyim veya taşlar serttir gibi. Altını, beni ve taşı betimledik. Onlar özne.
Şimdi Quenya'ya dönelim. Quenyada sıfatlar -a veya -ë ile biter. Ninquë "beyaz", morë "siyah", carnë "kırmızı", varnë "kahverengi" vs. gibi renklerde de görülüyor. Fakat bu kuralın dışında kalanlar da vardır. Onlar "-in" ile biter. ör: firin "ölü", hwarin "eğri", melin "sevgili (hitap sözcüğü olarak)" or latin "açık alan".Bunların aslının -a ile bittiği görülür. Örneğin latin kimi zaman latina olmuştur. Fakat -a bazen kendi başına da çıkabilir lára "düz" Ör: helwa "mavi", harna "yaralı", melda "tatlım", melima "sevimli", vanya "güzel".
Kullanım
Quenya'da ilk kullanım üstte de görüldüğü gibi tamlama halidir. Örneğin fána cirya "beyaz gemi". Fakat bazı istisnalar olabilir. Elendil Voronda "Sadık Elendil" (Aslında bu Elendil Vorondo olacak, bunu daha sonraki derslerde göreceğiz) olarak yazılır. İngilizce bilenler bunun "Elendil the faithfull" olduğunu bilir. Bunun nedeni herkesçe bilinen bir adın kullanılıyor olmasıdır. Fakat bu "Voronda Elendil" olarak da kullanılırsa yanlış olmaz. Ama aynı anlamı vermediği de kesindir.(Elendil i Voronda olmaz)
İkinci kullanımda ise, yüklem olarak kullanmak için, ná veya när kullanılır. Birkaç örnek var aşağıda:
I parma ná carnë. "Kitap kırmızıdır."
Ulundo ná úmëa. "Canavar kötüdür."
I neri nar hallë. "Adam uzundur."
Sıfatların çoğulu
-alı sıfatlar çoğulda -ë (eskidense -ai); -ëali sıfatlar çoğulda -ië (veya -ëe), -ëli sıfatlar çoğulda -i; -inli sıfatlar çoğulda -i olarak kullanılır. Sıfatlarla birlikte sayı kullanamayız. Örneğin Üç kırmızı domates diyemeyiz. Bu yüzden sıfat çoğulu da içerir. laurëa "altın" çoğulda laurië olur, laurië lantar lassi "altın yapraklar dökülüyor."
Sıfatları kullanırken bildiğiniz gibi onlara bazı ekler ekleyerek istediğimiz anlamı verebilriz. Buna aşırılık durumu denir. Örneğin uzun boylular arasında bir kişi en uzun boyludur. İlginçtir ki bizdeki "en" Quenya'da karşımıza an olarak çıkar. Kelimelerin başına eklenir: calima "parlak"; ancalima "en parlak".
Birkaç örnek:
an + alta "büyük" = analta "en büyük"
an + calima "parlak" = ancalima "en parlak"
an + norna "erkekçe" = annorna "en erkekçe"
an + quanta "dolu" = anquanta "en dolu"
an + vanya "güzel" = anvanya "en güzel"
an + wenya "yeşil" = anwenya "en yeşil"
an + yára "yaşlı" = anyára "en yaşlı"
Fakat bazen an değil, "n" yerine sıfatın ilk harfi gelir. Örneğin an- + lauca (ılık) allauca şekline geçer ve en ılık anlamına gelir.
an + lauca "ılık" = allauca "en ılık"
an + ringa "soğuk" = arringa "en soğuk"
an + sarda "zor" = assarda "en zor"
an + moina "değerli" = ammoina "en değerli"
KELİME BİLGİSİ
neldë "üç"
ná "-dir" (nar "-dirler")
vanya "güzel"
alta "büyük"
calima "parlak"
taura "kuvvetli"
saila "bilge"
úmëa "kötü" (=kişilik, ing.: evil)
carnë "kırmızı"
ninquë "beyaz"
morë "siyah" (Sindarin'de Mordor = Kara Diyar)
firin "ölü"
Sözlük Quenya-Türkçe
á (variant a), Emir vermek amacı ile fiilin başına konur (ör: á carë! "yap!")
