Vergi Çeşitleri

Türkiyede Uygulanan Vergi Türleri
Gelir Vergisi
Vergi gerçek kişilerin elde ettikleri kazançlar
üzerinden alındığı için gelir vergisi adı ile anılmaktadır.
Gelir Vergisinin Özellikleri
Bu vergiler bir yıl boyunca gerçek ve tüzel kişilerin
kazançları üzerinden alınan vergilerdir. Gelir üzerinden
alınan vergiler, vergiler içerisinde önemli bir paya sahiptir. Gelirlerin beyanın kontrolü ve
takibi önemlidir. Bu hususlara dikkat edildiği sürece vergi gelirlerinden en büyük pay gelir
vergilerinden sağlanır. Gelir üzerinden alınan vergiler iki şekilde incelenir. Bunlar, Gelir
Vergileri ve Kurumlar Vergileridir.
Konusu
Gerçek kişilerin bir yıl boyunca elde ettikleri gelir ve kazançları üzerinden alınan
vergilerdir. Kamu hizmetlerinin finansmanında en fazla yararlanılan vergi gelir vergisidir.
Gelir vergisinin artan oranlı olması, birtakım indirim, muafiyet ve istisnalara uygun olması
nedeniyle ve vergi ile ilgili düzenlemelerin, vergi yönetiminin doğru yapılması koşuluyla
vergi adaletine uygun olarak daha fazla yarar sağlanabilir. Gelir vergisi dolaysız bir vergidir.
vergiye tabi olacak gelir,
• Gerçek kişiye ait olmalıdır. Gerçek kişi ise medeni kanun hükümlerine göre hak
sahibi olabilme ve borç altına girme bakımından ehil olan kişidir.
• Gelir bir takvim yılı içinde elde edilen gelir olmalıdır. Gelir vergisinde
vergilendirme dönemi geçmiş olan bir takvim yılıdır.
• Gelir her türlü kazanç ve iratların toplamıdır. Yani direkt olarak ele geçmese bile
hak edilmiş olan o yıla ait her türlü kazanç, alacaklar ve elde edilmiş gelirlerin
toplamı gelir vergisinin konusuna girer.
• Gelir kazanç ve iratların safi tutarıdır. Gelirin elde edilmesinde yapılan ve
yapılacak olan her türlü giderler düşüldükten sonra kalan kısım verginin konusu
olmaktadır. Safi kazanç ve iratların bulunmasında gayri safi gelirden kanunda
belirtilen giderler düşürülür
Kurumlar Vergisi
Kurum kazançları üzerinden alınan vergilerdir. Diğer bir
ifade ile tüzel kişilerin bir takvim yılı içerisinde elde ettikleri safi
kazançları üzerinden alınan vergilerdir.
Konusu
Kurumlar vergisinin konusu kurum kazançlarıdır
(Kurumlar Vergisi Kanunu md.1). Gelir vergisi konusunda gelir
sayılan unsurların aynısı kurumlar vergisinde de geçerlidir
(KVK: md.2). Bir kurum bu unsurlardan hangisinden gelir elde
etmiş olursa olsun elde edilen gelirler kurum kazancı olarak
nitelendirilir. Kısacası gelir vergisinde gelirin anlamı ne ise kurumlar vergisinde de aynıdır.
Yani gelir yıllık, gerçek, safi, genel ve elde edilmiş olmalıdır. Gelir vergisi konusuna
girmeyen unsurlar, kurumlar vergisi konusuna da girmez.
Motorlu Taşıtlar Vergisi
Verginin konusu motorlu taşıtlardır.
Motorlu olmayan taşıtlar verginin konusuna
girmez. Verginin konusunu Motorlu
Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde
belirtilen tarifelerde yer alan karada,
havada, denizde, göl ve nehirlerde insan,
hayvan ve eşya taşımaya yarayan ve makine gücüyle hareket eden taşıtlar oluşturur.
Vergiyi doğuran olay, taşıtların kayıt ve tescillerindeki özellikler gözetilerek ayrı ayrı
belirlenmiştir. Vergiyi doğuran olay;
- Motorlu kara taşıtları için, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca aracın trafik şube
ve bürolarına kayıt ve tescili,
-Uçak ve helikopter için Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne
kayıt ve tescili,
-Motorlu deniz taşıtları için liman ve belediye siciline kayıt ve tescilidir.
Motorlu taşıtlar vergisinin mükellefi taşıtın ilgili sicilde adlarına kayıt ve tescil edilmiş
olan gerçek ve tüzel kişilerdir
Veraset ve İntikal Vergisi
Veraset ve İntikal Vergisi, ivazsız (karşılıksız kazanım) olarak el değiştiren servet
üzerinden alınan bir vergidir. Bir servetin ivazsız el değiştirmesinden vergi alınmasının
gerekçesi, kişinin herhangi bir fedakârlığa katlanmadan servetinde artış meydana
gelmesindendir.
Veraset ve intikal vergisi genel olarak veraset (bir kişinin ölümü ile mal varlığının
