İşletmelerin Özellikleri

  1. genel işletme konu anlatımı - işletmelerin genel amaçları - işletmelerin özel amaçları - işletme türleri

    İşletmelerin ulaşmak istedikleri noktalara veya hedeflere işletmenin amaçları denir İşletmenin amaçları, temel (genel) amaçlar ve özel amaçlar olarak ikiye ayrılır

    1 TEMEL (GENEL) AMAÇLAR
    İşletmelerin temel amaçları kar elde etmek ve topluma hizmettir
    a) Kar Elde Etmek
    Kar, işletmelerin belirli bir dönem sonunda elde ettiği gelirlerle bu dönemdeki giderler arasındaki pozitif (olumlu) farktır Daha açık bir ifadeyle kar, gelirin gideri aşan kısmıdır Eğer işletmelerde gelir giderden daha az olursa zarar ortaya çıkacaktır
    Kar, işletmeler için büyüme ve gelişmenin bir göstergesi olmakla birlikte işletme üst yönetiminin başarısını değerlendirmede bir ölçü, çalışanları da teşvik edici bir araçtır
    b)Topluma Hizmet Etmek
    Özel sektör işletmelerinin amacı, öncelikle topluma hizmet etmek olmayıp kar elde etmektir Ancak birçok kişiye iş olanağı sunduğu için topluma hizmet de etmektedirler
    Temel amacı topluma hizmet etmek olan işletmeler, kamu işletmeleridir Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT’ler), topluma hizmet etmek için kurulmuş ve karı ikinci plana itmiş, kamu tarafından kurulmuş işletmelerdir

    2 ÖZEL AMAÇLAR
    İşletmelerin kar elde etmek ve topluma hizmet etmek gibi temel (genel) amaçlarının yanısıra uzun dönemli büyüme, tüketicilere kaliteli mal ve hizmet sunma, çalışanlara uygun ücret verme ve toplumsal sorumluluk gibi özel amaçları da bulunmaktadır
    a) Uzun Süreli Büyüme
    İşletmeler varlıklarını sürdürebilmek için sürekli büyüme ve gelişmeyi sağlamak zorundadır
    b) Çalışanlara Uygun Ücret Verme
    İşletmeler, etkin ve verimli bir çalışma ortamının meydana getirilmesi için çalışanlara uygun ücret vererek ve çalışma güvenliğini sağlayarak motivasyonu artırabilirler
    c) Tüketicilere Kaliteli Mal ve Hizmet Sunma
    Tüketicilere kaliteli mal ve hizmet sunma, işletmelerin satışlarını artıracağı için karı üst noktaya çıkarır
    d) Toplumsal Sorumluluk
    İşletmeler, içinde bulundukları toplumsal çevreye uyum sağlayarak çeşitli çıkar gruplarının (tüketiciler, sendikalar, vs) istek ve beklentilerini karşılamak zorundadır Bunun için de eğitim, spor, kültürel alanlara destek vermektedirler Ayrıca doğal çevrenin korunarak çevre kirliliğinin önlenmesi de günümüzde işletmelerin en önemli toplumsal sorumluluklarından biridir

    İŞLETMELERİN FAALİYETLERİ
    İşletmelerin işlevleri (faaliyetleri) Henry Fayol’a göre şunlardır:
    • Yönetim Faaliyetleri: Planlama, örgütleme, koordinasyon, yöneltme ve denetim
    • Üretim/Teknik Faaliyetler: Üretimin gerçekleştirilmesi işlemleri
    • Güvenlik Faaliyetleri: İşletmenin, çalışanların ve üretilen malların güvenliği
    • Finansal Faaliyetler: İşletme için gerekli olan fonların bulunması ve bunların kullanılması
    • Ticari Faaliyetler: Satın alma, satış, pazarlama
    • Muhasebe Faaliyetleri: Gelir-gider hesapları, parasal işlemlerin kaydedilmesi, envanter, vs

    İŞLETMENİN İÇ VE DIŞ ÇEVRESİ
    İşletmeler faaliyette bulundukları çevreden olumlu veya olumsuz olarak etkilenmektedir İşletmenin faaliyetlerini etkileyen çevre unsurları, çıkar grupları olarak da adlandırılmaktadır
    İşletmeleri etkileyen iç çevre unsurları ya da çıkar grupları işletme sahipleri, yöneticiler, personel ve örgüt gibi unsurlardan oluşmaktadır
    İşletmeleri etkileyen dış çevre unsurları ya da çıkar grupları ise devlet ve yasalar, tüketiciler, toplumun yapısı ve kültürü, tedarikçiler, rakipler, diğer işletmeler ve doğal (fiziksel) çevre koşulları gibi unsurlardan oluşmaktadır.

