Isı Ve Sıcaklık

ISI:
Isı bir enerji çeşididir ve madde miktarı ile doğru orantılıdır.hareket halindeki atomların ve moleküllerin kinetik enerjileri toplamı ısı olarak ifade edilir.Isı kalorimetri kabı ile ölçülür.Birimi kaloridir. 1Kkalori=1000 kalori eder. Isı birimi olarak Joule(J) de kullanılır. 1Kalori=4,18J
Ve 1J=0,24 kalori eder.Isı enerjisi diğer enerji çeşitlerine dönüşebilir.Örneğin termik santrallerdeki ısı enerjisi elektrik enerjisine dönüşmektedir.
SICAKLIK:
Sıcaklık bir enerji değildir.Herhangi bir madde içindeki bir molekülün ortalama kinetik enerjisi ile orantılı bir değerdir.Termometre ile ölçülür
Birimi derecedir.

ISI VE SICAKLIK ARASINDAKİ FARKLAR

1-Isı kalorimetre kabı ile sıcaklık termometre ile ölçülür
2-Isı doğrudan sıcaklık ise dolaylı olarak ölçülebilir
3-Isı bir enerji çeşididir sıcaklık değildir
4-Isı birimi kalori veya Joule dir,Sıcaklık birimi ise derecedir.
SICAKLIK NASIL ÖLÇÜLÜR

Sıcaklık termometre ile ölçülür.Günlük yaşamda en çok civalı termometreler kullanılır.Civanın donma noktası –39 kanama noktası 357 0C dir.Donma noktası çok düşük kaynama noktası ise çok yüksek olduğundan tercih edilir.
TERMOMETRE ÇEŞİTLERİ

1-CELCIUS(Selsiyus)TERMOMETRESİ
Suyun donma sıcaklığı 0 0C kaynama sıcaklığı ise 100 0C kabul edilip aradaki uzaklık 100 eşit parçaya bölünmüştür.her bölme 10C yi gösterir
2-FAHRENHEIT(Fahrenayt)TERMOMETRESİ
Suyun donma sıcaklığı 32 derece kaynaması 212 derece kabul edilmiş arası 180 eşit parçaya bölünmüştür.Her bölme 1 F i göstermektedir
3-KELVIN TERMOMETRESİ
Suyun donması 273 kaynaması 373 derece kabul edilerek ara 100 eşit parçaya bölünmüştür ve her aralık 1 K i göstermektedir
MUTLAK SIFIR NE DEMEKTİR

Madde müleküllerinin hareketsiz olduğu ve ulaşılabilen en düşük sıcaklığa mutlak sıfır denir ve bugune kadar elde edilmiş en küçük sıcaklık
- 2730C die Bu sıcaklığı 00C olarak gösteren termometrelere Kelvin termometresi denmiştir.Bunlarda negatif sıcaklık yoktur.

4-REOMUR(Römür) TERMOMETRESİ
Suyun donması 0 derecekaynaması 180 derece kabul edilerek ara 80 eşit parçaya bölünmüştür.Her bölme 1 R derecesini göstermektedir
TERMOMETRELERİN BIRBIRINE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

KELVINI CELCIUSA ÇEVİRMEK İÇİN:
K= 0C+273 Bağıntısından yararlanılır
CELCIUS U FAHRENHEİT E ÇEVİRMEK İÇİN İSE

C = F-32
100 180 Bağıntısı kullanılır veya F=1,8.C+32 ifadeside kullanılır
Ayrıca birde herhangi bir X termometresi var ise bu termometrede suyun donma noktası A kaynama noktası B okunan değer X olsun
Bu durunda termometreleri birbirine çeviren genel bağıntı ise:
C/100 =F-32/180 =R/ 80 =K-273 / 100 = X-A / B-A şeklindedir
Örnek:
I Isı bir enerji çeşididir
II Isı kalorimetre kabı ile sıcaklık termometre ile ölçülür
III Sıcaklık birimi kalori ısı birimi derecedir
Yargılarından hangisi yada hangileri doğrudur?
Çözüm
I ve II doğrudur.III. seçenek yanlıştır.Çünkü sıcaklık birimi derecedir ısı birimi kaloridir.
Örnek: 27 0C kaç Kelvin(K) dir
K= C+273 den C yerine 27 değerini koyalım K=27+273=300 K olur