mirasçılarına geçmesi) yoluyla ve sağlar arası ivazsız mal intikallerini vergilendirmektedir.
Mal kavramı ile bahsedilen şey üzerinde mülkiyet oluşturulabilen menkul ve gayrimenkul
şeylerle mal varlığı içine girebilen sair bütün haklar ve alacaklar anlaşılır.
Veraset ve intikal vergisinde vergiyi doğuran olay verasetten veya sağlar arası
gerçekleşen ivazsız kazanımlardır.
Veraset ve intikal vergisinin mükellefi veraset yoluyla veya ivazsız biçimde mal
iktisap eden gerçek veya tüzel kişidir.
Veraset ve intikal vergisinin hesaplanmasında kullanılan matrah ad valorem (değer)
esasına dayanır. Veraset ve intikal vergisinin matrahı, intikal eden malların mükellefe isabet
eden safi tutarıdır. Safi tutara, intikal eden malların safi olmayan tutarından kabul edilen
borçların, masrafların ve varsa istisnaların düşülmesi ile ulaşılır.
Emlak Vergisi
Emlak, binalı veya binasız tüm gayrimenkullerden oluşan servettir. Emlak vergisi
tahsilâtı belediyeler tarafından gerçekleştirilen bir servet vergisidir. Emlak vergisi, bina
vergisi ve arazi vergisi olmak üzere iki vergiden oluşmaktadır.
Bina vergisi yurt içinde bulunan binalar üzerinden alınır. Bina hem karada hem de su
üzerindeki yere her ne şekilde bağlanmış, hangi inşaat türü ve sınıfı olursa olsun sabit
karakterli inşaatın hepsini kapsar.
Bina vergisinin mükellefi binanın maliki (sahibi)’dir. Eğer bina üzerinde intifa
(faydalanma) hakkı kurulmuşsa bu defa mükellef intifa hakkı sahibidir. Binanın maliki yok
veya intifa hakkı sahibi de yoksa binayı malik gibi tasarruf eden gerçek veya tüzel kişi
mükellef kabul edilir.
Verginin oranı araziler ve arsalara ve emlağın büyükşehir ve mücavir alan sınırları
içinde bulunmasına göre farklılaştırılır. Tablo 2.8.
Verginin tarhı, vergi değerini tadil eden bazı hallerin meydana gelmesine bağlı
bildirim veya takdir üzerine gerçekleştirilir.
Yıllık olarak tarh ettirilen arazi vergisi birincisi Mart, Nisan ve Mayıs ayları içinde,
ikincisi kasım ayı içinde olmak üzere iki taksitte ödenir. Mükellefin istemesi halinde
verginin tamamı birinci taksit süresi içinde ödenebilir.
Katma Değer Vergisi (KDV)
Katma Değer Vergisi ödeme güçlerinden harcamaları esas alan bir vergidir. Bu vergi
dolaylı bir vergidir. KDV tüketiciyi vergilendirmeyi esas alan ve bu nedenle tüketici
üzerinde kalan bir vergidir. Bu verginin esas ödeyeni mal veya hizmeti kullananlardır.
Verginin mükellefi vergi konusuna giren işlemleri yapan herkestir. Vergilendirme,
üretici tüketici zinciri içinde yer alan aracıların her birinin kendisinden sonraki aşamada yer
alan kişilerden aldığı vergiyi belirli esaslar içinde vergi dairesine yatırılmasını içeren
sorumluluk esasına dayanır. Bu koşullarda KDV’nin mükellefi vergiyi kendisinden sonra
gelenden tahsil edip vergi dairesine yatırmasından sorumlu olacaktır.
Kanuna göre verginin konusu aşağıdaki üç gruptan oluşmaktadır:
• Birinci grup: Ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan
teslim ve hizmetler.
• İkinci grup: Her türlü mal ve hizmet ithalatı.
• Üçüncü grup: Birinci grup dışında kalan ve kanunun tek tek belirttiği türdeki teslim
ve hizmetlerdir.
Katma değer vergisinde matrah, diğer vergi kanunlarında belirtilen matrahlara göre
taşıdıkları özellikleri nedeni ile bazı farklılıklar göstermektedir. İşlemlerin mal teslimi,
hizmet ifası, ithalatın veya uluslararası taşıma yapılması, spor-toto ve at yarışları oynanması,
gümrük depolarında veya açık artırma suretiyle satış gerçekleştirilmesi, altın satışı gibi
durumlarda matrah taşıdığı özellikleri nedeniyle farklılıklar gösterir.
Katma değer vergisinin genel kanunda belirtilen oranı %10’dur. Ancak, Bakanlar
Kurulu’na bu oranı mal ve hizmet grupları veya perakende ve toptan safhası itibariyle ayrı
ayrı 4 katına kadar artırma, %1’e kadar indirme yetkisi vermiştir (KDV md.28).
01.01.2007 yılı için belirlenin KDV oranları aşağıdaki gibidir.
- I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için………….%1
- II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için………….%8