¤ airita-, eylem "kutsamak" (geçmiş zamanda airitánë)
¤ aiwë, isim "kuş"
¤ alassë, isim "zevk"
¤ alda, isim "ağaç"
¤ alta, sıfat "büyük" (= fiziksel açıdan)
¤ alya, sıfat "zengin"
¤ Ambar, isim "Dünya"
¤ ambo, isim "mağara"
¤ an, "İngilizcedeki for, için"
¤ an-, aşırılık öneki
¤ Anar, isim "Güneş"
¤ ando, isim "geçit, kapı"
¤ ango (angu-), isim "yılan"
¤ anna, isim "hediye"
¤ anta- eylem "vermek", geçmiş zamanda ánë (veya antanë)
¤ anto, isim "ağız"
¤ anwa, sıfat "gerçek, doğru"
¤ apa, edat "sonra"
¤ ar, bağlaç "ve"
¤ aran, isim "kral"
¤ arwa, sıfat "sahip olmak",isim takip eder
¤ Atan, isim "İnsan"
¤ atta, sayı "iki"; attëa, sayı "ikinci" (eski halleri tatya, atya)
¤ aurë, isim "gündüz" (24 saatlik sure değil, aydınlık zaman)
¤ auta- "ayrılmak", geçmiş zamanda oantë ve geçmiş zamanda oantië fiziksel olarak bir yerden ayrılıp başka bir yere gitmek, ama geçmiş zamanda vánë ve geçmiş zamanda avánier kaybolmak veya ölmek.
¤ áva "yapma!", emir öneki á + ile olumsuzluk eki –va birleşimi; áva başka bir fiil eklenerek kullanılır.
¤ cainen, sayı "on"
¤ caita-, eylem "uzanmak"
¤ cala, isim "ışık"
¤ calima, sıfat "parlak"
¤ canta, sayı "dört"; cantëa, sayı "dördüncü"
¤ cap-, eylem "zıplamak"
¤ car-, eylem "yapmak"
¤ carnë, sıfat "kırmızı" (ayrıca car- eyleminin geçmiş zamanı)
¤ cen- eylem "görmek"
¤ cenda-, eylem "okumak"
¤ cilya, isim "geçit"
¤ cirya, isim "gemi"
¤ coa, isim "ev"
¤ Dolen:Gizlemek
¤ ëa, eylem "olmak" = "var olmak", geçmiş zamanda ëane veya engë, gelecek zamanda belki euva
¤ ehtë (ehti-), isim "ruh, hayalet"
¤ Elda, isim "Elf"
¤ elen, isim "yıldız"
¤ elmë, saygı anlamında "biz"
¤ elyë, saygı anlamında "siz"
¤ emmë, çoğul"biz"
¤ engwë, isim "şey"
¤ enquë, sayı "altı"; enquëa, sayı "altıncı"
¤ enta, işaret "oradaki"
¤ estelio :güvenmek
¤ envinyata-, eylem "yenilemek"
¤ equë, eylem "söylemek, söyledi" (zaman problemi olmayan eylem)
¤ et, edat "ordaki"
¤ euva,bkz. ëa
¤ farya-, eylem "yetmek", geçmiş zamanda farnë
¤ fir-, eylem "ölmek"
¤ firin, sıfat "ölü" (aynı zamanda firin "öldüm", fir- eyleminin q.tekil şahısı)
¤ Formen, isim "kuzey"
¤ forya, sıfat "sağ"
¤ haira, sıfat "uzak"
¤ halla, sıfat "uzun"
¤ han:buna
¤ harma, isim "define"
¤ harna-, eylem "yaralamak"
¤ harya-, eylem "sahip olmak"
¤ hen (hend-), isim "göz"
¤ hir-, eylem "bulmak"
¤ hlar-, eylem "duymak"
¤ hosta-, eylem "toplamak, bir araya getirmek"
¤ hrávë, isim "et"
¤ hrívë, isim "kış"
¤ hroa, isim "vücut"
¤ Hyarmen, isim güney"
¤ hyarya, sıfat "sol"
¤ i, 1) artikle "the"; 2) relative proisim "who, which"
¤ ilya, isim/sıfat "her, tüm".Tekil bir isimden sonta, ilya "her", ör: ilya Elda "her Elf", ama ilya tek başına "tüm".Çoğul isimden önce, ilya "tüm"; bir sıfat oldu, ilyë haline geçer, ör: ilyë tier "tüm patikalar" (Namárië)
¤ imbë, edat "arasında"
¤ inyë, "ben"
¤ írë, bağlaç "zaman" (saat anlamında değil. “Araba geldiği zaman” gibi.)
¤ Isil, isim "Ay"
¤ ista-, eylem "bilmek",kuraldışı geçmiş zamanda sintë.
¤ lá, 1) negative "değil", 2) edat "ötedeki"
¤ laita-, eylem "kutsamak"
¤ lala-, eylem "gülmek"
¤ laman (lamn-), isim "hayvan" (basitçe laman-)
¤ lambë "dil" (= türkçe, ingilizce gibi; vücudun parçası olan"dil" lamba)
¤ lanta-, eylem "düşmek"
¤ le, "siz" (çoğul veya saygılı tekil),
¤ lelya-, eylem "gitmek, seyahat etmek",kural dışı geçmiş zamanda lendë, geçmiş [e]lendië
¤ lempë, sayı "beş"; lempëa, "beşinci"
¤ lerta-, eylem "olası olmak, yapabilmek"
¤ lerya-, eylem "serbest bırakmak"
¤ lië, isim "halk"
¤ limpë, isim "şarap"
¤ linda-, eylem "şarkı söylemek, çırımak"
¤ linta, sıfat "süratli" (çoğulu: lintë)
¤ lómë (lómi-), isim "gece"
¤ má, isim "el"
¤ macil, isim "kılıç"
¤ mahta-, isim "dövüşmek"
¤ mallë, isim "yol, sokak"
¤ malta, isim "altın"
¤ man, "kim?"
¤ mana, "ne?"
¤ manen, "nasıl?"
¤ mapa-, eylem "kapmak"
¤ mar-, eylem "yaşamak";bir yerde ikamet etmek
¤ mára, sıfat "iyi" (işe yarar anlamında, kişilik özelliği değil)
¤ mat-, eylem to "yemek"
¤ me, "biz"
¤ mel-, eylem "sevmek" (arkadaşla)
¤ Menel, isim "gökyüzü, cennet"
¤ menta-, eylem "göndermek"
¤ mer-, eylem "dilemek, istemek"
¤ metya-, eylem "bitirmek"
¤ mindon, isim "(yüksek) kule"
¤ minë, sayı "bir"; minya, ordinal "birinci, ilk"
¤ minquë, sayı "onbir"
¤ mir, edat "içindeki"
¤ mól, isim "köle"
¤ morë, sıfat "siyah"
¤ mornië, isim "karanlık"
¤ muilë, isim "sır saklayan"
¤ ná, eylem "-dir" (nar "-dirler"), gelecek zaman nauva “-cek"; ayrıca bkz. né.
¤ namba, isim "çekiç"
¤ nan, bağlaç "ama"
¤ Nauco, isim "Cüce"
¤ nauva, bkz. ná
¤ né "-dı, -di" geçmiş zaman
¤ neldë, sayı "üç"; nelya (neldëa), "üçüncü"
¤ nér (ner-), isim "adam"
¤ nertë, sayı "dokuz"; nertëa, "dokuzuncu"
¤ ni, "ben", tamlama oluşturdupunda “benim” olabilir(ör: dative nin "benim için"). nye "benim"
¤ nilmë, isim "arkadaşlık"
¤ ninquë, sıfat "beyaz"
¤ nís (niss-) "kadın"
¤ noa, isim "fikit"
¤ nómë, isim "yer"
¤ nórë, isim "alan, diyar"
¤ nu, edat "altında"
¤ nulda, sıfat "gizli"
¤ Númen, isim "Batı"
¤ núra, sıfat "derin"
¤ nurta-, eylem "gizlemek"
¤ nye, nesne "benim"
¤ oantë, oantië, geçmiş ve gelecek formları auta, q.v.
¤ ohtar, isim "savaçı"
¤ óla-, impersonal eylem "hayal etmek"
¤ ondo, isim "taş" (material konusu)
¤ or- (ya da ora-), eylem "ezmek"( aynı zamanda birisini birşeye yönlendirmek).
¤ or, edat "yukarıda, civarda"
¤ oron (oront-), isim "dağ"
¤ orta-, eylem "doğmak(güneş için)", ya da kaldırmak
¤ osto, isim "şehir(kale içinde)"
¤ otso, sayı "yedi"; otsëa, "yedinci"
¤ palu-, eylem "genişlemek"
¤ parma, isim "kitap"
¤ pé, isim "dudak", çifti peu
¤ pella, "ilerisi"
¤ pol- "fiziksel olarak uygun olmak"
¤ polda, sıfat "(fiziksel) güçlü"
¤ pusta-, eylem "durmak"
¤ quainëa, ordinal "onuncu"
¤ quen, “birisi”
¤ quet-, eylem "konuşmak, söylemek"
¤ rá (ráv-), isim "aslan"
¤ rac-, eylem "kırmak"
¤ ramba, isim "duvar"
¤ ranco (rancu-), isim "kol"
¤ rassë "boynuz" (dağ zirvesi için de kullanılır)
¤ ?rasta, sayı "yirmi"
¤ rimba, sıfat "sayısız"
¤ rocco, isim "at" (koşu atı)
¤ roita-, eylem "kovalamak"
¤ Rómen, isim Güney"
¤ ruc- eylem "korkmak"
¤ ruhta-, eylem "çok korkutmak"
¤ saila, sıfat "bilge"
¤ sambë, isim "oda"
¤ sangwa, isim "zehir"
¤ sar (sard-), isim "ufak taş"
¤ seldo, isim "erkek çocuk"
¤ seler (sell-), isim "kız kardeş"
¤ sérë, isim "barış"
¤ sil-, eylem "ışımak" (beyaz ve gümüş renkle, genelde güneş için)
¤ sina, "bu"
¤ sinomë, ad-eylem "bu mekanda" basitçe "bura"
¤ sírë, isim "nehir"
¤ suc-, eylem "içmek"
¤ ta, işaret "o" veya "şu",
¤ talan (talam-), isim "zemin"
¤ tana, işaret "şu"
¤ tári, isim "kraliçe"
¤ tasar, isim "söğüt"
¤ tatya, (eski kullanımda) "ikinci"
¤ taura, sıfat "kuvvetli"
¤ te, "onları"
¤ tec-, eylem "yazmak"
¤ telda, sıfat "son"
¤ tenna, edat "…a kadar"
¤ ter, edat "doğru"
¤ tir-, eylem "izlemek, korumak"
¤ tiuca, sıfat "şişman"
¤ tolto, sayı "sekiz"; toltëa, "sekizinci"
¤ toron (torn-), isim "erkek kardeş"
¤ tul-, eylem "gelmek"
¤ tulta-, eylem "celp etmek (çağırmak) ing.summon"
¤ tur-, eylem "kontrol"
¤ tye, nesne "sen”
¤ ú, edat "dışında"
¤ ulya-, eylem "dökmek" (geçmiş zamanda ulyanë,nesnesiz geçmiş zamanda ullë)
¤ um-, negatif eylem "yapmamak" ya da "olmamak", geçmiş zamanda úmë, gelecek zamanda úva
¤ úmëa, sıfat "kötü"(kişilik)
¤ urco (urcu-), isim "öcü" ("Ork" anlamında da kullanılır) ing.bogey
¤ úva, gelecek zamanda negatif eylem (bkz. um-)
¤ vánë, a geçmiş zamandaki auta, q.v.
¤ vanwa “kayıp”
¤ vanya, sıfat "güzel"
¤ varya-, eylem "kormak"
¤ ve, edat "gibi"
¤ vendë, isim "bakire"
¤ veru, çift isim "evli çift, karı-koca"
¤ verya-, eylem "cüret etmek"
¤ ya, relative cümledeki "that, which",
¤ yá, "önceki"
¤ yána, isim "kutsal mekan"
¤ yana, işaret "o"
¤ yondo, isim "oğul"
¤ yulma, isim "kupa, fincan"
No in elenath hîlar nan hâd gîn
No een elehn-nahth hee-lahr nahn hahd geen [hard G]
Bütün yıldızlar yoluna parlasın
Mára mesta
Q, Mah-rah meh-stah
Hoşça kal