Örnek
300 K kaç 0C olur?
K=C+273 bağıntısında K yerine 300 koyarak C yi bulursak: 300=C+273 C=300-273=27 0C olduğu bulunur.
Örnek
80 fahrenheit kaç 0C eder
C/100 =F-32 / 180 bağıntısında F yerine 80 koyarak çözelim
C/100 =80-32/180
C.180=48.100 C=4800/180 =26,6 0C eder.
Notlar
Bölme sayısı ne kadar çok ise termometre o kadar çok duyarlıdır.
ISI ENERJİSİ (Q)
Bir cismin sıcaklığını artırmak için verilen nerjiye ısı enerjisi denir. Q ile gösterilir.Birimi kaloridir dir. I g saf suyun sıcaklığını 1 0 C artırmak içşn gerekli ısı miktarına 1 kalori denir.

ÖZISI(ISINMA ISISI)(C):
Bir cismin 1 gramının sıcaklığını 10C artırmak için verilmesi gereken ısı miktarıdır C ile gösterili. Birimi cal/ g 0C dir.
Kütlesi m sıcaklık değişimi ▲t ısınma ısısı C olan bir maddenin alması yada vermesi gereken ısı miktarını bulmak istersek:
Q=m c ▲t bağıntısını kullanırız.
Sıcaklığı farklı maddeler bir araya getirildiğinde aralarında ısı alışverişi olur ve bu olay sıcaklık eşit olana kadar sürer.Ve her zaman alınan
Isı verilen ısıya eşittir.
ALINAN ISI =VERİLEN ISI
Sıcaklıkları eşit olan maddeler ısı alışverişi yapamazlar.
Özısı katı sıvı ve gazlar için ayırt edici özelliktir
Özısısı küçük maddeler kolay ısınır çabuk soğur,büyük olanlar zor ısınır geç soğur
MADDENİN HALLERİ


KN:Kaynama noktası EN:Erime noktası
K: katı S: Sıvı G:Gaz
Eğimli bölgelerde ısı Q=m c ▲t ile bulunur
Madde II bölgede Katı+Sıvı halinde
IV bölgede Sıvı+Gaz halinde bulunmaktadır.
Madde ısı hızı değişmeyen kaynakla ısıtılırsa
Isı ekseni yerine zaman ekseni alınır
II ve IV bölgelerde çizgi daima yatay olur


sıcaklık





G
KN m.Lb
EN S
K m.Le

Erime süresi kaynama sür. Isı(cal) zaman



I II III IV
ERİME VE DONMA:

ERİME:Maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir.Sıvı hale geçtiği bu sıcaklığa erime noktası denir.
DONMA:Maddenin dışarıya ısı vererek katı hale geçmesidir.Katı hale geçtiği bu sıcaklığa donma noktası denir
Erime noktası=Donma noktası
ERİME ISISI(Le) Erime sıcaklığına kadar ısıtılmış bir katı maddenin 1 gramının sıvı hale geçmesi için gereken ısıdır. Örneğin buzun erime ısısı
Le=80 cal/g dır. Erime ısıs donma ısısına eşittir
Erime ve donma sıcaklığındaki m gramlık katı maddeyi eritmek için Q= m.Le kadar ısı harcanır
Birim cal/g veya J/kg alınabilir
ÖZELLİKLER

1-Erime noktası donma noktasına eşittir
2-Erime ve donma noktası madde miktarına değil cinsine bağlıdır
3-Erime ve donma süresince sıcaklık değişmez sabit kalır
4-Maddeler için ayırt edici bir özelliktir
5-Hal değişimi esnasında maddenin sıcaklığı değişmez
6-Madde erirken ısı alır donarken verir
7-Dışarı basıncı artarsa erime noktası düşer.örneğin buz deniz seviyesinde 0 derecede seviyenin altında 0 derece altında yükseklerde ise 0 derecenin üstünde erir
8-Erime sırasında maddenin hacmi artar.Ancak buz gibi bazı maddelerin donunca hacimleri artar Erirken hacimleri küçülür
Soru: Kışın kar yağarken hava ısınır Neden?
Çözüm: kar yağarken sıvı donmuş haldedir.Bunun içinde dışarıya ısı vermiştir.Buda dışarıdaki sıcaklığı artırır.Böylece hava daha ılık olur.Aynı şekilde kar erirkende hava soğur.Çünkü kar erirken dışardan ısı almak zorundadır.Bu nedenle ortam soğur.
9-Birbiri içinde çözünen maddeler karıştırılınca erime ve donma noktaları düşer
Örneğin su içinde çözünen tuz erime sıcaklığını düşürür.yollara tuz .toprak gibi maddeler atılması buzun erime sıcaklığını düşürür
Soru:Araba radyatörüne neden antifiriz konur?
Çözümuyun donma noktasını düşürmek için konulur.

KAYNAMA VE BUHARLAŞMA

KAYNAMA:Sıvının dışardan ısı alarak gaz haline geçmesidir.Bu sıcaklık noktasına kaynama noktası denir Bir gazın ısı vererek sıvı hale geçmesine ise yoğunlaşma denir.Kaynama ve yoğunlaşma sıcaklıkları eşittir Suyun kaynama ısısı: 540 cal/g dır
Kaynama ve yoğunlaşma süresince sıcaklık değişmez
Maddeler için ayırt edici özelliktir
Madde kaynarken ısı alır yoğunlaşırken ısı verir.Bu iki sıcaklık eşittir
BUHARLAŞMA:Maddenin ısı alarak gaz haline geçmesidir.Suyun buharlaşma ısısı Lb=540 cal/g dır.
Buharlaşma her sıcaklıkta olabilir
Sıvı yüzeyinde olur
Ayrıt edici özelliktir
Buharlaşan sıvının sıcaklığı düşer(buharlaşmayan taneciklerin kinetik enerjileri azaldığı için.Çünkü buharlaşan taneciklerin kinetik enerjileri artmaktadır.
Her maddenin buharlaşma ısısı farklıdır.
Soru:Yazın yerler ıslatıldığında etraf neden serinler?
Çözüm:su buharlaşırken havadan ısı alır.O yüzden serinler
Soru:
Yazın karpuzu kesip kısa süre güneşte bırakırsak soğur.Neden?
Çözüm:
Karpuz yüzeyinde buharlaşma olur.Buharlaşırken bir kısım ısıyı içinden alır dışarıya verir.İçindeki ısı eksilince karpuz soğur.Yani karpuz suyu buharlaşırken çevreden ısı alır
Soru:Elimize kolonya sürdüğümüzde vücudumuz neden soğur?
Kolonya buharlaşırken vücudumuzdan ısı alır.
Soru : Ateşli hasta ya ıslak bez konur Neden?
Islak bezdeki su buharlaşmak için hastadan ısı alır.hastanın ateşi düşer
Soru.terleyen insan biraz sonra üşür neden?
Ter buharlaştığı için insanı üşütür
Soru:yazın neden deniz ve göl kenarına akın ederiz?
Su buharlaşırken ısı alır.Etrafı serinletir
SÜBLİMLEŞME:Maddenin sıvı hale gelmeden gaz haline geçmesi olayıdır.Örneğin naftalin doğrudan katı halden gaz haline geçer
Bazı gazlarda doğrudan katı haline geçer bu olaya da depozisyon denir
ÖRNEKLER

1-
24 Kcal kaç kaloridir?
1kcal 1000 cal ise 24 Kcal = 24.1000=24000 cal eder.
2-
30.000 cal kaç Joule eder?
1 cal 4,18 J ise 30.000 cal=30.000x4,18=125400 J eder.
3-
2000 gram bakıra , sıcaklığını 50 0C den 110 0C çıkarmak için 700 cal ısı veriliyor.bakırın özısısı kaç cal/g0C dir?
▲t =110-50=600C
Q=m c ▲t de C çekilirse C=Q / m. ▲t olur.Verilenleri yerine koyarsak: C=700 /2000.60 =0,005 cal/g0C bulunur.

Etiketler:

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 11616
favori
like
share