Türkmen Kızı Oyunu

  1. Türkmen Kızı - Türk Halk Oyunu - türkmen kızı sözleri


    Çorum'un kendi yöre oyunlarından olan Türkmen Kızı ya tek kadın tarafından ya da kadın erkek bir çift oyuncuyla icra edilir. Oyunun kendi havasını meydan sazı veya bağlama çalar. Ezginin demelerini (sözlerini) birkaç kişinin bir ağızdan söylemesi adet olmuştur. Oyunun tek özelliği, sözlerin mana ve ifadesine göre figürler göstermekten ibarettir. Bir kız topluluğu tarafından oynandığı nadiren görülür.

    I. Oyuna girilmezden önce saz (meydan sazı) bir başlangıç havası vurmaya koyulur ki bu, oyuncuları ortaya davet yollu bir giriş musikîsidir. Ezgisi, oyunun asıl havasından ayrı olmakla beraber, makam bakımından en uygun düşecek bir seçimde görünür. Oyuncular ayağa kalkarak gezinmeye başlarlar. Kısa süren bu orta seyranından (gezinmesinden) sonra saz asıl Türkmen Kızı havasının henüz sözsüz çalınacak giriş cümlesine geçer (yani burası esas oyun havasının kendi başlangıç kısmıdır). Oyunun bu giriş yerinde yine havanın tartımına uyularak yürüyüş yapılmaya devam edilir: Önce sol ayak ileri atılır, sağ ayak onun tam yanına çekilerek bir duraklama anı olur. Bu hafif tereddüt vakfesinden (duraklamasından) sonra tekrar sol ayak atılır, bu sefer sağ ayak yavaşça onun yanına getirilir ve ihtiyatın (tedbirin) ifadesi olur. Yani, hizadan ve ara verilmeden birer adım ileri atılarak sol ayak bu sefer -başlangıçtaki gibi - sağın yanına süratlice çekilir. Durulmadan tekrar sağ ayak atılır, şimdi sol ayak yine usulca çekilerek aynı hizadan ileri atılır. Böylelikle birinden öbürüne geçmeli teker adımlarla tartım dairesinde yürünmüş olur.


    Notanın sonunda, ayaklar yan yana durularak tekrar baştan başlanır. Buradaki ayak hareketi şekilleriyle herhangi bir oyunun ayak hareketleri, nota kıymetlerinin muhtelif tarzlarıyla yazılabilirler.

    Kız ve erkek çiftinin birlikte oynaması, bu oyunun esas şekli olduğuna göre, giriş ezgisinin devamı boyunca kız oynar, erkek ayakta el şaplatır. Az sonra, sözlü kısım başlar başlamaz da erkek aynen kadın oyuncunun yürüyüş figürünü tekrarlayarak bir daire çizmek suretiyle oyunun demeli (türkülü, sözlü) bölümüne geçilmiş olur. Yürüyüşlerde, iki kolun dirseklerden yanlara doğru hafifçe kırık şekilde uzanık tutulması, figür icaplarından olup bu sırada baş, şehadet ve orta parmaklar burula burula şıklatılır.

    II. İkinci kısma geçildiğinde demelerin (sözlerin) manasına göre oyuncular birer tavır takınarak, ifadeye hareketlerle katılmış olurlar. Meselâ: demelerin bir parçası şöyledir:

    Türkmen kızı inek sağar
    Uzun saçın yere değer
    Sevsin diye boyun eğer

    Leyli de leyli Türkmen kızı
    Sen allar giy, ben kırmızı

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

    Bu deme söylenirken, çömelinmelidir. Kız, çömelik vaziyette bir inekten iki eliyle sütü sağar gibi inek sağış hareketleri yapacaktır. O deme bitinceye kadar bu figür sürer. "Leyli de leyli Türkmen kızı" nakaratına geçilip, burası da hem çömelik vaziyetteki oyuncular hem de çalan tarafından bir ağızdan söylenirken daire çizme figürüne geçilir: Yani, her iki oyuncu çömeliş vaziyetinin sıkletini (ağırlığını) büsbütün sol ayak üstüne bindirerek sağ ayakları düz durumda ileri atıp baş parmak ile topuğun iç kısmını yere değdirirler ve (bir daire pergellercesine) uzanık sağ ayak yardımıyla sol ayağın mihveri çevresinde -oldukları yerde - birer daire çevrimeye başlarlar. Nakaratın bitişine kadar süren bu çevirişler boyunca bir yandan da tartıma göre birlikte el şaplatırlar. Dönüşlerin mevzun (düzgün), sarsıntısız ve rahat yapılması şarttır. Yoruculuğuna rağmen, sıkıntı çekildiği belirtilmeden tekrarlanır. Ustalık buradadır. Neticede, ikinci parçanın (sözlerin) oyununa hazırlanılır. (Demelerden kaç parça söylenecekse oyun her birinin taklidi ve dönücü nakarat figürleriyle o kadar sürmüş olur.)


    Türkmen kızı tezgah dokur
    Vurur kirkit, sıkça dokur
    Hem heybelik, hem torbalık

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!


    Türkmen kızı hamur yoğurur
    Hamuru teknede çevrir
    Hem çevirir, hem evirir

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

    Türkmen kızı yün tarıyor
    Yitirmiş yari arıyor
    Yarimi eller sarıyor

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

    Türkmen kızı süt pişirir
    Sütün kaymağın taşırır
    Görenler aklın şaşırır

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

    Türkmen kızı kalk ayağa
    Altın topları kollara
    Firûze yüzük ellere

    Nakarat:

    Çıkalım dağlar başına
    Sen gül topla, ben nergisi
    Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

     

     

    Nehir - 15.12.2009 - 12:43
  2. Çok teşekkür ederim. Çok yardımcı oldun.Ben 5.sınıfa gidiyorum ve Sosyal Bilgiler'de çıktı.

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:45
  3. Teşekkürler yeniden.....................

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:47
  4. Çok güzel cevap vermişsin bayıldım.

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:48
  5. hemen yazıyorum.

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:48
  6. Bir de başkaları var.

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:49
  7. mesela....

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:49
  8. abla ben şu sözleri sevmiyorum.

     

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:50
  9.  

     

    kiraz33 - 17.11.2011 - 16:50



Benzer Konular

  1. Yavuz Sultan Selim Ve Türkmen Kızı
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Osmanlı Tarihi.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 26.01.2011, 15:06
  2. Türkmen Kızı Oyunu
    Konuyu Açan: Kayıtsız Üye, Forum: Soru - Cevap.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 27.10.2010, 17:37
  3. Türkmen Kızı Türkmen Kızı Türkü Notası
    Konuyu Açan: refik, Forum: Notalar.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 03.12.2009, 00:22
  4. Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 17.10.2007, 20:39
  5. Özlem Taner Türkmen Kızı 2007
    Konuyu Açan: SoN-GüL, Forum: Albüm Kapakları.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 01.06.2007, 22:50

copyright

Soru Cevap