Mirzə Ələkbər Sabir

  1. Mirzə Ələkbər Sabir Həyatı


    Ələkbər Zeynalabdin oğlu Tahirzadə (Sabir) 1862-ci il 30 May-da Şamaxıda anadan olmuşdur. Atası kiçik baqqal dükanı olan dindar bir kişi idi və Ələkbəri gələcəkdə ruhani görmək istəyirdi. Buna görə oğlu səkkiz yaşına çatanda onu mollaxanaya qoymuşdu.

    Mollaxanada şagirdlərin ilk vəzifəsi Quranı oxumaq idi. Ancaq Ələkbər Quranı oxuyub başa vurmadan yazı yazdığı üçün mollası tərəfindən falaqqaya salınıb döyülmüşdü. Onu sıxan yalnız mollaxanadakı dözülməz qanun-qaydalar, maraqsız keçən dərslər idi. Evdə ata və anası səkkiz yaşlı oğullarını oruc tutmağa, namaz qılmağa məcbur edirdilər. Sabirin uşaq vaxtı yazdığı üç misralıq ilk şerində bu acı həqiqət çox təsirli ifadə olunur:

    * Tutdum orucu irəmazanda,
    * Qaldı iki gözüm qazanda,
    * Mollam da döyür yazı yazanda.

    Sabir 12 yaşına qədər mollaxanada oxumuş, sonra məşhur şair Seyid Əzimin açdığı yeni üsullu məktəbə keçmişdi. Bu məktəb onun üçün faydalı olmuş, xüsüsilə biliyinin və şairlik istedadının inkişafına kömək etmişdir. Müəllimi Ələkbərə fars dilindən şerlər tərcümə etdirir, sonra bu tərcümələri oxuyub ona məsləhətlər verir, məktəbli şairin yaradıcılıq həvəsini artırırdı.

    Seyid Əzim öz şagirdinin tərcümələri ilə bərabər, orijinal şerlərini də oxuyub redaktə edirmiş. Lakin bir-iki il sonra atası Ələkbəri təhsildən ayırıb öz dükanında köməkçi işlədir. Ancaq elmə və ədəbiyyata həvəsi sönməyən gənc yenə oxuyub yazmağında davam edir. Dostu Abbas Səhhətin yazdığına göre, Sabir alış-verişdən ziyadə oxuyub-yazmağa həvəs göstərdiyi üçün atası hirslənib tez-tez onu məzəmmət edirmiş: hətta bir dəfə şer dəftərini də cırıbmış.

    Atasının bu hərəkəti gənc Sabirə ağır təsir etsə də, onu mütaliədən və şer yazmaqdan çəkindirə bilmir. Əksinə, bu münasibətlə yazdığı bir qitəsində o, şer dəftərinin atası tərəfindən cırılmasına cavab olaraq şairlikdən əl çəkməyəcəyini, atası onu bir də incidərsə, Şamaxıdan çıxıb gedəcəyini qeyd edir.

    Doğrudan da, Sabir atasının verdiyi əzab-əziyyətdən xilas olmaq üçün 1885-ci idə ziyarət adı ilə səyahətə çıxıb, Orta Asiyaya, oradan da İrana gedir.O, Səbzivar, Nişapur, Səmərqənd, Buxara, Xorasan və başqa şəhərləri gəzir. Bir tərəfdən yerli feodal və ruhani ağaların taladığı bu yerlərin yoxsulluğu və cəhaləti şairə ağır təsir bağışlayırsa, o biri tərəfdən bu şəhərlərdə tərəqqipərvər alim və yazıçılarla görüşüb tanış olur.

    İlk səfərindən qayıdandan sonra 1887-ci ildə o, qohumlarından olan Büllurnisə adlı qızla evlənir. On beş il ərzində onun 8 qızı, bir oğlu dünyaya gəlmişdir. Belə böyük ailə sahibi olmaq Sabirin vəziyyətini olduqca çətinləşdirmişdi. Başqa bir sənəti olmayan şair ailəsini dolandırmaq üçün sabun bişirib satır, ailəsini çox çətinliklə dolandırırdı. Buna baxmayaraq o, yenə dövrünün qabaqcıl ziyalıları ilə əlaqə saxlayır, bədii yaradıcılıqla məşğul olurdu.

    1902-ci ildə baş vermiş dəhşətli zəlzələ şəhəri tar-mar etmişdi.Yanğın nəticəsində şəhərdə yüzlərcə imarət yanıb külə dönmüş, əhalinin çox qismi evsiz-eşiksiz, quru yerdə qalmışdı. Bu zaman Sabirin evi də dağılmışdı. Şair tək başına böyük bir çətinliklə ailəsi üçün müvəqqəti bir daxma düzəltmişdi.

    Xatirələrdə deyilir ki, çox fədakar, qayğıkeş, mehriban ailə başçısı olan Sabir uşaqlarının yalnız maddi ehtiyacını deyil, mənəvi rahatlıq və tərəqqisini də təmin etməyə çalışmışdır. O, arvadını və qızını savadlı görmək istəyir, onlara əlifba öyrədirmiş. Şairin qızı Səriyyə sonralar yazırdı ki, həyatının olduqca ağır, sıxıntılı keçməsinə baxmayaraq, atam xoş üzlü,zarafatçıl, səmimi idi.

    XIX əsrin sonu, XX əsrin ilk illərində ağır ailə qayğısı çəkən Sabir şerdən bir qədər uzaqlaşsa da, tamam ayrılmamışdı. 1901-ci ildə Şamaxıya qayıdan Abbas Səhhətin bu zaman onu mənəvi cəhətdən böyük köməyi dəymişdi. Onlar boş vaxtlarında Şamaxının o zamankı ziyalılarından Ağəli Bəy Nasəh və Məhəmməd Tərrahla kiçik bir ədəbi məclis düzəldib, axşamlar klassik şairlərin və ya özlərinin şerlərini oxuyub təhlil və müzakirə edirdilər.

    XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Sabirin şerləri mətbuat səhifələrində görünür. 1903-cü ildə “Şərqi-Rus” qəzetində onun şeri çap olunur. Bir qədər sonra isə o,”Həyat” qəzetində şer çap etdirir. 1906-cı ildə “Molla Nəsrəddin” jurnalını öz arzularına müvafiq həqiqi bir xalq jurnalı kimi qarşılayıb onun ən sevimli şairi, ən fəal müəlliflərindən biri oldu.

    Bu zamandan C.Məmmədquluzadə ilə Sabir arasında qırılmaz dostluq münasibətləri yarandı. Hər iki sənətkar əməkçi xalqın qanını soran zalım ağalara, yaltaq ruhanilərə, satqın ziyalılara sarsıdıcı zərbələr vururdu. Bütün bunların nəticəsi olaraq Sabir özünə çoxlu dost qazandığı kimi, düşmən də qazanmışdı. Şerlərini gizli imzalarla yazmasına baxmayaraq, istər Şamaxıda və Bakıda, istərsə də Azərbaycanın başqa yerlərində və İranda bir çox irticaçılar şairin əsərlərini pisləyir, onun yazdığını oxuyanları kafir elan edirdilər. Hətta bəzən ruhanilər Sabirin ölümünə fitva verir, varlılar ona hədələyici məktublar göndərir, qoçular küçədə yolunu kəsib ağır sözlər deyirdilər.

    1907-ci ilin əvvəllərində Sabir sabun bişirib satmaqdan əl çəkib, mətbuat və maarif sahəsində çalışmaq, şer yaradıcılığını daha müntəzəm davam etdirmək qərarına gəlir. O, Bakıya gəlib bir müddət “İrşad” qəzetinin redaksiyasında korrektor işleyir və müəllimlik imtiyazı əldə etmə üçün imtahan verməyə hazırlaşır. Bu arada Qori müəllimlər Seminariyasında işləyən müəllim dostlarından bir neçə fərəhli məktub alır. Həmin məktublarda deyirdi ki, yaxın zamanlarda seminariyanın Azərbaycan şöbəsində müəllim yeri boşalacaqdır. Dostları şairə həmin yeri tutmaq üçün təşəbbüs etməyi məsləhət görür və bu işdə ona kömək edəcəklərini bildirir.

    1908-ci il aprelin 11-də Bakı quberniya ruhani idarəsində imtahan verən şair mayın 7-də Tiflisə gedib, Qafqaz şeyxülislamı idarəsindən ana dili və şəriət müəllimi diplomu alır. Lakin Qoridən aldığı bir məktubdan sonra o, seminariyadan ümidini kəsməli olur. Bir müddət şair Şamaxı məktəblərindən birində köməkçi müəllim sifətilə dərs deyir. Müəllim yoldaşları onun dərin bilik və pedaqoji ustalıqla verdiyi dərsləri çox bəyənirlər.

    Həmin ilin sentyabr ayında Sabir çoxdan arzuladığı “Ümid” məktəbini açmağa müvəffəq olur. Bu məktəbdə 60-a qədər şagird oxuyurdu.Yeni üsülda olan başqa məktəblərdəki kimi burada da şagirdlər skamyada oturur, əyani vəsaitlərdən istifadə edir, ekskursiyaya çıxırdılar. Məktəbdə ana dili, fars dili, hesab, coğrafiya və təbiətə dair məlumat verilir, Quran və şəriət dərsləri tədris edilirdi.

    1910-cu ilin əvvəllərində Sabir Bakıya işləməyə gəlir. Əvvəlcə “Zənbur” jurnalının redaksiyasında çalışır. Az sonra Balaxanı məktəbində böyük həvəslə dərs deməyə başlayır. Müəllimliyi ilə bərabər, şair Balaxanı neft mədənlərində işləyən fəhlələrə, yerli inqilabçılara yaxınlaşaraq, onların açdıqları “Nur” kitabxanasının fəal üzvü olur. O ilin yazından Sabir Bakıda çıxan “Günəş” və “Həqiqət” qəzetlərinin redaksiyasında işləyir. “Günəş” qəzeti hər həftənin cümə günü “Palanduz” sərlövhəsi ilə gülüş səhifəsi buraxırdı. Sabir bu səhifədə “Nizədar” və “Çuvalduz” imzaları ilə müntəzəm surətdə ifşaçı əsərlər çap etdirir. Şair eyni zamanda “Molla Nəsrəddin”ə də yazmaqda davam edir.

    Aylarla ehtiyac içində, işsiz, əzab-əziyyətlə dolanan böyük şair 1910-cu ilin axırlarında ciyər xəstəliyinə tutulub, Şamaxıya qayıdır. 1911-ci ilin may ayında o, müalicə üçün Tiflisə gedib, dostu C.Məmmədquluzadənin evində yatır. “Molla Nəsrəddin”in əməkdaşları şairə böyük qayğıkeşlik göstərirlər. Xəstəliyinin getdikcə şiddətləndiyinə baxmayaraq, Sabir yenə şer yazmağa davam edir, yeni-yeni taziyanələr üzərində işləyir, “Molla Nəsrəddin” jurnalının redaksiya işlərinə yaxından kömək edir.

    İyun ayında həkimlər şairə cərrahiyə əməliyyatı aparmağı təklif edirlər. Lakin xəstə buna razı olmur. O, Şamaxıya qayıdır. Axır günlərindən birində şair deyir:

    * İstərəm ölməyi mən, leyk qaçar məndən əcəl,
    * Gör nə bədbəxtəm, əcəldən də gərək naz çəkəm!

    “Molla Nəsrəddin” jurnalı 1911-ci il 14-cü sayında xəstə şairə maddi yardım etməyə çağıran bir elan dərc edir. Bu elandan sonra Rusiyanın və Şərqin bir çox şəhərlərindən onlarla oxucu böyük xalq şairinə məhəbbət və hörmət əlaməti olaraq “Molla Nəsrəddin”in ünvanına ianə göndərirlər.

    Xəstəliyinin çox şiddətləndiyini və ona başqa bir əlac olmayacağını görən şair cərrahiyə əməlliyatına razı olub, iyulun 8-də Bakıya gəlir. Lakin artıq həkimlər cərrahiyənin də heç bir fayda verməyəcəyini söyləyərək, ona tez Şamaxıya qayıtmağı məsləhət görürlər. Jurnalist H.Qasımov xəstə şairlə Bakıda son görüşünü xatırlayaraq yazır: “...Qəzetdə yazarsan, Sabir deyirdi ki, mən vücüdumda olan ətimi xalqımın yolunda çürütdüm. Əgər ömür vəfa etsəydi, sümüklərimi də xalqımın yolunda qoyardım”.

    1911-ci il iyulun 12-də, həyatının və yaradıcılığının ən parlaq bir vaxtında Sabir vəfat edir. Şairin cənazəsi Şamaxıda “Yeddi günbəz qəbiristanı”nda dəfn olunur.

    Sabirin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq vəfatından bir il sonra, 1912-ci ildə arvadı Büllurnisə xanım, dostları Abbas Səhhət və M.Mahmudbəyovun səyi ilə onun şerləri “Hophopnamə” adı ilə çap olundu. Oxucular kitabı hərarətlə qarşıladılar. İki il sonra xalqın ianəsilə “Hophopnamə”nin ikinci, daha mükəmməl nəşri buraxıldı. Sovet hakimiyyəti illərinde Sabir irsinə maraq görülməmiş dərəcədə artdı, “Hophopnamə” böyük tirajla bir neçə dəfə çap olundu.
    Wikisource
    Vikimənbədə Mirzə Ələkbər Sabir
    mövzusuna dair mətn var.


    Mirzə Ələkbər Sabirin Şe'rləri

    * Bir məclisdə 12 kişinin söhbəti
    * Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    * Tərpənmə amandır bala, qəflətdən ayılma
    * Fəhlə səndə, özünü bir insanmı sanırsan
    * Bura say
    * Ürəfa marşı
    * Ölüb əəə!
    * Vəz etdiyin inandı, sən amma inanmadın!

    Mənbələr

    v Hophopnamya 2 b-dya / Tyart. izahlaryn VR ltsyatin mtsyal:. Filol. e.d., prof. Myammyad Myammyadov.-Tyakrar nyashr - B.:. »Shyarq-Qyarb", 2004 - B. Y.-478, B... YY.-383.

    v Sherlyar / AMEA M.Ftszuli adyna Yalyazmalary İnstitutu; Elmi red: Filol. e. d. Azadya Musayeva - B.:. Nurlan, 2004 - 118s..

    v Aslanov S. Mirzya Yalyakbyar Sabir Ýalňyz shairdimi.-B., 2004.-127s.

    v Cyafyar J. Mirzya Yalyakbyar Sabir sherinin qafiyya ltsyati. - B.: Qanun, 2005.-130s.

    v Xyayal S. Mirzya Yalyakbyar Sabirya yeni nyazyar.-B:. Yurnyak, 2002.-90 san.

    v Sadiq F. Yumrtsn bir etsnts: Lyric siir / M.Ya.Sabir schaggynda. Tyakrar nyashr.-B:. Shirvannyashr, 2002.-16c.

    v Aida A. "Hophopnamya" nin 1914 ted il varianty byarpa edilib / / Xalq qyazeti -. 2002.-11 apr -. S.5.

    v Bayramolu A. "Hophopnamya" nin daha tyakmillyashmish akademik nyashri: / M. Ya Sabirin eyni adly kitabynyn latyn qrafikasy ilya nyashri haqqynda / / Xalq qyazeti -. 2005 -. 1 iyun -. S.6.

    v Ismayylzadya M. Mirzya Yalyakbyar Sabirin myaqbyaryasi yenidyan qurulacaq / / Respublika -. 2005.-16 mart -. S.6.

    v Lyavyand A. S. Azyari shairi Yalı Yakbyar Sabir. / / Yadyabiyyat qyazeti -. 2005 -. 2 dek -. S.-4.

    v Şeirlər - B.:. Yazıçı, 1987.-92c.

    v Əsər Seçilmiş. - L.: Sov.pisatel, 1983.-303 s.

    Satira v / Per. Azərbaycan ilə. S. Vasiliev. - Moskva: Pravda, 1969.-31c.

    v Kərimov E.Vnutrenny dünya Sabir: Fəlsəfə. oçerk. - B., 1999.-47s.

    v Mirakhmedov A. Plachushy laugh: Life və İş Sabir / Per.V.Boguslavskogo.-M:. Fiction, 1989.-317s

     

     

    LEVIS-501 - 18.05.2009 - 01:18
  2. [Sabir boyuk satira ustadidir.
    student92

     

     

    student92 - 16.12.2011 - 14:21
  3. Mirzə Ələkbər Sabir haqqında - Mirzə Ələkbər Sabir Həyatı - Şair Mirzə Ələkbər Sabir - Azərbaycan şairi Mirzə Ələkbər Sabir


    Mirzə Ələkbər Sabir – görkəmli Azərbaycan şairi.
    Həyatı

    Ələkbər Zeynalabdin oğlu Tahirzadə (Sabir) 1862-ci il 30 may-da Şamaxıda anadan olmuşdur. Atası kiçik baqqal dükanı olan dindar bir kişi idi və Ələkbəri gələcəkdə ruhani görmək istəyirdi. Buna görə oğlu səkkiz yaşına çatanda onu mollaxanaya qoymuşdu.
    Mollaxanada şagirdlərin ilk vəzifəsi Quranı oxumaq idi. Ancaq Ələkbər Quranı oxuyub başa vurmadan yazı yazdığı üçün mollası tərəfindən falaqqaya salınıb döyülmüşdü. Onu sıxan yalnız mollaxanadakı dözülməz qanun-qaydalar, maraqsız keçən dərslər idi. Evdə ata və anası səkkiz yaşlı oğullarını oruc tutmağa, namaz qılmağa məcbur edirdilər. Sabirin uşaq vaxtı yazdığı üç misralıq ilk şerində bu acı həqiqət çox təsirli ifadə olunur:
    Tutdum orucu irəmazanda,
    Qaldı iki gözüm qazanda,
    Mollam da döyür yazı yazanda.

    Sabir 12 yaşına qədər mollaxanada oxumuş, sonra məşhur şair Seyid Əzimin açdığı yeni üsullu məktəbə keçmişdi. Bu məktəb onun üçün faydalı olmuş, xüsüsilə biliyinin və şairlik istedadının inkişafına kömək etmişdir. Müəllimi Ələkbərə fars dilindən şerlər tərcümə etdirir, sonra bu tərcümələri oxuyub ona məsləhətlər verir, məktəbli şairin yaradıcılıq həvəsini artırırdı.
    Seyid Əzim öz şagirdinin tərcümələri ilə bərabər, orijinal şerlərini də oxuyub redaktə edirmiş. Lakin bir-iki il sonra atası Ələkbəri təhsildən ayırıb öz dükanında köməkçi işlədir. Ancaq elmə və ədəbiyyata həvəsi sönməyən gənc yenə oxuyub yazmağında davam edir. Dostu Abbas Səhhətin yazdığına göre, Sabir alış-verişdən ziyadə oxuyub-yazmağa həvəs göstərdiyi üçün atası hirslənib tez-tez onu məzəmmət edirmiş: hətta bir dəfə şer dəftərini də cırıbmış.
    Atasının bu hərəkəti gənc Sabirə ağır təsir etsə də, onu mütaliədən və şer yazmaqdan çəkindirə bilmir. Əksinə, bu münasibətlə yazdığı bir qitəsində o, şer dəftərinin atası tərəfindən cırılmasına cavab olaraq şairlikdən əl çəkməyəcəyini, atası onu bir də incidərsə, Şamaxıdan çıxıb gedəcəyini qeyd edir.
    Doğrudan da, Sabir atasının verdiyi əzab-əziyyətdən xilas olmaq üçün 1885-ci idə ziyarət adı ilə səyahətə çıxıb, Orta Asiyaya, oradan da İrana gedir.O, Səbzivar, Nişapur, Səmərqənd, Buxara, Xorasan və başqa şəhərləri gəzir. Bir tərəfdən yerli feodal və ruhani ağaların taladığı bu yerlərin yoxsulluğu və cəhaləti şairə ağır təsir bağışlayırsa, o biri tərəfdən bu şəhərlərdə tərəqqipərvər alim və yazıçılarla görüşüb tanış olur.
    İlk səfərindən qayıdandan sonra 1887-ci ildə o, qohumlarından olan Büllurnisə adlı qızla evlənir. On beş il ərzində onun 8 qızı, bir oğlu dünyaya gəlmişdir. Belə böyük ailə sahibi olmaq Sabirin vəziyyətini olduqca çətinləşdirmişdi. Başqa bir sənəti olmayan şair ailəsini dolandırmaq üçün sabun bişirib satır, ailəsini çox çətinliklə dolandırırdı. Buna baxmayaraq o, yenə dövrünün qabaqcıl ziyalıları ilə əlaqə saxlayır, bədii yaradıcılıqla məşğul olurdu.
    1902-ci ildə baş vermiş dəhşətli zəlzələ şəhəri tar-mar etmişdi.Yanğın nəticəsində şəhərdə yüzlərcə imarət yanıb külə dönmüş, əhalinin çox qismi evsiz-eşiksiz, quru yerdə qalmışdı. Bu zaman Sabirin evi də dağılmışdı. Şair tək başına böyük bir çətinliklə ailəsi üçün müvəqqəti bir daxma düzəltmişdi.

    Mirzə Ələkbər Sabirin Bakıdakı həykəli


    Xatirələrdə deyilir ki, çox fədakar, qayğıkeş, mehriban ailə başçısı olan Sabir uşaqlarının yalnız maddi ehtiyacını deyil, mənəvi rahatlıq və tərəqqisini də təmin etməyə çalışmışdır. O, arvadını və qızını savadlı görmək istəyir, onlara əlifba öyrədirmiş. Şairin qızı Səriyyə sonralar yazırdı ki, həyatının olduqca ağır, sıxıntılı keçməsinə baxmayaraq, atam xoş üzlü,zarafatçıl, səmimi idi.
    XIX əsrin sonu, XX əsrin ilk illərində ağır ailə qayğısı çəkən Sabir şerdən bir qədər uzaqlaşsa da, tamam ayrılmamışdı. 1901-ci ildə Şamaxıya qayıdan Abbas Səhhətin bu zaman onu mənəvi cəhətdən böyük köməyi dəymişdi. Onlar boş vaxtlarında Şamaxının o zamankı ziyalılarından Ağəli Bəy Nasəh və Məhəmməd Tərrahla kiçik bir ədəbi məclis düzəldib, axşamlar klassik şairlərin və ya özlərinin şerlərini oxuyub təhlil və müzakirə edirdilər.
    XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Sabirin şerləri mətbuat səhifələrində görünür. 1903-cü ildə "Şərqi-Rus" qəzetində onun şeri çap olunur. Bir qədər sonra isə o,"Həyat" qəzetində şer çap etdirir. 1906-cı ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalını öz arzularına müvafiq həqiqi bir xalq jurnalı kimi qarşılayıb onun ən sevimli şairi, ən fəal müəlliflərindən biri oldu.
    Bu zamandan C.Məmmədquluzadə ilə Sabir arasında qırılmaz dostluq münasibətləri yarandı. Hər iki sənətkar əməkçi xalqın qanını soran zalım ağalara, yaltaq ruhanilərə, satqın ziyalılara sarsıdıcı zərbələr vururdu. Bütün bunların nəticəsi olaraq Sabir özünə çoxlu dost qazandığı kimi, düşmən də qazanmışdı. Şerlərini gizli imzalarla yazmasına baxmayaraq, istər Şamaxıda və Bakıda, istərsə də Azərbaycanın başqa yerlərində və İranda bir çox irticaçılar şairin əsərlərini pisləyir, onun yazdığını oxuyanları kafir elan edirdilər. Hətta bəzən ruhanilər Sabirin ölümünə fitva verir, varlılar ona hədələyici məktublar göndərir, qoçular küçədə yolunu kəsib ağır sözlər deyirdilər.
    1907-ci ilin əvvəllərində Sabir sabun bişirib satmaqdan əl çəkib, mətbuat və maarif sahəsində çalışmaq, şer yaradıcılığını daha müntəzəm davam etdirmək qərarına gəlir. O, Bakıya gəlib bir müddət "İrşad" qəzetinin redaksiyasında korrektor işleyir və müəllimlik imtiyazı əldə etmə üçün imtahan verməyə hazırlaşır. Bu arada Qori müəllimlər Seminariyasında işləyən müəllim dostlarından bir neçə fərəhli məktub alır. Həmin məktublarda deyirdi ki, yaxın zamanlarda seminariyanın Azərbaycan şöbəsində müəllim yeri boşalacaqdır. Dostları şairə həmin yeri tutmaq üçün təşəbbüs etməyi məsləhət görür və bu işdə ona kömək edəcəklərini bildirir.
    1908-ci il aprelin 11-də Bakı quberniya ruhani idarəsində imtahan verən şair mayın 7-də Tiflisə gedib, Qafqaz şeyxülislamı idarəsindən ana dili və şəriət müəllimi diplomu alır. Lakin Qoridən aldığı bir məktubdan sonra o, seminariyadan ümidini kəsməli olur. Bir müddət şair Şamaxı məktəblərindən birində köməkçi müəllim sifətilə dərs deyir. Müəllim yoldaşları onun dərin bilik və pedaqoji ustalıqla verdiyi dərsləri çox bəyənirlər.
    Həmin ilin sentyabr ayında Sabir çoxdan arzuladığı "Ümid" məktəbini açmağa müvəffəq olur. Bu məktəbdə 60-a qədər şagird oxuyurdu.Yeni üsülda olan başqa məktəblərdəki kimi burada da şagirdlər skamyada oturur, əyani vəsaitlərdən istifadə edir, ekskursiyaya çıxırdılar. Məktəbdə ana dili, fars dili, hesab, coğrafiya və təbiətə dair məlumat verilir, Quran və şəriət dərsləri tədris edilirdi.
    1910-cu ilin əvvəllərində Sabir Bakıya işləməyə gəlir. Əvvəlcə "Zənbur" jurnalının redaksiyasında çalışır. Az sonra Balaxanı məktəbində böyük həvəslə dərs deməyə başlayır. Müəllimliyi ilə bərabər, şair Balaxanı neft mədənlərində işləyən fəhlələrə, yerli inqilabçılara yaxınlaşaraq, onların açdıqları "Nur" kitabxanasının fəal üzvü olur. O ilin yazından Sabir Bakıda çıxan "Günəş" və "Həqiqət" qəzetlərinin redaksiyasında işləyir. "Günəş" qəzeti hər həftənin cümə günü "Palanduz" sərlövhəsi ilə gülüş səhifəsi buraxırdı. Sabir bu səhifədə "Nizədar" və "Çuvalduz" imzaları ilə müntəzəm surətdə ifşaçı əsərlər çap etdirir. Şair eyni zamanda "Molla Nəsrəddin"ə də yazmaqda davam edir.
    Aylarla ehtiyac içində, işsiz, əzab-əziyyətlə dolanan böyük şair 1910-cu ilin axırlarında ciyər xəstəliyinə tutulub, Şamaxıya qayıdır. 1911-ci ilin may ayında o, müalicə üçün Tiflisə gedib, dostu C.Məmmədquluzadənin evində yatır. "Molla Nəsrəddin"in əməkdaşları şairə böyük qayğıkeşlik göstərirlər. Xəstəliyinin getdikcə şiddətləndiyinə baxmayaraq, Sabir yenə şer yazmağa davam edir, yeni-yeni taziyanələr üzərində işləyir, "Molla Nəsrəddin" jurnalının redaksiya işlərinə yaxından kömək edir.
    İyun ayında həkimlər şairə cərrahiyə əməliyyatı aparmağı təklif edirlər. Lakin xəstə buna razı olmur. O, Şamaxıya qayıdır. Axır günlərindən birində şair deyir:

    • İstərəm ölməyi mən, leyk qaçar məndən əcəl,
    • Gör nə bədbəxtəm, əcəldən də gərək naz çəkəm!