    1 İŞLETMELERİN İÇ ÇEVRE UNSURLARI
    Sermaye Sahipleri: İşletmenin kurulması ve faaliyetlerine devam edebilmesi için sermaye koyan kişilerdir İşletme sahiplerinin beklentileri kardır
    Yöneticiler ve Personel: İşletmede faaliyetlerin yürütülmesine direkt katkısı olan, en alt basamaktaki personelden en üstteki yöneticilere kadar herkesi kapsamaktadır Yöneticiler ve personelin, daha iyi çalışma koşulu, sosyal ortam ve doyurucu ücret gibi çeşitli beklentileri bulunmaktadır.

    2 İŞLETMELERİN DIŞ ÇEVRE UNSURLARI
    Devlet ve Yasalar: İşletmeleri ilgilendiren en önemli dış çevre unsurunu oluşturan devletin uygulamaları ve yasalar, işletmelerin haklarının ve sorumluluklarının sınırlarını çizmektedir Vergi yasaları, iş güvenliği yasaları ve çevre koruma yasaları işletmeleri yakından ilgilendirmektedir
    Tüketiciler, Toplumun Yapısı ve Kültürü: İşletmelerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri satışlarına bağlıdır Bunun için de satış yapacağı toplumun yapısını ve kültürünü yakından inceleyerek buna göre bir tutum içine girmek zorundadır

    Toplumsal Çevre: İşletmenin faaliyette bulunduğu toplumun demografik ve kültürel özellikleri toplumsal çevreyi belirler Toplumun işletmeye bakışı ve işletme ile ilgili düşünceleri, işletmeler için önemlidir
    Tedarikçiler: İşletmeye mal ve hizmet sunan diğer işletmelerdir İşletmeler tedarikçilerin çıkarlarını da gözetmek zorundadır
    Diğer İşletmeler: İşletmeye kredi veren bankalar veya diğer finans kuruluşlarıdır İşletmeler bunlara kaşı sorumluluklarını yerine getirmelidir
    Rakipler: Aynı sektörde faaliyet gösteren işletmelerdir İşletmeler, rakiplerinin faaliyetlerini incelemek ve onlarla rekabet edebilmek için değişime ayak uydurmak zorundadır
    Fiziksel Çevre: İşletmeleri etkileyen toprak, hava, su ve iklim gibi yeryüzündeki doğal kaynaklardır Bütün işletmeler belirli düzeyde bu kaynaklardan etkilenir ve bu kaynaklara bağımlıdır Doğal kaynakları bilinçsizce yok eden işletmeler, hem yasalara hem de topluma karşı sorumlu olacaktır.

    İŞLETMELERİN SINIFLANDIRILMASI

    1 ÜRETİLEN MAL VE HİZMETE GÖRE İŞLETMELER
    Endüstri İşletmeleri: Kullandığı girdileri fiziksel veya kimyasal değişikliklerle yeni bir mala dönüştüren işletmelerdir Hammadde işleyen veya televizyon, otomobil vs üreten işletmeler endüstri işletmeleridir
    Ticaret İşletmeleri: Üretilen malların tüketicilere ulaşmasını sağlayan işletmelerdir Bu işletmeler toptancılık, yarı toptancılık ya da perakendecilik faaliyetleriyle üreticiler ile tüketiciler arasında bağlantıyı sağlamaktadır
    Hizmet İşletmeleri: Konaklama, eğlence, sağlık, bankacılık gibi hizmetleri üreten ve pazarlayan işletmelerdir

    2 ÜRETİM ARAÇLARININ MÜLKİYETİNE GÖRE İŞLETMELER
    Özel Kesim İşletmeleri: Üretim araçlarının mülkiyetinin özel kişilere ait olduğu işletmelerdir
    Kamu Kesimi İşletmeleri: Üretim araçlarının mülkiyetinin kamuya (devlete) ait olduğu işletmelerdir Ülkemizde bu tür işletmelerin (KİT’lerin) ekonomide önemli bir ağırlığı bulunmaktadır
    Yabancı Sermayeli İşletmeler: Üretim araçlarının mülkiyetinin başka ülke vatandaşlarına ait olduğu işletmelerdir

    3 HUKUKİ YAPILARINA GÖRE İŞLETMELER
    a) Özel İşletmelerin Hukuksal Yapıları
    Kişi Şirketleri
    • Tek Kişi İşletmesi
    • Adi Şirket
    • Kollektif Şirket
    • Adi Komandit Şirket
    Sermaye Şirketleri
    • Anonim Şirket
    • Limited Şirket
    • Kooperatif Şirket
    • Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket
    b) Kamu İşletmelerinin Hukuksal Yapıları
    Kamu İktisadi Teşebbüsleri
    • Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK)
    • İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT)
    Yerel Yönetim İşletmeleri
    Katma Bütçeli Yönetim İşletmeleri
    Döner Sermayeli İşletmeler
    c) Yabancı Sermayeli İşletmeler
    • Uluslar arası anlaşmalarla kurulan işletmeler
    • Petrol Yasasına Göre Kurulan İşletmeler
    • 6222 Sayılı Kanun’a Göre Kurulan İşletmeler
    • 1567 Sayılı Kanun’a Göre Kurulan İşletmeler

    4 ULUSAL KÖKENLERİNE GÖRE İŞLETMELER
    Ulusal İşletmeler: Bu işletmeler, ülke içinde kurulmuş, sermaye ve yönetim açısından diğer bir ülkeye bağlı olmayan işletmelerdir
    Uluslararası İşletmeler: Yalnızca kurulduğu ülkede değil başka ülkelerde de çeşitli yatırımlar yapan işletmelerdir Genellikle pazarlama, ticaret, ulaştırma ve sanayi alanlarında faaliyette bulunur
    Çok Uluslu Şirketler (ÇUS): Ekonomik hayatın her alanında faaliyette bulunan bu işletmeler dünyayı tek bir Pazar olarak görür ve amaçlarını gerçekleştirecek en uygun yatırım yerleri için sermaye, teknoloji ve yönetimlerini bu alana yönlendirirler

    5 İŞLETMELER ARASI ANLAŞMALARA GÖRE İŞLETMELER
    Amaçlarını gerçekleştirmek için işletmeler arasında aşağıdaki anlaşmalar yapılır:
    • Tröst
    • Kartel
    • Konsorsiyum
    • Konsern
    • Centilmen Anlaşmaları
    • Holding
    • Tam Birleşme

    6 DİĞER İŞLETME SINIFLANDIRMALARI
    • Büyüklük
    • Yönetim Biçimi
    • Alıcıların Çeşidi
    • Süreklilik
    • Risk Alma Derecesi

    SINAVA YÖNELİK DEĞERLENDİRMELER
    • İşletmelerin genel ve özel amaçları (hangisi özel amaçlardan biri değildir; gibi)
    • İşletmenin işlevleri
    • İşletmelerin iç ve dış çevre unsurları (hangisi dış çevre unsurlarından biri değildir ya da bunlardan birinin tanımı)
    • İşletmelerin sınıflandırılması (özellikle kişi ve sermaye şirketleri)

    alıntı

     

     

    BiR-DOST - 12.03.2011 - 01:43



Benzer Konular

  1. İşletmelerin Birleşmeleri
    Konuyu Açan: MiSS-FENER, Forum: Üniversite.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 13.07.2011, 00:32
  2. İşletmelerin Kuruluşu
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 12.03.2011, 02:06
  3. İşletmelerin Genel Amaçları
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 06.11.2010, 19:44
  4. İşletmelerin Çevre Sorumlulukları
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 27.10.2010, 19:46
  5. İşletmelerin Amaçları
    Konuyu Açan: BiR-DOST, Forum: AÖF Açık Öğretim.
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj : 23.08.2010, 13:58

copyright

Soru Cevap