- Bu listelerin dışında kalan teslimlerin tamamı…………%18
Bu oranlara göre örneğin, I sayılı listede yer alan kuru üzüm, kuru incir, kuru kaysı
%8, meyan kökü, meyan balı, ıhlamur, kekik, adaçayı %18, gazete, dergi %18, arpa, buğday,
mısır %8’den vergiye tabidir.
Katma değer
vergisi, mükellefler
veya vergi kesmekle
sorumlu tutulanlar
tarafından aşağıda
belirtilen süresi içinde
ödenmek zorundadır.
-Bir aylık vergilendirme dönemine ait vergi, ilgili ayı takip eden ayın 26. günü
akşamına kadar,
- Üç aylık vergilendirme dönemine ait vergi, ilgili üçüncü ayı takip eden ayın 26.
günü akşamına kadar,
- Vergi sorumluları kesintinin yapıldığı ayı takip eden ayın 26. günü akşamına
kadar,
- Mal ithalatı gümrük vergisine tabi ise gümrük vergisi ile aynı zamanda,
-Mal ithalatı gümrük vergisine tabi değil ise gümrük hattından geçiş anında,
-İthalatın hizmet ithalatı olması durumunda vergi sorumlusu sıfatıyla izleyen ayın
26. günü akşamına kadar.
Damga Vergisi
Sunulan hizmet veya düzenlenen belgenin özel hukuk ilişkilerine göre düzenlenmesi
nedeniyle alınan vergidir.
Damga vergisinin konusuna Kanun’a ekli (I) sayılı tabloda yer alan kâğıtlar girer.
Buradaki kâğıt, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle
düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan
belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri
şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.
Damga vergisinin mükellefi vergi konusuna giren kâğıtları imza edenlerdir. Resmi
dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların vergisini kişiler öder.
Damga vergisinde vergiyi doğuran olay vergiye tabi kâğıtların düzenlenmesidir.
Damga vergisi bazı kağıtlar için değer esaslı (ad valorem), bazı kağıtlar için miktar
esaslı (spesifik) matrah ölçüsü üzerine oturmuştur. Matrah ölçüsü olarak değer esası dikkate
alındında hesaplama kâğıtta yazılı parasal tutar üzerinden yapılırken miktar esası dikkate
alındında adet başına maktu tutara göre belirlenir.
Vergi konusuna giren kâğıtlar için vergileme oranları kanuna ekli tablo (I) ile
gösterilmiştir. 2007 yılı için belirlenen damga vergileri ve oranlarından bazıları Tablo2.9.’da
gösterilmektedir.
Damga vergisi farklı şekillerde ödenebilmektedir. Bu ödeme şekilleri damga
konulması, makbuz verilmesi ve istihkaktan kesinti yapılmasıdır (Damga Vergisi Kanunu
md.14/2). Hangi işlemler için hangi ödeme biçiminin uygulanacağını belirleme konusunda
Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
ÖZEL İLETİŞİM VERGİSİ
6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesi ile bazı haberleşme hizmetleri özel iletişim vergisinin kapsamına alınmıştır. Verginin mükellefi, 406 sayılı Kanun uyarınca Telekomünikasyon Kurumuyla görev ve imtiyaz sözleşmesi imzalamak veya bu kurumdan ruhsat veya genel izin almak suretiyle telekomünikasyon alt yapısı kurup işleten veya telekomünikasyon hizmeti sunan işletmecilerdir. Verginin matrahı katma değer vergisi matrahını teşkil eden unsurlardan oluşmaktadır
6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 39 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, "Mobil telefon aboneliğinin ilk tesisinde (operatör değişiklikleri hariç) yirmimilyon lira ayrıca özel iletişim vergisi alınır. Bu tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Hesaplanan tutarın yüzde beşini aşmayan kesirler dikkate alınmaz." hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca, mobil telefon aboneliğinin ilk tesisinde (operatör değişiklikleri hariç) maktu olarak alınması hükme bağlanan vergi tutarı (20.000.000 TL), 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak 2006 yılı için 24,15 YTL olarak belirlenmişti.
28/11/2006 tarih ve 26360 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 363 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca yeniden değerleme oranı 2006 yılı için %7,8 olarak tespit edilmiştir.
Buna göre, söz konusu maktu vergi tutarı 1/1/2007 tarihinden itibaren 26,00 YTL olarak uygulanacaktır.
Özel Tüketim Vergisi