    Mirzə Ələkbər Sabirin 100 illiyi münasibətilə buraxılmış SSRİ poçt markası (1958).


    "Molla Nəsrəddin" jurnalı 1911-ci il 14-cü sayında xəstə şairə maddi yardım etməyə çağıran bir elan dərc edir. Bu elandan sonra Rusiyanın və Şərqin bir çox şəhərlərindən onlarla oxucu böyük xalq şairinə məhəbbət və hörmət əlaməti olaraq "Molla Nəsrəddin"in ünvanına ianə göndərirlər.
    Xəstəliyinin çox şiddətləndiyini və ona başqa bir əlac olmayacağını görən şair cərrahiyə əməlliyatına razı olub, iyulun 8-də Bakıya gəlir. Lakin artıq həkimlər cərrahiyənin də heç bir fayda verməyəcəyini söyləyərək, ona tez Şamaxıya qayıtmağı məsləhət görürlər. Jurnalist H.Qasımov xəstə şairlə Bakıda son görüşünü xatırlayaraq yazır: "...Qəzetdə yazarsan, Sabir deyirdi ki, mən vücüdumda olan ətimi xalqımın yolunda çürütdüm. Əgər ömür vəfa etsəydi, sümüklərimi də xalqımın yolunda qoyardım".
    1911-ci il iyulun 12-də, həyatının və yaradıcılığının ən parlaq bir vaxtında Sabir vəfat edir. Şairin cənazəsi Şamaxıda "Yeddi günbəz qəbiristanı"nda dəfn olunur.
    Sabirin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq vəfatından bir il sonra, 1912-ci ildə arvadı Büllurnisə xanım, dostları Abbas Səhhət və M.Mahmudbəyovun səyi ilə onun şerləri "Hophopnamə" adı ilə çap olundu. Oxucular kitabı hərarətlə qarşıladılar. İki il sonra xalqın ianəsilə "Hophopnamə"nin ikinci, daha mükəmməl nəşri buraxıldı. Sovet hakimiyyəti illərinde Sabir irsinə maraq görülməmiş dərəcədə artdı, "Hophopnamə" böyük tirajla bir neçə dəfə çap olundu.
    [/B]

     

     

    ZELAL - 30.05.2012 - 10:59
  4. Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?-Mirzə Ələkbər Sabir Şeirləri

    Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
    Qoy mən tox olum, özgələr ilə nədi karim,
    Dünyəvü cahan ac olur olsun, nə işim var?!

    Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
    Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
    Tək- tək ayılan varsa da, həq dadıma çatsın,
    Mən salim olum, cümlə cahan batsa da batsın;

    Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!

    Salma yadıma söhbəti- tarixi – cəhani,
    Əyyami- sələfdən demə söz bir də, filani,
    Hal isə gətir meyl eləyim dolmanı, nani,
    Müstəqbəli görmək nə gərək , ömrdü fani;

    Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!

    Övladi- vıtın qoy hələ avarə dolansın,
    Çirkabi- səfalətlə əli, başı bulansın,
    Dul övrət isə sailə olsun, oda yansın,
    Ancaq mənim avazeyi- şənim ucalansın;

    Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!

    Hər millət edir səfheyi – dünyadə tərəqqi,
    Eylər hərə bir mənzili- məvadə tərəqqi,
    Yorğan – döşəyimdə düşə gər yadə tərəqqi,
    Biz də edərok aləmi- röyadə tərəqqi;

    Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
    Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!






    Təşəkkürlər paylaşmlarınız üçün

     

     

    Ceylan - 30.05.2012 - 12:14
  5. Mirzə Ələkbər Sabir seçilmiş əsərləri















    Arzu

    Nə dərs olaydı, nə məktəb, nə elmü sənət olaydı!
    Nə dərsə, məktəbə, elmə, filanə hacət olaydı!

    Nə səndəli, nə qarandaş, nə lövhü miz, nə təbaşir,
    Nə dəftərə, qələmə, kağıza bu rəğbət olaydı!

    Nə mədrəsə, nə müəllim, nə bu üsuli-cədidə,
    Və nə uşaqlarımızda bu qabiliyyət olaydı!

    Nə əhlimizdə ayıqlıq əlaməti görünəydi,
    Nə bir para oxumuşlarda bu zəkavət olaydı!

    Nə hüsn olaydı cavanlarda əmr-millətə qarşı,
    Nə bu cavanlar olaydı və nə bu millət olaydı!

    Düşəydi daş о günə kim, qəzet-məzet sözü çıxdı,
    Qəzet işin törədən nabəkarə lənət olaydı!

    Nə gündə, həftədə, ayda çıxan qəzet və nə jurnal,
    Nə mətbəə, nə mühərrir və nə təbaət olaydı!

    Nə Şərq olaydı, nə Əqsayi-şərq, həm nə Japonya,
    Nə onların hünəri xəlqə dərsi-ibrət olaydı!

    Nə "Nəfxi Sur Cəhangir", nə "Məlik-Mütəkəllim",
    Nə bəzi kişvəri-İranda bu ləcacət olaydı!

    Nə Türkyədə bu qanun-əsasi nəşr olunaydı,
    Nə biədəb yeni türklərdə bunca cürət olaydı!

    Nə xortlayaydı bu şəkl ilə "Molla Nəsrəddin", ey kaş!
    Nə kalba Səbzalılarda bu xovfü vəhşət olaydı!

    О köhnələrdən əcəb kim, utanmayıb da deyirlər:
    Gərək bu əsrə görə boylə, boylə adət olaydı!

    Bu bişüurların ağlına, kəmalına bax bir!
    Qadam kəmalınıza! Barı sizdə qeyrət olaydı!




     

     

    Sarsın - 31.05.2012 - 08:59
  6. Ademi Adem Eyleyen Paradır








    Adəmi adəm eyləyən paradır,
    Parasız adəmin üzü qaradır,

    Qoy nə əslin, nəcabətin olsun,
    Nə nəcibanə halətin olsun,

    Baş-ayaq eyb içində olsan da -
    Tək bu aləmdə dövlətin olsun;

    Adəmi adəm eyləyən paradır,
    Parasız adəmin üzü qaradır.

    Olmasın fəhmin, əqlin, idrakın,
    Var nə qəm, ta ki, vardır əmlakın;

    Atəşi-xanə suzi-millət ikən --
    Hər kəsin səcdəgahıdır xakın;

    Adəmi adəm eyləyən paradır,
    Parasız adəmin üzü qaradır.

    Olmayır, olmasın da insafın,
    Dut qanın şişə içrə əsnafın,

    Та ki, var əldə beş puçuq quruşun --
    Mötəbərsən gözündə əşrafın;

    Adəmi adəm eyləyən paradır,






     

     

    Sarsın - 31.05.2012 - 09:01
  7. Ay Can! Ay Can








    Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
    Xalqın canı qurtardı töhmətdən, ay can, ay can!....

    Qıl yaymayırdı əsla zalımların gözündən,
    Rüsvay idik cahanda məlunların sözündən,
    Ax, ax! Nə yaxşı oldu, iş düşdü öz-özündən,
    Əlləşməmiş qutardıq zəhmətdən, ay can, ay can!....
    Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....

    Badi-səba, apar ver, Molla Qəvama müjdə,
    Yazsın, de, Lənkəranda Molla Səlama müjdə,
    Söylə, о da yetirsin cümlə əvama müjdə;
    Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
    Munbərdə rəqsə gəlsin behcətdən, ay can, ay can!....

    Ərz et bəşarət ilə Qafqaydakı vücudə:
    Jurnal, qəzet qapandı, durma, yıxıl sücudə,
    Hər nə bilirsən eylə qeybətdə, rübərüdə,
    Yazmaz dəxi yazanlar bidətdən, ay can, ay can!....
    Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....

    Get Qübbəyə səlam et Molla Hacı Babayə,
    Söylə tutuldu cumlə jurnal, qəzet vəbayə,
    Mömün müridlər ilə dur qoş səda-sədayə,
    Ümmətlərin yığılsın hər kətdən, ay can, ay can!....
    Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....

    Yatdı qəzet yazanlar, fursət dəxi sizindir,
    Qarşıda var orucluq, söhbət dəxi sizindir,
    Məsciddə mənbər üzrə lənət dəxi sizindir,
    Ayrılmayın ölüncə lənətdən, ay can, ay can!....






     

     

    Sarsın - 31.05.2012 - 09:04



Benzer Konular

  1. Mirzə Ələkbər Sabi - Viranə Şəmaxidə mənə gənc tapılmaz
    Konuyu Açan: Ağgul Laçınlı, Forum: Azərbaycan Ədəbiyyatı və İncəsənət.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 30.11.2012, 09:48
  2. Mirzə Ələkbər Sabir Uşaqlara
    Konuyu Açan: SU-PERISI, Forum: Azərbaycan Ədəbiyyatı və İncəsənət.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 15.02.2012, 20:01
  3. Mirzə Ələkbər Sabir - Ax!
    Konuyu Açan: Sarsın, Forum: Azərbaycan Ədəbiyyatı və İncəsənət.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 19.09.2011, 21:29
  4. SABIR
    Konuyu Açan: CA-CHALLENGE, Forum: Ayet Hadis Ve Dini Bilgiler.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 10.07.2008, 17:22
  5. Sabir
    Konuyu Açan: LEVIN_AYLIN, Forum: Derin Duygular.
    Cevaplar: 3
    Son Mesaj : 16.05.2005, 09:34

copyright

Soru Cevap