a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi,

b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabı,

c) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanlar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların ithalatı veya imal ya da inşa edenler tarafından teslimi,

d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanların özel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı,

Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tâbidir.
İhraç edilmek şartıyla ihracatçılara teslim edilen mallara ait özel tüketim vergisi, mükelleflerce ihracatçılardan tahsil edilmemesi şartıyla, bu mükelleflerin talebi üzerine vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur. Söz konusu malların ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi halinde tecil edilen vergi terkin olunur. İhracatın yukarıdaki şartlara uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, tecil olunan vergi vade tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı ile birlikte tahsil olunur. Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilememesi halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.

Etiketler:

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 32841
favori
like
share
nesslihann Tarih: 09.04.2012 14:07
????
nesslihann Tarih: 09.04.2012 13:57
vergi daıresı ıle ılgılı işlemlerı yapmak .. bu konu hakkında yardımcı olabılecek olan var mı arkadaslar.. staj dosyamö ıcın cok acıl !!
cilginmans Tarih: 04.04.2012 19:27
[QUOTE=Niall - Yaren Horan;4828546]Çok teşekkürler. Sosyal Bilgiler ödevimi yaptım. Ayrıca arkadaşım için de çıkartacağım. :3:

ßence çıkarma . ödevini kendi yapsaydı . ama bence
sen ona neden yardım ediyorsun ki sana bir yardımı dokunmuyor
cilginmans Tarih: 04.04.2012 19:27
ßence çıkarma . ödevini kendi yapsaydı . ama bence
sen ona neden yardım ediyorsun ki sana bir yardımı dokunmuyor :18:
cilginmans Tarih: 04.04.2012 19:25
Sınav vardı çalışcam
cilginmans Tarih: 04.04.2012 19:25
.MükemmeL
cilginmans Tarih: 04.04.2012 19:24
eyw. aqa sper oLmus
Niall - Yaren Horan Tarih: 13.03.2012 17:15
Çok teşekkürler. Sosyal Bilgiler ödevimi yaptım. Ayrıca arkadaşım için de çıkartacağım. :3:
mekselinahoca Tarih: 21.02.2012 18:44
hELAL BEYLER !!!! BURDAN SOSYAL ÖDEVİMİ YAPTIM !!! SLAYT LA YAPTIM TABİ!!!. kopyala yapiştir yaptim tabiii :85: